Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cetyryzyna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania cetyryzyny

Cetyryzyna, jako lek przeciwhistaminowy drugiej generacji stosowany w leczeniu objawów alergii, mimo wysokiego profilu bezpieczeństwa, wymaga zachowania określonych środków ostrożności. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat sytuacji klinicznych, w których należy zachować szczególną uwagę przy stosowaniu cetyryzyny u pacjentów.¹

Interakcja z alkoholem

Badania kliniczne nie wykazały istotnych klinicznie interakcji między alkoholem (w stężeniu 0,5 g/l we krwi) a cetyryzyną stosowaną w dawkach terapeutycznych. Mimo braku wyraźnych interakcji, zaleca się jednak zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego przyjmowania cetyryzyny i alkoholu.² Cetyryzyna może potencjalnie nasilać depresyjne działanie alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, co może skutkować pogorszeniem sprawności psychofizycznej pacjenta.³

Ryzyko zatrzymania moczu

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z czynnikami predysponującymi do zatrzymania moczu. Do takich czynników należą:⁴

• uszkodzenia rdzenia kręgowego
• rozrost gruczołu krokowego
• przerost gruczołu krokowego
• inne stany anatomiczne mogące predysponować do zatrzymywania moczu

⁵

Cetyryzyna może zwiększać ryzyko zatrzymania moczu poprzez działanie przeciwcholinergiczne, szczególnie u pacjentów ze stanami, w których takie działanie jest niepożądane. Szczególną uwagę należy zwrócić na przypadki urazów rdzenia kręgowego oraz niedrożności pęcherza moczowego.⁶

Padaczka i drgawki

U pacjentów z padaczką oraz u pacjentów z ryzykiem wystąpienia drgawek zaleca się zachowanie ostrożności podczas stosowania cetyryzyny. Lek może potencjalnie zwiększać ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych u pacjentów predysponowanych, dlatego należy monitorować stan kliniczny takich osób.⁷

Wpływ na testy alergiczne

Leki przeciwhistaminowe, w tym cetyryzyna, hamują reakcję alergiczną w testach skórnych, co może prowadzić do fałszywie ujemnych wyników. W związku z tym zaleca się odstawienie cetyryzyny na 3 dni przed planowanym wykonaniem testów alergicznych.⁸ Ten okres jest niezbędny do pozbycia się leku z organizmu i uzyskania wiarygodnych wyników diagnostycznych.⁹

Objawy po odstawieniu leku

W przypadku przerwania stosowania cetyryzyny u niektórych pacjentów może wystąpić świąd i/lub pokrzywka, nawet jeśli objawy te nie występowały przed rozpoczęciem leczenia. Zjawisko to określa się jako świąd z odstawienia. W niektórych przypadkach objawy te mogą być nasilone i może być konieczne wznowienie leczenia cetyryzyną. Po ponownym włączeniu leczenia objawy zwykle ustępują.¹⁰

Intensywność objawów odstawiennych może być różna – od łagodnego świądu do rozległej pokrzywki wymagającej powrotu do terapii. Po ponownym rozpoczęciu stosowania cetyryzyny objawy zwykle szybko ustępują.¹¹

Specjalne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Nie zaleca się stosowania cetyryzyny w postaci tabletek powlekanych 10 mg u dzieci w wieku poniżej 6 lat. Wynika to z faktu, że ta postać farmaceutyczna nie pozwala na odpowiednie dostosowanie dawki do wieku i masy ciała dziecka.¹² W przypadku konieczności stosowania cetyryzyny u młodszych dzieci zaleca się stosowanie postaci farmaceutycznych specjalnie przeznaczonych dla tej grupy wiekowej, takich jak:¹³

• krople doustne
• syrop
• roztwór doustny

¹⁴

W przypadku produktu Duozinal (zawierającego cetyryzynę w połączeniu z jonami wapnia) nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 2 lat.¹⁵

Pacjenci z nietolerancją substancji pomocniczych

Większość preparatów cetyryzyny w postaci tabletek powlekanych zawiera laktozę jednowodną. Produkty zawierające cetyryzynę nie powinny być stosowane u pacjentów z:¹⁶

• rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy
• niedoborem laktazy (typu Lapp)
• zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy

¹⁷

Niektóre preparaty cetyryzyny w postaci syropu zawierają sorbitol (E420), dlatego nie powinny być stosowane u pacjentów z dziedziczną nietolerancją fruktozy.¹⁸

Zawartość dodatkowych substancji pomocniczych

Należy zwrócić uwagę na zawartość innych substancji pomocniczych w różnych postaciach farmaceutycznych cetyryzyny:

• Syropy i roztwory doustne mogą zawierać:¹⁹
  • sorbitol (E420)
  • metylu parahydroksybenzoesan (E218)
  • propylu parahydroksybenzoesan (E216)
  • glikol propylenowy

²⁰

Zawartość sodu w tabletkach cetyryzyny jest zwykle na tyle niska (poniżej 1 mmol na tabletkę), że produkty te uznaje się za praktycznie „wolne od sodu”.²¹

Specjalne ostrzeżenia dla kombinacji lekowych z cetyryzyną

Cetyryzyna z pseudoefedryną

Produkty zawierające kombinację cetyryzyny z pseudoefedryną (np. Cirrus, Cirrus Duo) wymagają szczególnej ostrożności ze względu na działanie sympatykomimetyczne pseudoefedryny. Ze względu na zawartość pseudoefedryny należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z:²²

• cukrzycą
• nadczynnością tarczycy
• nadciśnieniem tętniczym
• tachykardią
• zaburzeniami rytmu serca
• chorobą niedokrwienną serca
• umiarkowaną niewydolnością nerek lub niewydolnością wątroby
• u osób w podeszłym wieku

²³

Szczególne ryzyko może wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu z:²⁴

• innymi lekami sympatykomimetycznymi (nasilenie działania na układ krążenia)
• trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi
• lekami przeciwnadciśnieniowymi (osłabienie działania przeciwnadciśnieniowego)
• alkoholem lub lekami hamującymi czynność OUN
• glikozydami nasercowymi (ryzyko zaburzeń rytmu serca)

²⁵

Specyficzne działania niepożądane pseudoefedryny

Pseudoefedryna zawarta w kombinowanych produktach może powodować poważne działania niepożądane, takie jak:²⁶

• Zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) – ryzyko zwiększone u pacjentów z ciężkim lub niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym lub z ciężką ostrą lub przewlekłą chorobą nerek/niewydolnością nerek
• Zespół odwracalnego zwężenia naczyń mózgowych (RCVS)
• Niedokrwienna neuropatia nerwu wzrokowego – wymaga natychmiastowego zaprzestania podawania leku w przypadku nagłej utraty wzroku lub pogorszenia ostrości widzenia
• Niedokrwienne zapalenie jelita grubego – wymaga przerwania leczenia przy wystąpieniu nagłego bólu brzucha, krwawienia z odbytu lub innych objawów niedokrwienia jelit
• Ciężkie reakcje skórne – jak ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)

²⁷

Objawy alarmowe wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej:²⁸

• nagły, silny ból głowy lub piorunujący ból głowy
• nudności, wymioty
• splątanie
• drgawki
• zaburzenia widzenia

²⁹

Należy poinformować sportowców, że stosowanie pseudoefedryny może prowadzić do uzyskania pozytywnego wyniku badania antydopingowego.³⁰

Modyfikacja dawkowania w szczególnych przypadkach

U pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek należy stosować mniejsze dawki cetyryzyny, zgodnie z zaleceniami dla danego preparatu.³¹ Dokładne informacje dotyczące dostosowania dawkowania powinny być sprawdzone w charakterystyce produktu leczniczego danego preparatu.

Podsumowanie szczególnych środków ostrożności

Stosowanie cetyryzyny wymaga zachowania szczególnej ostrożności w następujących sytuacjach klinicznych:

1. Podczas jednoczesnego spożywania alkoholu
2. U pacjentów z czynnikami ryzyka zatrzymania moczu
3. U pacjentów z padaczką lub ryzykiem drgawek
4. Przed wykonaniem testów alergicznych (konieczne odstawienie na 3 dni)
5. Przy planowanym przerwaniu stosowania leku (ryzyko świądu z odstawienia)
6. U pacjentów z rzadkimi zaburzeniami dziedzicznymi związanymi z nietolerancją substancji pomocniczych
7. U dzieci poniżej 6 lat (nie zaleca się stosowania tabletek powlekanych)
8. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (konieczność modyfikacji dawki)

W przypadku preparatów złożonych (cetyryzyna + pseudoefedryna) konieczne jest zachowanie dodatkowych środków ostrożności z uwagi na profil działań niepożądanych pseudoefedryny, szczególnie w zakresie wpływu na układ sercowo-naczyniowy oraz ośrodkowy układ nerwowy.³²