Przeciwwskazania
Symformin XR 500 mg

Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Lek Symformin XR, zawierający metforminy chlorowodorek w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które bezwzględnie wykluczają jego zastosowanie u określonych grup pacjentów. Właściwa identyfikacja tych przeciwwskazań ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa terapii.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Symformin XR jest przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na metforminę (substancję czynną) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Reakcje nadwrażliwości mogą manifestować się różnorodnymi objawami, od łagodnych (świąd, wysypka) po ciężkie (obrzęk naczynioruchowy, wstrząs anafilaktyczny).²

Ostre stany w przebiegu cukrzycy

Lek jest przeciwwskazany u pacjentów ze stanem przedśpiączkowym w cukrzycy, który charakteryzuje się narastającymi zaburzeniami świadomości, odwodnieniem i zaburzeniami metabolicznymi. Stan ten wymaga natychmiastowej interwencji i zastosowania insulinoterapii.³

Przeciwwskazanie dotyczy również ostrej kwasicy metabolicznej w każdej postaci, w tym:

• Kwasicy mleczanowej – ciężkiego powikłania metabolicznego charakteryzującego się podwyższonym stężeniem mleczanów we krwi
• Cukrzycowej kwasicy ketonowej – stanu zagrożenia życia wynikającego z względnego lub bezwzględnego niedoboru insuliny

⁴

Niewydolność nerek

Metformina jest wydalana głównie przez nerki, dlatego ciężka niewydolność nerek z przesączaniem kłębuszkowym (GFR) poniżej 30 ml/min stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku Symformin XR. Kumulacja metforminy w organizmie w przypadku upośledzonej funkcji nerek znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej.⁵

Stany chorobowe z ryzykiem zaburzeń czynności nerek

Przeciwwskazaniem do stosowania leku są również ostre stany chorobowe, które mogą prowadzić do upośledzenia funkcji nerek, takie jak:

• Odwodnienie – niezależnie od przyczyny (wymioty, biegunka, nadmierna diureza, niewystarczająca podaż płynów)
• Ciężkie zakażenia – zwłaszcza ogólnoustrojowe, przebiegające z wysoką gorączką, które mogą prowadzić do niewydolności narządowej
• Wstrząs – stan charakteryzujący się niedostateczną perfuzją tkankową z ryzykiem ostrego uszkodzenia nerek

⁶

Stany niedotlenienia tkanek

Lek Symformin XR jest przeciwwskazany w chorobach, które mogą być przyczyną niedotlenienia tkanek, szczególnie w stanach ostrych lub zaostrzeniach chorób przewlekłych. Do tych stanów należą:

• Niewyrównana niewydolność serca – stan, w którym serce nie jest w stanie pompować krwi w ilości wystarczającej do pokrycia zapotrzebowania metabolicznego organizmu
• Niewydolność oddechowa – upośledzona wymiana gazowa w płucach prowadząca do hipoksemii
• Niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego – ostre niedokrwienie i uszkodzenie mięśnia sercowego zwiększające ryzyko kwasicy mleczanowej
• Wstrząs – prowadzący do uogólnionego niedotlenienia tkanek

⁷

Choroby wątroby i zaburzenia związane z alkoholem

Przeciwwskazaniem do stosowania leku Symformin XR są również:

• Niewydolność wątroby – upośledzona funkcja wątroby zmniejsza metabolizm kwasu mlekowego, zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej
• Ostre zatrucie alkoholem – alkohol etylowy wpływa na metabolizm glukozy i kwasu mlekowego
• Alkoholizm – przewlekłe spożywanie alkoholu prowadzi do uszkodzenia wątroby i zaburzeń metabolicznych, potęgujących ryzyko rozwoju kwasicy mleczanowej podczas terapii metforminą

⁸

Szczegółowe sytuacje kliniczne wymagające odstawienia leku

Procedury diagnostyczne i terapeutyczne

Stosowanie leku Symformin XR należy czasowo przerwać przed planowanymi procedurami diagnostycznymi z użyciem jodowych środków kontrastowych lub zabiegami operacyjnymi. W przypadku badań obrazowych z użyciem dożylnych jodowych środków kontrastowych istnieje ryzyko wystąpienia ostrego uszkodzenia nerek, co może prowadzić do kumulacji metforminy i zwiększonego ryzyka kwasicy mleczanowej.⁹

Dynamiczne zmiany funkcji nerek

U pacjentów, u których dochodzi do pogorszenia funkcji nerek i wartość GFR spadnie poniżej 30 ml/min, należy natychmiast odstawić lek Symformin XR. Dotyczy to również sytuacji, gdy funkcja nerek pogarsza się w sposób ostry, na przykład w przebiegu odwodnienia, ciężkiego zakażenia lub wstrząsu.¹⁰

Rozwój zaburzeń ogólnoustrojowych

Podawanie leku Symformin XR należy przerwać w przypadku wystąpienia objawów wskazujących na rozwój kwasicy mleczanowej, takich jak: bóle brzucha, nudności, wymioty, osłabienie, senność, hiperwentylacja, zaburzenia świadomości. Szczególną czujność należy zachować u pacjentów, u których rozwijają się stany mogące prowadzić do niedotlenienia tkanek.¹¹

Spożycie alkoholu

Należy bezwzględnie odstawić lek Symformin XR w przypadku ostrego zatrucia alkoholem. Ponadto pacjentom stosującym metforminę należy odradzić spożywanie alkoholu, gdyż zwiększa on ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej, szczególnie w przypadkach: głodzenia, niedożywienia, niewydolności wątroby.¹²

Dodatkowe uwagi kliniczne

Przed rozpoczęciem leczenia preparatem Symformin XR (metformina o przedłużonym uwalnianiu) należy szczegółowo ocenić funkcję nerek pacjenta i regularnie monitorować ją w trakcie terapii. Jest to szczególnie istotne u pacjentów w podeszłym wieku, u których fizjologiczne pogorszenie funkcji nerek może przebiegać bezobjawowo, oraz u osób przyjmujących leki mogące wpływać na funkcję nerek (np. diuretyki, inhibitory ACE, antagonisty receptora angiotensyny II, niesteroidowe leki przeciwzapalne).¹³

Ze względu na postać leku (tabletki o przedłużonym uwalnianiu dostępne w dawkach 500 mg, 750 mg i 1000 mg), Symformin XR wymaga zachowania określonych zasad przyjmowania. Tabletki powinny być połykane w całości, nie należy ich dzielić ani kruszyć, co mogłoby zaburzyć mechanizm przedłużonego uwalniania i zwiększyć ryzyko działań niepożądanych.¹⁴