Właściwości farmakodynamiczne leku Metformax SR 750

Metformax SR 750 zawiera chlorowodorek metforminy w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Należy do grupy farmakoterapeutycznej biguanidów, oznaczonej kodem ATC A10BA02, stosowanych w leczeniu cukrzycy. Każda tabletka zawiera 750 mg chlorowodorku metforminy, co odpowiada 585 mg metforminy. ¹

Metformina jest biguanidem wykazującym działanie przeciwhiperglikemiczne, skutecznie obniżając stężenie glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Co istotne, metformina nie stymuluje wydzielania insuliny przez komórki trzustki, dzięki czemu nie prowadzi do wystąpienia hipoglikemii. ²

Mechanizm działania

Metformina działa poprzez złożony mechanizm obejmujący kilka punktów uchwytu. Jej działanie opiera się na:

• Zmniejszeniu wątrobowej produkcji glukozy poprzez hamowanie procesów glukoneogenezy i glikogenolizy, co ogranicza uwalnianie glukozy z wątroby do krwiobiegu ³
• Zwiększeniu wrażliwości receptorów na insulinę w mięśniach, co skutkuje poprawą obwodowego pobierania glukozy i jej efektywniejszym wykorzystaniem ⁴
• Opóźnieniu wchłaniania glukozy w przewodzie pokarmowym, co zmniejsza poposiłkowy wzrost glikemii ⁵

Na poziomie komórkowym metformina stymuluje wewnątrzkomórkową syntezę glikogenu, wpływając bezpośrednio na aktywność syntazy glikogenu. Ponadto, zwiększa zdolność transportu wszystkich typów błonowych transporterów glukozy (GLUT), co ułatwia przenikanie glukozy do komórek. ⁶

Działanie farmakodynamiczne

Stosowanie metforminy w terapii cukrzycy wiąże się z dodatkową korzyścią w postaci stabilizacji lub umiarkowanego zmniejszenia masy ciała pacjentów, co zostało udokumentowane w badaniach klinicznych. ⁷

Niezależnie od wpływu na gospodarkę węglowodanową, metformina w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu wywiera pozytywny wpływ na metabolizm lipidów. W kontrolowanych badaniach klinicznych o średnim i długim czasie trwania wykazano, że metformina w dawkach terapeutycznych obniża stężenie cholesterolu całkowitego, frakcji LDL cholesterolu oraz trójglicerydów. Należy jednak zaznaczyć, że w przypadku preparatu o przedłużonym uwalnianiu (Metformax SR 750) podobnego działania nie zaobserwowano, co może wynikać z wieczornej pory podawania leku. Co więcej, istnieje możliwość wzrostu stężenia trójglicerydów przy stosowaniu formulacji o przedłużonym uwalnianiu. ⁸

Skuteczność kliniczna

Leczenie cukrzycy typu 2

Długotrwałe korzyści z intensywnej kontroli glikemii u pacjentów z nadwagą i cukrzycą typu 2 zostały potwierdzone w prospektywnym, randomizowanym badaniu UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study). W badaniu tym analizowano efekty stosowania metforminy o natychmiastowym uwalnianiu u pacjentów z nadwagą, u których nie osiągnięto zadowalających wyników przy stosowaniu samej diety. ⁹

Analiza wyników dla pacjentów z nadwagą leczonych metforminą po niepowodzeniu terapii dietetycznej wykazała:

• Zmniejszenie całkowitego ryzyka powikłań cukrzycowych – w grupie otrzymującej metforminę odnotowano 29,8 zdarzeń/1000 pacjento-lat w porównaniu do 43,3 zdarzeń/1000 pacjento-lat w grupie stosującej wyłącznie dietę (p=0,0023) oraz 40,1 zdarzeń/1000 pacjento-lat w grupach leczonych w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika lub samą insuliną (p=0,0034) ¹⁰
• Obniżenie śmiertelności związanej z cukrzycą – w grupie metforminy zaobserwowano 7,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat w porównaniu do 12,7 zdarzeń/1000 pacjento-lat w grupie stosującej wyłącznie dietę (p=0,017) ¹¹
• Zmniejszenie całkowitej śmiertelności (z jakiejkolwiek przyczyny) – w grupie metforminy odnotowano 13,5 zdarzeń/1000 pacjento-lat w porównaniu do 20,6 zdarzeń/1000 pacjento-lat w grupie stosującej wyłącznie dietę (p=0,011) oraz 18,9 zdarzeń/1000 pacjento-lat w grupach leczonych w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika i samą insuliną (p=0,021) ¹²
• Redukcję ryzyka zawału serca – w grupie metforminy zaobserwowano 11 zdarzeń/1000 pacjento-lat w porównaniu do 18 zdarzeń/1000 pacjento-lat w grupie stosującej wyłącznie dietę (p=0,01) ¹³

Warto zaznaczyć, że w przypadku stosowania metforminy jako leczenia drugiego rzutu w terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika, nie stwierdzono istotnych korzyści w zakresie wyników klinicznych. ¹⁴

W odniesieniu do cukrzycy typu 1, terapia skojarzona metforminą i insuliną była stosowana w wybranych przypadkach, jednak nie udokumentowano jednoznacznych korzyści klinicznych wynikających z takiego schematu leczenia. ¹⁵

Charakterystyka postaci farmaceutycznej

Metformax SR 750 to tabletki o przedłużonym uwalnianiu, które mają kształt kapsułki i są białe lub prawie białe. Ich wymiary to: długość 19,6 mm, szerokość 9,3 mm oraz grubość 6,9 mm. Tabletki posiadają wytłoczony napis „SR 750” po jednej stronie, natomiast druga strona jest gładka. ¹⁶