Zgorzel zęba
Epidemiologia
Zgorzel zęba, będąca powikłaniem nieleczonej próchnicy i chorób przyzębia, stanowi istotny problem zdrowia publicznego, szczególnie w populacji dorosłych w wieku 20-64 lat, gdzie próchnica dotyka aż 91%, a nieleczona próchnica występuje u około 27%. Wysokie wskaźniki nieleczonej próchnicy obserwuje się zwłaszcza wśród grup etnicznych, takich jak Latynosi (36%) i Afroamerykanie (42%). Zgorzele zęba są częstą przyczyną hospitalizacji i wizyt na oddziałach ratunkowych, zwłaszcza w populacji pediatrycznej, gdzie stanowią 47% przypadków. Epidemiologia zgorzeli zęba wykazuje silne powiązania z czynnikami socjoekonomicznymi, przy czym osoby żyjące poniżej poziomu ubóstwa mają ponad 2,5-krotnie wyższe ryzyko nieleczonej próchnicy. Różnice w występowaniu zgorzeli zęba nie wykazują predylekcji rasowej czy płciowej, jednak praktyki leczenia mogą się różnić w zależności od demografii społecznej. Występowanie zgorzeli różni się także wiekowo: u dzieci dominują ropnie okołowierzchołkowe, natomiast u dorosłych częstsze są ropnie przyzębne, szczególnie u pacjentów z istniejącym zapaleniem przyzębia i cukrzycą.
- Epidemiologia zgorzeli zęba
- Częstotliwość występowania nieleczonej próchnicy
- Hospitalizacje i wizyty w oddziałach ratunkowych
- Czynniki socjoekonomiczne i demograficzne
- Wiek jako czynnik ryzyka
- Rodzaje zgorzeli zęba i ich częstotliwość
- Zmienne wpływające na czas gojenia
- Komplikacje i zagrożenia związane ze zgorzelą zęba
- Poważne konsekwencje nieleczonych zgorzeli
- Zagrażające życiu powikłania
- Objawy wskazujące na progresję do ciężkich powikłań
- Nadzór i znaczenie kliniczne
Epidemiologia zgorzeli zęba
Zgorzel zęba, znana również jako ropień zęba, stanowi istotny problem zdrowia publicznego na całym świecie. Dane epidemiologiczne wskazują na wysoką częstość występowania tego schorzenia, co jest ściśle związane z powszechnością próchnicy zębów i chorób przyzębia. W Stanach Zjednoczonych według badania National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) z lat 2011-2012, aż 91% dorosłych w wieku 20-64 lat miało próchnicę zębów.12 Próchnica stanowi główny czynnik predysponujący do rozwoju zgorzeli zęba.
Częstotliwość występowania nieleczonej próchnicy
Nieleczona próchnica zębów, będąca głównym czynnikiem etiologicznym zgorzeli zęba, dotyka znacznej części populacji:
- Około 27% dorosłych w wieku 20-64 lat ma nieleczoną próchnicę zębów12
- Wskaźniki nieleczonej próchnicy są wyższe wśród Latynosów (36%) i Afroamerykanów (42%)12
- Wśród dorosłych powyżej 65 roku życia około 19% ma nieleczoną próchnicę1
- W latach 2011-2016 w USA 1 na 4 dorosłych w wieku 20-64 lat i 1 na 6 dorosłych w wieku 65 lat lub starszych miało nieleczoną próchnicę3
- Próchnica zębów występuje u 90% dorosłych i 42% dzieci w wieku 6-19 lat4
Hospitalizacje i wizyty w oddziałach ratunkowych
Zgorzele zęba są częstą przyczyną wizyt w szpitalnych oddziałach ratunkowych i hospitalizacji:
- Przyjęcia do szpitala z powodu infekcji zębowych występują z częstotliwością 1 na 2600 osób w populacji USA142
- Wskaźniki wizyt na oddziałach ratunkowych z powodu zgorzeli zęba są znacznie wyższe w populacji pediatrycznej i wynoszą 47%12
- Szacuje się, że 13% dorosłych poszukuje opieki stomatologicznej z powodu infekcji zębowej lub bólu zęba w ciągu czterech lat4
Czynniki socjoekonomiczne i demograficzne
Istotnym aspektem epidemiologii zgorzeli zęba są czynniki socjoekonomiczne i demograficzne:
- Nieleczona próchnica zębów była ponad 2,5 razy częstsza u osób żyjących 100% poniżej poziomu ubóstwa (41,9%) w porównaniu do osób żyjących 200% powyżej federalnego poziomu ubóstwa lub wyżej (16,6%)4
- Brak jest predylekcji rasowej czy płciowej w występowaniu zgorzeli zęba5
- Praktyki lekarzy mogą się zmieniać w zależności od populacji społeczności, rozkładu rasowego i demografii socjoekonomicznej2
Wiek jako czynnik ryzyka
Występowanie zgorzeli zęba różni się w zależności od wieku pacjenta:
- Zgorzele zęba są rzadkie u niemowląt, ponieważ nie tworzą się, dopóki zęby nie wyrżną się5
- U dzieci ropień okołowierzchołkowy jest najczęstszym rodzajem zgorzeli zęba, co wynika z kombinacji słabej higieny, cieńszego szkliwa oraz bogatszego unaczynienia uzębienia mlecznego, co umożliwia zwiększoną odpowiedź zapalną5
- U dorosłych ropień przyzębny jest częstszy niż ropień okołowierzchołkowy5
Rodzaje zgorzeli zęba i ich częstotliwość
Zgorzele zęba mogą być klasyfikowane jako różne rodzaje ropni, w tym ropień zęba, ropień zębopochodny, ropień okołowierzchołkowy, ropień endodontyczny i zmiana pochodzenia endodontycznego.6
Częstotliwość różnych rodzajów zgorzeli
Według badania przeprowadzonego w gabinetach stomatologicznych w Wielkiej Brytanii:
- Ropnie przyzębne były trzecią najczęstszą ostrą infekcją twarzowo-szczękową (6-7%)7
- Ropnie okołowierzchołkowe stanowiły 14-25% przypadków7
- Zapalenie okołokoronowe (pericoronitis) stanowiło 10-11% przypadków7
Czynniki sprzyjające rozwojowi ropni przyzębnych
Ropnie przyzębne występują częściej u pacjentów z istniejącymi wcześniej kieszeniami przyzębnymi.7 W długoterminowym badaniu przeprowadzonym w Nebraska, naukowcy obserwowali 51 pacjentów z zapaleniem przyzębia przez okres 7 lat, z czego u 27 ostatecznie wystąpił ropień przyzębny.7 Istnieją również dowody sugerujące, że pacjenci cierpiący na cukrzycę mają predyspozycje do rozwoju ropni przyzębnych.7
Zmienne wpływające na czas gojenia
Badanie epidemiologiczne przeprowadzone w oddziale ratunkowym stomatologii w Trieście objęło 688 pacjentów ze zdiagnozowaną zgorzelą zęba spośród próby ponad 24 000 pacjentów.8910 Przy użyciu modelu wieloczynnikowej regresji logistycznej oceniono związek każdej zmiennej z czasem gojenia wymaganym dla zgorzeli zęba.
Zmienne związane z wydłużonym czasem gojenia obejmowały:8910
- Sezonowość wiosenna w momencie przyjęcia
- Stan gorączkowy
- Szczękościsk (trismus)
- Zajęcie wielu przestrzeni anatomicznych
- Samoistny drenaż
- Podawanie niektórych (ale nie wszystkich) klas antybiotyków również wiązało się z wydłużonym czasem gojenia
Znajomość zmiennych wpływających na czas gojenia zgorzeli zęba jest kluczowa w optymalizacji leczenia takich infekcji pod względem stosunku kosztów do korzyści, co może stanowić cenny sposób na zapewnienie skróconego i bardziej efektywnego procesu gojenia.8910
Komplikacje i zagrożenia związane ze zgorzelą zęba
Nieleczona zgorzel zęba może prowadzić do poważnych powikłań lokalnych i ogólnoustrojowych.11 Infekcje zębowe mogą rozprzestrzeniać się miejscowo do dziąseł i kości wyrostka zębodołowego oraz do struktur regionalnych, w tym do głębokich przestrzeni szyi i zatok wewnątrzczaszkowych.12
Poważne konsekwencje nieleczonych zgorzeli
Nieleczona zgorzel zęba może prowadzić do:11
- Rozprzestrzenienia się infekcji do otaczających tkanek
- Rozwoju infekcji ogólnoustrojowych
- Uszkodzenia kości
- Utraty dotkniętego zęba
Zagrażające życiu powikłania
Jednym z najpoważniejszych powikłań zgorzeli zęba jest angina Ludwiga – najczęściej spotykana infekcja przestrzeni szyjnej. Chociaż jest stosunkowo rzadka, nieleczona ma wskaźnik śmiertelności około 50%. Większość przypadków anginy Ludwiga występuje po infekcji zębowej.13
Objawy wskazujące na progresję do ciężkich powikłań
Następujące objawy alarmowe sugerują progresję do głębokich powikłań tkankowych lub ogólnoustrojowych infekcji przyzębnych i zębowych, które wymagają pilnego leczenia:12
- Obrzęk twarzy, szyi i/lub dna jamy ustnej
- Rumień twarzy
- Regionalna limfadenopatia
- Szczękościsk
- Trudności z połykaniem lub kontrolowaniem wydzieliny
- Duszność i/lub zagrożenie drożności dróg oddechowych
- Ból głowy lub sztywność karku
- Gorączka
Infekcje zębowe są najczęstszą przyczyną głębokich infekcji przestrzeni szyi, co podkreśla znaczenie wczesnego rozpoznania i skutecznego leczenia zgorzeli zęba.12
Nadzór i znaczenie kliniczne
Ze względu na wysoką częstość występowania zgorzeli zęba i potencjalnie poważne powikłania, nadzór epidemiologiczny nad tym schorzeniem ma istotne znaczenie dla zdrowia publicznego. Wraz z poprawą higieny jamy ustnej, większość infekcji tkanek okołowierzchołkowych i szczęki jest obecnie stosunkowo rzadka.13 Jednakże dane epidemiologiczne wskazują na utrzymującą się wysoką częstość występowania próchnicy i chorób przyzębia, które są głównymi czynnikami ryzyka zgorzeli zęba.
Odsetek zapalenia przyzębia w Stanach Zjednoczonych, zgłaszany w badaniu NHANES w latach 2009-2014, wynosił 42% wśród dorosłych z uzębieniem w wieku 30 lat lub starszych. Ciężkie i mniej nasilone zapalenie przyzębia odnotowano u 4% i 25% dorosłych w wieku 30-44 lat oraz u 9% i 51% dorosłych w wieku 65 lat i starszych.3
Zgorzel zęba może być niezwykle bolesna i jeśli nie jest odpowiednio leczona, może mieć poważne konsekwencje dla ogólnego zdrowia jamy ustnej.11 Rozwija się głównie z powodu infekcji bakteryjnej w jamie ustnej.11 Dane epidemiologiczne nie tylko sugerują bardzo wysoką częstość występowania złego stanu zdrowia jamy ustnej, co jest głównym czynnikiem predysponującym do rozwoju zgorzeli zęba, ale pokazują również, że istnieją czynniki rasowe i prawdopodobnie socjoekonomiczne.12
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Dental Abscess – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493149/
Dental caries and poor dental health are quite common in the United States. Data from the National Health and Nutrition Examination Survey from 2011 to 2012, conducted by the National Center for Health Statistics for dental caries and tooth loss, reported that 91% of adults aged 20 to 64 had dental caries. […] Approximately 27% of adults aged 20 to 64 have untreated tooth decay. Rates of untreated tooth decay were higher in Hispanics at 36% and non-Hispanic Black Americans at 42% (Dye et al 2012). Of adults over 65, approximately 19% had untreated dental caries (Dye et al 2012). […] A dental abscess and dental-related hospital emergency room visits are quite common. One study found that dental infection admissions in hospitals occurred at the rate of 1 per 2600 per population in the United States (Wang et al, 2005). […] The rates for pediatric emergency room visits are significantly higher for a dental abscess at 47 % (Graham et al, 2000). This data is not only suggestive of the very high prevalence of poor dental health, which is a major predisposing factor to developing a dental abscess, but it also shows that there are racial and likely socioeconomic factors at play.
- #2 Dental Abscess | Treatment & Management | Point of Carehttps://www.statpearls.com/point-of-care/20350
Dental caries and poor dental health are quite common in the United States. Data from the National Health and Nutrition Examination Survey from 2011 to 2012, conducted by the National Center for Health Statistics for dental caries and tooth loss, reported that 91% of adults aged 20 to 64 had dental caries. […] Approximately 27% of adults aged 20 to 64 have untreated tooth decay. Rates of untreated tooth decay were higher in Hispanics at 36% and non-Hispanic Black Americans at 42% (Dye et al 2012). […] A dental abscess and dental-related hospital emergency room visits are quite common. One study found that dental infection admissions in hospitals occurred at the rate of 1 per 2600 per population in the United States (Wang et al, 2005). The rates for pediatric emergency room visits are significantly higher for a dental abscess at 47 % (Graham et al, 2000). This data is not only suggestive of the very high prevalence of poor dental health, which is a major predisposing factor to developing a dental abscess, but it also shows that there are racial and likely socioeconomic factors at play. Provider practices may shift because of the community’s population, racial distribution, and socioeconomic demographics.[5][6]
- #3 Epidemiology, pathogenesis, and clinical manifestations of odontogenic infections – UpToDatehttps://www.uptodate.com/contents/epidemiology-pathogenesis-and-clinical-manifestations-of-odontogenic-infections
Epidemiology, pathogenesis, and clinical manifestations of odontogenic infections […] Both dental caries and periodontal disease are prevalent in the United States and other countries, and odontogenic infections are a major source of disease burden globally. […] In the United States during 2011 to 2016, 1 in 4 adults aged 20 to 64 years and 1 in 6 adults 65 years or older had untreated tooth decay. […] Similarly, the prevalence of periodontitis in the United States, reported in the National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) during 2009 to 2014, was 42 percent among dentate adults 30 years or older; severe and non-severe periodontitis were reported in 4 and 25 percent among adults 30 to 44 years and in 9 and 51 percent of adults 65 years and older and 34 percent had non-severe periodontitis.
- #4 Dental Infections – StatPearls – NCBI Bookshelfhttps://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK542165/
It is estimated that 13% of adults seek dental care for dental infection or toothache within four years and that 1 per 2600 heads of the population in the United States is hospitalized due to dental infections. […] More than 1 in 5 people have untreated dental caries, and 3 in 4 had at least one dental restoration. Periodontitis is also common, with estimations that 35% of all Americans aged 30 to 90 are afflicted. […] Furthermore, the prevalence of dental caries varies significantly by socioeconomic factors. Untreated dental caries were more than 2.5 times as common in those living 100% below the poverty level (41.9%) relative to those living 200% above the federal poverty level or higher (16.6%). The prevalence of dental caries is also dynamic during the patient’s lifetime. Dental caries are present in 90% of adults and 42% of children ages 6 to 19.
- #5 Dental Abscess: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiologyhttps://emedicine.medscape.com/article/909373-overview
No race predilection is observed. […] No sex predilection is noted. […] Dental abscess is rare in infants because abscesses do not form until teeth erupt. In children, periapical abscess is the most common type of dental abscess. This is because of the combination of poor hygiene, thinner enamel, and the primary dentition having more abundant blood supply, which allows for an increased inflammatory response. In adults, periodontal abscess is more common than periapical abscess.
- #6 Dental abscess – WikEMhttps://wikem.org/wiki/Dental_abscess
Tooth abscess, dentoalveolar abscess, apical abscess, endodontic abscess, and lesion of endodontic origin […] Epidemiology More common Less common […] Cause Tooth infection […] Dental abscess […] Periapical abscess […] Periodontal abscess.
- #7 Periodontal Abscess | Treatment & Management | Point of Carehttps://www.statpearls.com/point-of-care/34041
According to a study across general dental practices in the United Kingdom, periodontal abscesses were the third most frequent acute orofacial infection (6 to 7%); behind periapical abscesses (14 to 25%) and pericoronitis (10 to 11%). […] Periodontal abscesses have a higher incidence among patients with preexisting periodontal pockets. […] In a longitudinal study in Nebraska, researchers followed 51 patients with periodontitis over a 7-year time frame, with 27 of these eventually presenting with a periodontal abscess. […] There is also evidence that may suggest that patients suffering from diabetes mellitus have a predisposition to developing periodontal abscesses.
- #8 Epidemiology and variables involved in dental abscess: survey of dental emergency unit in Triestehttps://ricerca.unityfvg.it/entities/publication/8f52db67-4188-4bb2-9d2c-2b0bef7f9592
OBJECTIVES: The objective of this epidemiologic study was to estimate the healing time of acute dental abscesses and to evaluate the main variables involved in the healing process itself. […] A multiple logistic regression model was performed to evaluate the association of each variable with the healing time required for dental abscess. […] Variables associated with increased healing time were spring seasonality at admission, pyretic state, trismus, involvement of multiple anatomic spaces, and spontaneous drainage. […] Moreover, administration of some, but not all, classes of antibiotics was also associated with an increased healing time. […] The knowledge of variables involved in healing time for dental abscess is crucial in the optimization of managing such infections in terms of cost-benefit ratio. This would represent a valuable way to ensure a shortened and more effective healing.
- #9 Epidemiology and variables involved in dental abscess: survey of dental emergency unit in Trieste | CoLabhttps://colab.ws/articles/10.1111%2Fodi.12164
The objective of this epidemiologic study was to estimate the healing time of acute dental abscesses and to evaluate the main variables involved in the healing process itself. Among a sample of over 24 000 patients visited at the emergency dental unit, 688 subjects were diagnosed with dental abscess and enrolled in the study. A multiple logistic regression model was performed to evaluate the association of each variable with the healing time required for dental abscess. Variables associated with increased healing time were spring seasonality at admission, pyretic state, trismus, involvement of multiple anatomic spaces, and spontaneous drainage. Moreover, administration of some, but not all, classes of antibiotics was also associated with an increased healing time. The knowledge of variables involved in healing time for dental abscess is crucial in the optimization of managing such infections in terms of cost-benefit ratio. This would represent a valuable way to ensure a shortened and more effective healing.
- #10 Epidemiology and variables involved in dental abscess: survey of dental emergency unit in Triestehttps://arts.units.it/handle/11368/2697034
OBJECTIVES: The objective of this epidemiologic study was to estimate the healing time of acute dental abscesses and to evaluate the main variables involved in the healing process itself. […] A multiple logistic regression model was performed to evaluate the association of each variable with the healing time required for dental abscess. […] Variables associated with increased healing time were spring seasonality at admission, pyretic state, trismus, involvement of multiple anatomic spaces, and spontaneous drainage. […] The knowledge of variables involved in healing time for dental abscess is crucial in the optimization of managing such infections in terms of cost-benefit ratio. This would represent a valuable way to ensure a shortened and more effective healing.
- #11 Tooth abscess: Treatment at ClÃnica Universidad de Navarrahttps://www.cun.es/en/diseases-treatments/diseases/dental-abscess
„Tooth abscess can be extremely painful and, if not treated properly, can have serious consequences for overall oral health.” […] „Tooth abscess develops mainly due to a bacterial infection in the mouth.” […] „If not properly treated, a tooth abscess can lead to serious complications, such as spread of infection to surrounding tissues, development of systemic infections, bone damage and loss of the affected tooth.”
- #12 Dental disorders – Knowledge @ AMBOSShttps://www.amboss.com/us/knowledge/dental-disorders/
Dental abscesses can arise from infections and/or trauma to dental pulp and/or periodontal tissue and often extend locally. Clinical features include dentalgia, gingival swelling and erythema, and purulent discharge. Signs of regional and/or systemic progression requiring urgent management include dysphagia, facial erythema, and fever. Treatment can include incision and drainage, dental extraction, and antibiotics. […] The following red flags suggest progression to deep tissue or systemic complications of periodontal and dental infections that require urgent management: Swelling of the face, neck, and/or floor of the mouth, Facial erythema, Regional lymphadenopathy, Trismus, Difficulty swallowing or handling secretions, Dyspnea and/or airway compromise, Headache or stiff neck, Fever. […] Dental infections can spread locally to the gums and alveolar bone and to regional structures including the deep neck spaces and intracranial sinuses (see Complications). […] Dental infections are the most common cause of deep neck space infections.
- #13 Infections of the Teeth, Jaw and Mouthhttps://www.atsu.edu/faculty/chamberlain/website/lectures/lecture/gi2.htm
With the advent of good oral hygiene, most infections of the periapical tissue and jaw are relatively uncommon. […] Ludwigs angina is the most commonly encountered infection of the neck space. It is uncommon, but if not treated has a mortality rate of about 50%. […] Most cases of Ludwigs angina occur following a dental infection.