Malaria
Epidemiologia
Malaria pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie w krajach rozwijających się, z około 263 milionami przypadków i 597 000 zgonów na świecie w 2023 roku. Region afrykański WHO odpowiada za 94% przypadków i 95% zgonów, z największą śmiertelnością wśród dzieci poniżej 5 roku życia (67% zgonów w 2019 r.) oraz kobiet w ciąży (około 125 milionów narażonych rocznie). Wzrost liczby przypadków obserwuje się także w regionie Azji i Pacyfiku (z 8 mln w 2021 do 10,4 mln w 2023), co wiąże się z czynnikami politycznymi i społecznymi. Nadzór nad malarią, obejmujący systematyczne gromadzenie i analizę danych epidemiologicznych, jest kluczowy dla planowania i oceny interwencji zdrowotnych. Szczególnie ważne jest podejście „1-3-7”, które zakłada zgłoszenie przypadku w ciągu 1 dnia, dochodzenie w ciągu 3 dni oraz działania kontrolne w ciągu 7 dni, co skutecznie przyczyniło się do eliminacji malarii w Chinach i jest wdrażane w innych krajach, takich jak Tajlandia, Tanzania czy Laos.
- Wprowadzenie do epidemiologii malarii
- Nadzór nad malarią jako kluczowa interwencja
- Podejście 1-3-7 w nadzorze nad malarią
- Nadzór molekularny nad malarią
- Systemy nadzoru nad malarią w różnych krajach
- Wyzwania i ograniczenia w nadzorze nad malarią
- Strategie poprawy nadzoru nad malarią
- Rola nadzoru w eliminacji malarii
Wprowadzenie do epidemiologii malarii
Malaria to poważna i zagrażająca życiu choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki z rodzaju Plasmodium, przenoszone przez komary Anopheles. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2023 roku odnotowano około 263 miliony przypadków malarii na świecie, co stanowi wzrost z 252 milionów w 2022 roku. Liczba zgonów spowodowanych malarią wyniosła 597 000 w 2023 roku, co oznacza nieznaczny spadek z 600 000 zgonów w 2022 roku. Malaria pozostaje jedną z najczęstszych chorób dotykających ludzi na całym świecie, przy czym największy ciężar choroby spoczywa na krajach rozwijających się, zwłaszcza w Afryce12.
Region afrykański WHO ponosi nieproporcjonalnie wysoki udział w globalnym obciążeniu malarią. W 2023 roku region ten był domem dla około 94% wszystkich przypadków malarii (246 milionów) i 95% (569 000) zgonów związanych z malarią. Dzieci poniżej piątego roku życia są najbardziej dotknięte, stanowiąc 67% zgonów z powodu malarii na świecie w 2019 roku13.
Około 125 milionów kobiet w ciąży jest narażonych na zakażenie każdego roku. W Afryce Subsaharyjskiej malaria u matek jest związana z około 200 000 szacowanych zgonów niemowląt rocznie. Od 2015 roku europejski region WHO jest wolny od malarii. Ostatnim krajem, który zgłosił rodzimy przypadek malarii był Tadżykistan w 2014 roku3.
Globalne trendy zachorowań
Roczna liczba przypadków malarii systematycznie spadała w latach 2000-2015, ale następnie przypadki zaczęły rosnąć. W Stanach Zjednoczonych notuje się około 1300-1500 przypadków malarii rocznie, przy czym malaria jako główny problem zdrowia publicznego została wyeliminowana w 1951 roku, choć nadal występują małe ogniska choroby23.
Według raportu WHO z 2023 roku, w regionie Azji i Pacyfiku również obserwuje się wzrost przypadków malarii. Z szacowanych 8 milionów przypadków w 2021 roku, liczba ta wzrosła do około 10,4 miliona w 2023 roku. Wzrost ten częściowo przypisuje się poprawie nadzoru i wykrywania przypadków, ale bardziej prawdopodobne jest, że wynika on z czynników podstawowych, w tym konfliktów oraz niestabilności politycznej i społecznej, w tym w Mjanmie i Afganistanie4.
Malaria jest głównym problemem zdrowia publicznego w Etiopii, gdzie szacuje się, że 68% populacji mieszka na obszarach endemicznych. Pomimo szerokiego wdrożenia strategii zapobiegania malarii, takich jak wczesna diagnostyka i leczenie, opryskiwanie wnętrz budynków środkami owadobójczymi oraz masowe kampanie dystrybucji długotrwałych siatek nasączonych insektycydami, Etiopia ma najwyższą częstość występowania przypadków malarii5.
Nadzór nad malarią jako kluczowa interwencja
Nadzór nad malarią to ciągłe i systematyczne gromadzenie, analiza i interpretacja danych związanych z malarią oraz wykorzystanie tych danych w planowaniu, wdrażaniu i ocenie praktyk zdrowia publicznego. Ulepszony nadzór nad przypadkami i zgonami z powodu malarii pomaga ministerstwom zdrowia określić, które obszary lub grupy ludności są najbardziej dotknięte, i umożliwia krajom monitorowanie zmieniających się wzorców choroby. Silne systemy nadzoru nad malarią pomagają również krajom w projektowaniu skutecznych interwencji zdrowotnych i ocenie wpływu ich programów kontroli malarii6.
Filar 3 Globalnej strategii technicznej WHO dla malarii 2016-2030 wzywa do przekształcenia nadzoru nad malarią w podstawową interwencję. Nadzór nad malarią jest ważny w każdym środowisku epidemiologicznym, ale warto zauważyć, że przybiera różne formy. Na obszarach o bardzo niskiej zachorowalności na malarię, gdzie eliminacja jest realistycznym celem, programy będą musiały identyfikować i reagować na każdy potencjalny przypadek malarii. Wiąże się to z zapewnieniem, że każdy możliwy przypadek malarii zostanie dokładnie zdiagnozowany, a potwierdzone przypadki malarii będą skutecznie leczone7.
Na obszarach o umiarkowanej i nieprzewidywalnej transmisji malarii nadzór jest szczególnie ważny w celu utrzymania dokładnych informacji na temat geograficznego rozkładu choroby. Nadzór tego rodzaju służy ukierunkowaniu wysiłków kontrolnych i wczesnemu wykrywaniu oznak ognisk malarii, aby można było rozpocząć szybką reakcję w celu zapobieżenia lub ograniczenia wielkości epidemii7.
Znaczenie systemów nadzoru
Dane z nadzoru nad malarią ze wszystkich obszarów są również kluczowe dla oceny wpływu programu w czasie. Tam, gdzie zastosowana jest metodologia naukowa, dane z nadzoru nad malarią mogą być wykorzystane do oceny wpływu określonych interwencji w określonych warunkach, co jest istotnym krokiem w projektowaniu lokalnie odpowiednich strategii kontroli malarii na obszarach resztkowej transmisji. Rutynowy nadzór jest również wymagany na poziomie krajowym do monitorowania lekooporności i odporności na insektycydy. Ten nadzór umożliwia programom zapewnienie stosowania tylko skutecznych leków i insektycydów. W przypadku wykrycia wczesnych oznak oporności można podjąć szybkie działania w celu uniknięcia niepowodzenia leczenia lub interwencji, a tym samym zapobiec nawrotom malarii8.
Nadzór nad malarią w Stanach Zjednoczonych i ich terytoriach dostarcza informacji o jej występowaniu (np. czasowym, geograficznym i demograficznym), informuje o zaleceniach dotyczących zapobiegania malarii wśród podróżnych i wytycznych dotyczących leczenia pacjentów z malarią oraz ułatwia szybkie wdrożenie środków kontroli transmisji, jeśli zostaną zidentyfikowane przypadki nabyte lokalnie9.
W 2019 roku zgłoszono do CDC 2048 potwierdzonych przypadków malarii, w porównaniu do 1823 potwierdzonych przypadków zgłoszonych w 2018 roku. W 2020 roku zgłoszono 602 potwierdzone przypadki malarii, co jest najniższą liczbą od 1972 roku. W latach 2019 i 2020 najczęstszymi cechami demograficznymi wśród zgłoszonych przypadków byli mężczyźni, osoby w wieku 18-64 lat, pochodzenie niehiszpańskie i rasa czarna/afroamerykańska10.
Podejście 1-3-7 w nadzorze nad malarią
Jednym z najskuteczniejszych podejść do nadzoru nad malarią jest strategia „1-3-7”, która została po raz pierwszy wprowadzona do WHO jako międzynarodowa wytyczna nadzoru i reagowania na malarię w 2018 roku. Podejście 1-3-7 do nadzoru i reagowania na malarię było kluczowym środkiem eliminacji malarii w Chinach i odnosi się do zgłaszania przypadków malarii do lokalnych placówek zdrowotnych w ciągu 1 dnia, dalszego badania przypadków indeksowanych i wykrywania innych przypadków w gospodarstwach domowych przez zespoły dochodzeniowe w ciągu 3 dni oraz rozszerzonego wykrywania przypadków i ocen entomologicznych, ekologicznych i interwencyjnych przez zespoły dochodzeniowe w ciągu 7 dni1112.
Podejście 1-3-7 zostało dobrze wdrożone w prowincji Henan w Chinach w latach 2012-2018. W tym okresie wykryto i zgłoszono łącznie 1294 przypadki malarii, a wszystkie przypadki zostały zdiagnozowane i zgłoszone w ciągu 1 dnia, z czego 99,23% (1284/1294) przypadków zostało zbadanych w ciągu 3 dni. Ponadto 93,7% (1212/1294) ognisk zostało zbadanych, a kontrola wektorów została wdrożona w ciągu 7 dni we wszystkich rezydualnych nieaktywnych ogniskach, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się11.
Wdrożenie podejścia 1-3-7 jest niezbędne, aby zapobiegać i kontrolować ponowne wprowadzenie malarii, ale nie można ignorować czasu od początku objawów do diagnozy. Czas przed „1” wspomniany w metodzie „1-3-7” nie jest pod kontrolą placówek zdrowia publicznego, ale jest istotny dla skutecznego zarządzania pacjentem. Malaria jest ogólnie uleczalna, gdy wcześnie rozpocznie się skuteczne leczenie, natomiast opóźnienie w leczeniu może prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym śmierci13.
Wdrażanie podejścia 1-3-7 w różnych krajach
Podejście 1-3-7 odegrało kluczową rolę w eliminacji malarii w Chinach i dlatego zostało wprowadzone przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) jako wytyczna do instruowania programów kontroli malarii na całym świecie, szczególnie w krajach lub regionach, gdzie malaria jest bliska eliminacji12.
W Tajlandii strategia 1-3-7 jest kluczowym komponentem systemu nadzoru kraju. Przypadki są zgłaszane w ciągu 1 dnia, badane w ciągu 3 dni i następuje reakcja w ciągu 7 dni. Główna baza danych nadzoru nad malarią w Tajlandii, Malaria Online, została opracowana w 2012 roku w celu ułatwienia raportowania przypadków malarii zarówno w trybie offline, jak i online14.
Podejście 1-3-7 zostało również przyjęte w Afryce, np. w Tanzanii, w celu osiągnięcia kontroli malarii. Infrastruktura nadzoru nad malarią w Tanzanii kontynentalnej i Zanzibarze różni się od Tajlandii, ponieważ oba Ministerstwa Zdrowia używają systemu informacji zarządzania zdrowiem opartego na oprogramowaniu DHIS2 do zbierania wszystkich danych zdrowia publicznego na poziomie krajowym, co jest uważane za standard rządowy1415.
W 2008 roku wsparto Zanzibar w utworzeniu Systemu Wczesnego Wykrywania Epidemii Malarii (MEEDS) do przechwytywania nowych powiadomień o przypadkach i cotygodniowych podsumowań przypadków malarii na poziomie placówki przy użyciu telefonów komórkowych. MEEDS stał się niezbędnym narzędziem dla ZAMEP (Zanzibar Malaria Elimination Programme) w jego wysiłkach na rzecz eliminacji malarii1416.
Laos PDR również wdrożyło ogólnokrajowe podejście 1-3-7 do nadzoru nad malarią i zarządzania przypadkami, co jest kluczowe dla wysiłków na rzecz eliminacji. Laos PDR poczynił znaczne postępy w walce z malarią, zmniejszając potwierdzone przypadki o 99% między 2000 a 2020 rokiem, ale połowa populacji nadal jest zagrożona. W Laosie i podregionie Wielkiego Mekongu ten skuteczny ogólnokrajowy system nadzoru jest kluczowy dla wysiłków eliminacyjnych17.
Nadzór molekularny nad malarią
Nadzór molekularny nad malarią (MMS) to termin obejmujący wykorzystanie podejść biologii molekularnej, od serologii po genotypowanie i sekwencjonowanie całego genomu, do badania populacji pasożytów i/lub wektorów w celu uzyskania informacji przydatnych epidemiologicznie. W środowiskach o wyższym obciążeniu MMS jest wykorzystywany do wizualizacji przestrzenno-czasowego rozprzestrzeniania się markerów oporności na leki przeciwmalaryczne, wpływając na wytyczne leczenia, oraz do śledzenia wpływu różnych interwencji na różnorodność genetyczną pasożytów jako zastępczą miarę intensywności transmisji18.
Genomiczny nadzór nad malarią może dostarczyć istotnych, istotnych dla polityki informacji o obecności i ewolucji oporności na leki i insektycydy. Jednak złożona architektura genetyczna oporności w połączeniu z ograniczeniami zasobów w obszarach endemicznych dla malarii do tej pory wykluczały powszechne wykorzystanie genomiki w rutynowym nadzorze19.
Metody i zastosowanie nadzoru molekularnego
Genomiczny nadzór Plasmodium falciparum może dostarczyć istotnych informacji o oporności na leki przeciwmalaryczne, awarii testów diagnostycznych i ewolucji celów szczepionek. Badacze opracowali podejście do ukierunkowanego sekwencjonowania nanopore P. falciparum z suchych kropli krwi (DBS), które umożliwia opłacalny genomiczny nadzór nad malarią w warunkach o niskich zasobach20.
Kluczową zaletą sekwencjonowania opartego na nanopore jest generowanie długich odczytów (kbps do Mbps), które mogą poprawić mapowanie i wykrywanie wariantów strukturalnych, podczas gdy wadą jest wyższy wskaźnik błędów na poziomie bazy w porównaniu do instrumentów od Illumina lub Pacific Biosciences (PacBio)20.
Obecnym priorytetem genomicznego nadzoru P. falciparum jest śledzenie delecji hrp2 i hrp3, które mogą powodować fałszywie negatywne wyniki testów RDT i zagrażają ponad 300 milionom RDT dystrybuowanych rocznie. Multiplex PCR NOMADS16 został zaprojektowany, aby spełniać wszystkie zalecenia i wykazano, że jest w stanie dokładnie wykrywać delecje w zestawie próbek o różnej parazytemi21.
Sekwencjonowanie długich amplikonów P. falciparum przynosi korzyści dla genomicznego nadzoru nad malarią. Biorąc pod uwagę szybkie trwające rozprzestrzenianie się, a w niektórych przypadkach nawet zbieżność, mutacji oporności na leki i diagnostykę P. falciparum w Afryce, obecnie jest krytyczny czas, aby rozszerzyć genomiczny nadzór nad P. falciparum na kontynencie22.
Systemy nadzoru nad malarią w różnych krajach
Systemy nadzoru nad malarią różnią się w zależności od kraju i regionu, odzwierciedlając lokalne potrzeby, zasoby i kontekst epidemiologiczny. W Stanach Zjednoczonych malaria jest chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania, a przypadki są zgłaszane bezpośrednio z departamentów zdrowia, jurysdykcji i terytoriów do programu CDC, który wdraża Krajowy System Nadzoru nad Malarią (NMSS) jako jedną z chorób włączonych do Krajowego Systemu Nadzoru nad Chorobami Podlegającymi Zgłaszaniu (NNDSS)23.
Potwierdzony lub podejrzewany przypadek malarii w Stanach Zjednoczonych jest definiowany przez Radę Epidemiologów Stanowych i Terytorialnych (CSTE) i definicję przypadku CDC. Elementy danych raportowanych i analizowanych obejmują wiek, płeć, stan ciąży, miejsce zamieszkania, datę wystąpienia choroby, wyniki laboratoryjne, historię podróży (kraje, regiony i daty), chemioprofilaktykę (stosowane leki i przestrzeganie zaleceń), historię malarii (data i gatunek), historię transfuzji krwi lub przeszczepu narządów, hospitalizację, powikłania kliniczne, leki stosowane w leczeniu, wynik choroby (przeżył lub zmarł) oraz klasyfikację przypadku23.
Różnice regionalne w systemach nadzoru
W Kenii funkcjonują dwa główne systemy nadzoru: oprogramowanie informacji zdrowotnej dystryktu (DHIS), które bierze swoją nazwę od DHIS 2, oprogramowania, na którym działa: codzienne rutynowe dane z placówek outpatient i inpatient dotyczące przypadków malarii, dane dotyczące towarów przeciwmalarycznych i dane laboratoryjne są konsolidowane i raportowane co miesiąc do zespołu zarządzania zdrowiem w podokręgu, który jest odpowiedzialny za wprowadzanie tych danych do DHIS24.
System zintegrowanego nadzoru i reagowania na choroby (IDSR): Dane dotyczące klinicznych przypadków malarii, testowanych laboratoryjnie i pozytywnych przypadków oraz zgonów związanych z malarią są zbierane codziennie w placówkach zdrowotnych i raportowane tygodniowo w elektronicznym systemie IDSR25.
W Hiszpanii w 2022 roku odnotowano w UE/EOG 6 131 przypadków malarii, wszystkie z nich zostały potwierdzone. Wśród 5 375 przypadków o znanym statusie importu, 99,8% było związanych z podróżami. Trzynaście potwierdzonych przypadków zostało zgłoszonych jako nabytych w UE (siedem we Francji, trzy w Niemczech, dwa w Hiszpanii i jeden w Irlandii). Podobnie jak w poprzednich latach, ogólny wskaźnik potwierdzonych przypadków malarii był wyższy wśród mężczyzn niż kobiet (odpowiednio 1,1 i 0,4 przypadków na 100 000 ludności; stosunek mężczyzn do kobiet: 2:1)26.
W Kolumbii Ministerstwo Zdrowia, wraz z inicjatywą CHAI, opracowało moduł specyficzny dla malarii w ramach krajowego systemu nadzoru z pulpitem, który pokazuje kluczowe wskaźniki nadzoru nad malarią, sytuację epidemiologiczną i zarządzanie przypadkami. Ponadto CHAI jest w trakcie wdrażania DHIS2 do zarządzania informacjami z interwencji kontroli wektorów, takich jak opryskiwanie wnętrz budynków (IRS) i dystrybucja moskitier27.
Wyzwania i ograniczenia w nadzorze nad malarią
Pomimo postępów w systemach nadzoru nad malarią, pozostają znaczące wyzwania i ograniczenia. Opóźnienia czasowe w raportowaniu do krajowych systemów nadzoru stanowią główną barierę dla kontroli chorób zakaźnych, zapobiegając terminowemu podejmowaniu decyzji i alokacji zasobów. Problem ten jest szczególnie ostry w przypadku chorób zakaźnych, takich jak malaria, które często najbardziej dotykają społeczności wiejskie i odległe28.
Krajowe programy nadzoru nad malarią zależą od terminowych wskaźników raportowania, aby identyfikować sygnały rosnącej aktywności malarii i potencjalnych ognisk, zapewniając optymalne i najbardziej efektywne rozmieszczenie zasobów kontrolnych. Jednak głównymi barierami dla terminowego nadzoru w krajach endemicznych, szczególnie tych, w których transmisja malarii jest skoncentrowana w najbardziej odległych, najtrudniej dostępnych populacjach, są ograniczona łączność, sposoby digitalizacji i inne specyficzne dla kontekstu czynniki, które podważają zdolność do aktualizacji rejestrów nadzoru bez znaczących opóźnień28.
Ograniczenia systemów nadzoru
Podczas gdy rozwój infrastruktury jest kluczowy dla poprawy terminowości raportowania przypadków, podejścia metodologiczne do dostosowania do znanych opóźnień raportowania są pilnie potrzebne do czasu poprawy systemów danych. W Gujanie, kraju położonym w Ameryce Południowej, słaba łączność wśród odległych regionów endemicznych dla malarii utrudnia wysiłki nadzoru, czyniąc opóźnienia raportowania kluczowym wyzwaniem dla eliminacji. Razem, wyzwania te przyczyniają się do tego, że liczba przypadków zarejestrowanych w centralnej bazie danych na koniec miesiąca potencjalnie nie odzwierciedla prawdziwego obciążenia chorobą w danym czasie, a przypadki są zazwyczaj zgłaszane ponad miesiąc po ich wystąpieniu29.
Operacyjne wyzwania wpływające na pełną funkcjonalność i operacjonalizację platformy MCN w Zanzibarze obejmowały niedobór i opóźnienia w wymianie sprzętu, błędy oprogramowania, obciążenie zasobów ludzkich, trafność i wykorzystanie wyboru wskaźników oraz rozbieżność danych w wielu systemach informacji zdrowotnej. Aby być w pełni funkcjonalną i operacyjną, platforma nadzoru nad malarią, taka jak MCN, potrzebuje odpowiednich zasobów, w tym terminowego dostarczania i, w razie potrzeby, wymiany sprzętu, konserwacji oprogramowania oraz odpowiedniej liczby przeszkolonego personelu, który może manipulować, analizować, używać i działać na podstawie danych na platformie, definicji i włączenia wskaźników, które są używane przez programy malarii do podejmowania decyzji opartych na dowodach oraz usprawnienia i interoperacyjności z innymi systemami informacji zdrowotnej30.
Wielu krajów może również stanąć przed przeszkodami, w tym niewystarczającą infrastrukturą cyfrową, zwiększonymi kosztami utrzymania systemu informacji zarządzania zdrowiem i nadzoru, ograniczonymi zasobami finansowymi i ludzkimi, mobilnością populacji oraz malejącą skutecznością leków stosowanych w leczeniu malarii, które mogą sprawić, że skuteczna odpowiedź na nadzór nad malarią będzie coraz bardziej złożona31.
Strategie poprawy nadzoru nad malarią
Skuteczne wykorzystanie nadzoru jako podstawowej interwencji zależy od koordynacji wielu współzależnych procesów i zaangażowania interesariuszy z całego Ministerstwa Zdrowia i na wszystkich poziomach systemu opieki zdrowotnej, a także międzynarodowych partnerów finansowych i technicznych. Jeśli możliwą odpowiedzią na dane nadzoru wskazujące na rosnącą liczbę przypadków jest przeprowadzenie opryskiwania wnętrz lub uzupełniającej dystrybucji siatek impregnowanych insektycydami, lub po prostu zapewnienie, że placówki i pracownicy społeczni są zaopatrzeni w towary diagnostyczne i lecznicze, to partnerzy, przeszkolony personel, logistyka i solidny system zarządzania zapasami (z nadwyżką) są potrzebne do tego rodzaju szybkiej reakcji lub redystrybucji32.
Zaangażowanie, szkolenie i ciągła motywacja wielu kadr w systemie zdrowia – pracowników społecznych, dostawców, zespołów zdrowia okręgowego i regionalnych urzędników ds. malarii – którzy nie są na liście płac lub pod władzą krajowego programu kontroli malarii, są innymi kluczowymi komponentami i są kluczowe dla sukcesu nadzoru jako podstawowej interwencji33.
Innowacyjne podejścia do nadzoru
Narzędzia cyfrowe poprawiają jakość danych i wykorzystanie danych do podejmowania decyzji w kampaniach opryskiwania wnętrz, dochodzeniach w sprawie przypadków malarii i ogólnym nadzorze nad malarią. Systemy nadzoru są podstawą udanych programów malarii, ponieważ informacje, które zbierają, są niezbędne do projektowania, wdrażania oraz monitorowania i oceny interwencji. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w Globalnej Strategii Technicznej dla Malarii 2016-2030 zaleca krajom przyjęcie nadzoru nad malarią jako podstawowej interwencji, wzmocnienie ich elektronicznych systemów informacyjnych do nadzoru w celu poprawy terminowego dostarczania informacji wysokiej jakości oraz motywowanie podejmowania decyzji opartych na danych34.
W coraz większej liczbie krajów opracowuje się nowatorskie metody analizy i podejścia do nadzoru. Na przykład, w świecie wolnym od malarii pozostaje naczelnym celem globalnego zdrowia. System zarządzania przypadkami (MCS) został wprowadzony jako innowacyjna interwencja, aby wspomóc trwający program kontroli malarii. Po pięciu latach wdrażania MCS, Mangaluru w Indiach odnotowało znaczną i konsekwentną redukcję zachorowalności na malarię, tj. spadek o 83% w porównaniu do poziomu wyjściowego z 2015 roku, nawet w miesiącach monsunowych, dając obiecujące wyniki w kierunku osiągnięcia celu eliminacji malarii do 2030 roku35.
Modele predykcyjne, takie jak metoda „nowcasting” opracowana dla Gujany, stanowią proste, ogólne narzędzie do poprawy nadzoru nad malarią w krajach endemicznych i są obecnie wdrażane, aby pomóc w kierowaniu istniejącą alokacją zasobów i wysiłkami na rzecz eliminacji. Modele nowcasting generują oszacowania obecnego obciążenia malarią na poziomie subnarodowym na podstawie raportowania w czasie rzeczywistym i kontekstowego zrozumienia trendów epidemiologicznych malarii na przestrzeni ostatnich lat. Podejście nowcasting stanowi prostą metodę analityczną wykorzystującą dane, które są często już zbierane, w celu znacznej poprawy oszacowania obecnych przypadków malarii, przy prawie żadnych dodatkowych inwestycjach36.
Rola nadzoru w eliminacji malarii
Wraz z przechodzeniem krajów od intensywnej transmisji malarii do niskiej transmisji, będzie istniało zapotrzebowanie na bardziej wrażliwe narzędzia i podejścia do śledzenia dynamiki transmisji malarii. Preferowane będą narzędzia nadzoru, które są wrażliwe na śledzenie infekujących ukąszeń w czasie rzeczywistym, a także rezerwuaru infekcyjnego, w porównaniu do liczenia przypadków w szpitalach lub częstości występowania pasożytów. Ponieważ nabywanie i utrzymywanie przeciwciał przeciwko malarii jest bezpośrednią funkcją ekspozycji na pasożyty, wskaźniki seroprewalencji były wykorzystywane jako skuteczne narzędzie w ocenie endemiczności malarii i potwierdzaniu eliminacji malarii37.
Metryki nadzoru nad malarią używane przez lata do pomiaru transmisji obejmują zarówno metryki entomologiczne, jak i parazytologiczne, takie jak częstość występowania pasożytów, przypadki kliniczne i pomiary serologiczne, które opierają się na odpowiedziach przeciwciał gospodarza na antygeny zarówno wektora, jak i pasożyta37.
Strategie eliminacji malarii
Eliminacja malarii jest definiowana jako przerwanie lokalnej transmisji określonego gatunku pasożyta malarii na określonym obszarze geograficznym w wyniku celowego działania, zgodnie ze Światową Organizacją Zdrowia. Aby to osiągnąć, instytucje badawcze muszą wspierać badania nad malarią, finansować projekty dotyczące malarii (nadzór, badania nad szczepionkami) i wyposażyć laboratoria, aby były użyteczne dla badań nad malarią na najwyższym poziomie38.
W celu eliminacji P. falciparum i P. vivax w Lao PDR, Narodowe Plany Strategiczne określają ambitne cele, dążąc do eliminacji malarii P. falciparum i P. vivax ze wszystkich północnych prowincji do 2025 roku i eliminacji krajowej do 2030 roku. System nadzoru i reagowania na malarię w Lao PDR odegrał kluczową rolę w redukcji transmisji i przybliżeniu kraju do eliminacji39.
Ze względu na zmniejszone poziomy transmisji i różnice w rozkładzie przypadków malarii, w obszarach eliminacji wdrożono nadzór oparty na przypadkach. Obecnie okręg jest uważany za okręg eliminacji, jeśli osiąga roczny wskaźnik zachorowalności mniejszy niż 1 przypadek na 1000 populacji, wspierany przez czynniki takie jak przeszkolona siła robocza, przydzielone budżety szybkiego reagowania, odpowiedni transport, niezbędne dostawy i odpowiedni system zarządzania danymi zdolny do prowadzenia działań nadzorczych w obszarach eliminacji40.
Narodowy program kontroli malarii rozpoczął wdrażanie działań eliminacyjnych malarii w połowie 2018 roku, koncentrując się na terminowym powiadamianiu, dochodzeniu, klasyfikacji i reagowaniu na wszystkie przypadki malarii wykryte w obszarach eliminacji. NSP dla kontroli i eliminacji malarii 2021-2025 koncentruje się na eliminacji P. falciparum z całego kraju i wszystkich form malarii z trzynastu północnych prowincji40.
Eliminacja malaria jest osiągalna, ale wymaga skoordynowanych wysiłków na wielu frontach. Jak powiedział jeden z ekspertów: „Eliminacja malarii jest możliwa i zaczyna się od ciebie!”38.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.