reakcja fototoksyczna
Reakcja fototoksyczna to niepożądany efekt skórny wywołany interakcją między substancją chemiczną (najczęściej lekiem) a promieniowaniem ultrafioletowym (UV). W przeciwieństwie do reakcji fotoalergicznej, nie jest zależna od mechanizmów immunologicznych i może wystąpić przy pierwszej ekspozycji.
Mechanizm reakcji fototoksycznej polega na absorpcji energii promieniowania UV przez cząsteczkę fotouczulającą, co prowadzi do powstania reaktywnych form tlenu i wolnych rodników. Te z kolei powodują uszkodzenie komórek skóry, objawiające się jako rumień, obrzęk, pęcherze, a nawet martwica tkanek. Zmiany skórne przypominają nasilone oparzenie słoneczne i ograniczają się do miejsc eksponowanych na światło.
Do substancji najczęściej wywołujących reakcje fototoksyczne należą niektóre antybiotyki (tetracykliny, fluorochinolony), leki przeciwgrzybicze, niesteroidowe leki przeciwzapalne, diuretyki tiazydowe, leki przeciwpsychotyczne oraz retinoidy. Także związki występujące w roślinach (furokumaryny w soku z cytrusów, pietruszce) mogą być przyczyną fototoksyczności.
Postępowanie w przypadku reakcji fototoksycznej obejmuje odstawienie czynnika wywołującego, stosowanie preparatów łagodzących (np. emolientów, kortykosteroidów miejscowych w cięższych przypadkach) oraz bezwzględną ochronę przed promieniowaniem UV. Profilaktyka polega na unikaniu ekspozycji na słońce podczas stosowania leków fotouczulających oraz stosowaniu preparatów z wysokim filtrem UV.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Ziele dziurawca – Przedawkowanie
Ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.) zawiera biologicznie czynne związki, takie jak hiperycyny, flawonoidy i hyperforyna, które w nadmiernych dawkach mogą wywołać poważne objawy niepożądane, w tym zaburzenia neurologiczne (drgawki, splątanie, dezorientacja) po spożyciu do 4,5 g suchego wyciągu na dobę przez 2 tygodnie oraz jednorazowo 15 g przed hospitalizacją. Charakterystyczne są także reakcje fotouczulające, manifestujące się wysypką, świądem i rumieniem, wymagające unikania ekspozycji na promieniowanie UV przez 1-2 tygodnie. Preparaty płynne zawierające etanol (np. Gastrobonisol z 1,23 g alkoholu w dawce 2,5 ml) mogą dodatkowo powodować objawy związane z alkoholem, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby, padaczką czy zaburzeniami psychicznymi.
alkoholizm, choroba psychiczna, dezorientacja, drgawki, etanol, flawonoid, hiperycyna, hyperforyna, Hypericum perforatum, kapsułka twarda, leczenie podtrzymujące, objaw gastroenterologiczny, objaw niepożądany, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, podrażnienie przewodu pokarmowego, reakcja fototoksyczna, reakcja fotouczulająca, rumień, tabletka powlekana, uszkodzenie mózgu, uszkodzenie wątroby, wyciąg z dziurawca, zaburzenie neurologiczne, ziele dziurawca