iwermektyna
Iwermektyna to półsyntetyczny lek przeciwpasożytniczy należący do grupy awermektyn, który działa poprzez paraliżowanie układu nerwowego pasożytów. Został odkryty w latach 70. XX wieku i szybko zyskał uznanie jako skuteczny środek w leczeniu infekcji wywołanych przez nicienie oraz niektóre stawonogi.
W medycynie iwermektyna jest stosowana głównie w leczeniu onchocerkozy (ślepoty rzecznej), strongyloidozy, filariozy limfatycznej oraz świerzbu i wszawicy. Lek działa poprzez wiązanie się z kanałami chlorkowymi bramkowanymi glutaminianem w komórkach nerwowych i mięśniowych pasożytów, co prowadzi do hiperpolaryzacji, paraliżu i śmierci organizmu pasożytniczego.
W ostatnich latach iwermektyna zyskała rozgłos w kontekście potencjalnego zastosowania przeciwko COVID-19, jednak badania kliniczne nie potwierdziły jednoznacznie jej skuteczności w tym wskazaniu. Światowa Organizacja Zdrowia oraz większość agencji regulacyjnych nie zaleca stosowania iwermektyny w leczeniu lub profilaktyce COVID-19 poza badaniami klinicznymi.
Lek jest generalnie dobrze tolerowany w dawkach terapeutycznych, jednak może powodować efekty niepożądane, takie jak zawroty głowy, nudności, bóle brzucha czy wysypkę. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu u pacjentów z masywną inwazją pasożytniczą, gdyż może wystąpić reakcja Mazotti związana z masowym obumieraniem pasożytów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Scavertin 3 mg
Stosowanie iwermektyny (Scavertin, 3 mg) wiąże się z występowaniem głównie łagodnych i przejściowych działań niepożądanych, których częstość i nasilenie wzrasta u pacjentów zakażonych wieloma pasożytami, zwłaszcza gatunkiem Loa loa. U pacjentów z ciężkim zakażeniem Loa loa odnotowano rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu encefalopatie objawiające się bólem pleców, przekrwieniem gałek ocznych, krwotokiem podspojówkowym, dusznością, nietrzymaniem moczu i stolca, zaburzeniami świadomości, a także śpiączką. Rzadko występują ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Działania neurotoksyczne mogą manifestować się obniżeniem poziomu świadomości, a w skrajnych przypadkach śpiączką. W przebiegu węgorczycy i filariozy obserwowano objawy takie jak osłabienie, ból brzucha, nudności, zawroty głowy, senność, a także przejściową hipereozynofilię, leukopenię, niedokrwistość oraz wzrost aktywności ALAT i fosfataz zasadowych. W przypadku filariozy Wuchereria bancrofti nasilenie działań niepożądanych koreluje z zagęszczeniem mikrofilarii we krwi, a nie z dawką leku.
Ascaris, astenia, działanie neurotoksyczne, encefalopatia, enzymy wątrobowe, filarioza Wuchereria bancrofti, hiperbilirubinemia, hipereozynofilia, iwermektyna, jadłowstręt, krwiomocz, krwotok podspojówkowy, leukopenia, Loa loa, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość, Onchocerca volvulus, ostre zapalenie wątroby, pokrzywka, reakcja Mazzottiego, śpiączka, świerzb, tachykardia, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, węgorczyca, zakażenie pasożytnicze, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie naczyniówki, zapalenie rąbka rogówki, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zawroty głowy pochodzenia przedsionkowego, zespół Stevensa-Johnsona