zapobieganie odrzuceniu przeszczepu u biorcy alogenicznego przeszczepu wątroby
Wskazanie

Zapobieganie odrzuceniu przeszczepu u biorcy alogenicznego przeszczepu wątroby jest kluczowym elementem opieki potransplantacyjnej. Odrzucenie przeszczepu może wystąpić, gdy układ immunologiczny biorcy rozpoznaje tkanki przeszczepionej wątroby jako obce i atakuje je. Wyróżniamy odrzucenie ostre (występujące w pierwszych tygodniach lub miesiącach po przeszczepie) oraz przewlekłe (rozwijające się stopniowo w dłuższym okresie).

Podstawą zapobiegania odrzuceniu jest odpowiednio dobrana immunosupresja, która powinna być zindywidualizowana dla każdego pacjenta. W Polsce stosuje się kilka schematów leczenia immunosupresyjnego. Najczęściej wykorzystywane leki to inhibitory kalcyneuryny (Prograf, Advagraf, Envarsus – takrolimus; Sandimmun Neoral – cyklosporyna), antymetabolity (CellCept, Myfenax – mykofenolan mofetylu; Myfortic – mykofenolan sodu), inhibitory mTOR (Certican – ewerolimus; Rapamune – syrolimus) oraz kortykosteroidy (Encorton, Metypred).

W początkowym okresie po przeszczepie stosuje się zazwyczaj tzw. leczenie indukcyjne z wykorzystaniem przeciwciał przeciw limfocytom T (Thymoglobuline – globulina antytymocytarna, Simulect – bazyliksymab), a następnie przechodzi się do leczenia podtrzymującego. Najczęściej stosowanym schematem w Polsce jest połączenie takrolimusu z mykofenolanem mofetylu i prednizonem, z planowym odstawieniem kortykosteroidów po kilku miesiącach.

Największym wyzwaniem w prowadzeniu immunosupresji u biorców wątroby jest balansowanie między ryzykiem odrzucenia a działaniami niepożądanymi leków. Zbyt silna immunosupresja zwiększa ryzyko infekcji oportunistycznych (wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych), rozwoju nowotworów oraz nefrotoksyczności. Z kolei zbyt słaba może prowadzić do odrzucenia przeszczepu. Dodatkowo, leki immunosupresyjne mogą wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, co wymaga stałego monitorowania ich stężeń we krwi.

Kolejnym wyzwaniem jest nawrót pierwotnej choroby wątroby (szczególnie w przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu B i C, autoimmunologicznych chorób wątroby czy alkoholowej choroby wątroby), który może wpływać na funkcjonowanie przeszczepu i wymagać modyfikacji leczenia immunosupresyjnego. U pacjentów z niewydolnością nerek często stosuje się schematy oszczędzające nerki, bazujące na inhibitorach mTOR.