ciężki niedobór inhibitora alfa-1-proteinazy
Wskazanie

Ciężki niedobór inhibitora alfa-1-proteinazy (znanego również jako alfa-1-antytrypsyna, AAT) to rzadka choroba genetyczna charakteryzująca się niskim poziomem lub brakiem tego białka we krwi. Inhibitor alfa-1-proteinazy odgrywa kluczową rolę w ochronie płuc przed działaniem enzymów proteolitycznych, głównie elastazy neutrofilowej. Niedobór AAT prowadzi do niekontrolowanej aktywności tych enzymów, co skutkuje uszkodzeniem tkanki płucnej.

Choroba najczęściej manifestuje się jako postępująca rozedma płuc, szczególnie u osób palących tytoń, lub jako przewlekła choroba wątroby. Pierwsze objawy ze strony układu oddechowego mogą pojawić się już w wieku 30-40 lat i obejmują duszność wysiłkową, przewlekły kaszel, nawracające infekcje dróg oddechowych oraz zmniejszoną tolerancję wysiłku fizycznego. U niektórych pacjentów może rozwinąć się marskość wątroby w wyniku gromadzenia się nieprawidłowo sfałdowanych cząsteczek AAT w hepatocytach.

Leczenie pacjentów z ciężkim niedoborem AAT obejmuje terapię substytucyjną z zastosowaniem preparatów ludzkiego inhibitora alfa-1-proteinazy. W Polsce dostępne są takie leki jak Respreeza i Prolastin. Terapia polega na regularnych infuzjach dożylnych preparatu AAT, zwykle co tydzień, w celu utrzymania stężenia inhibitora powyżej poziomu ochronnego. Dodatkowo stosuje się leczenie objawowe POChP, w tym leki rozszerzające oskrzela (np. Spiriva, Seebri, Onbrez, Ultibro), glikokortykosteroidy wziewne (np. Pulmicort, Flixotide) oraz tlenoterapię w zaawansowanych stadiach choroby.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z ciężkim niedoborem AAT wiążą się z późnym rozpoznaniem choroby – często diagnoza stawiana jest gdy doszło już do nieodwracalnych zmian w płucach. Wyzwaniem jest również dostępność i wysoki koszt terapii substytucyjnej, która musi być prowadzona przez całe życie pacjenta. Istotnym problemem jest także zapewnienie optymalnego leczenia współistniejącej POChP oraz profilaktyka zaostrzeń. Dodatkową trudnością jest konieczność całkowitego zaprzestania palenia tytoniu przez pacjentów, co jest niezbędnym warunkiem skuteczności terapii i spowolnienia progresji choroby płuc.