Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sodu diwodorofosforan

Wpływ sodu diwodorofosforanu na płodność, ciążę i laktację

Sodu diwodorofosforan (Natrii dihydrogenophosphas) jest substancją czynną występującą w kilku preparatach leczniczych stosowanych w różnych wskazaniach. Ocena jego wpływu na płodność, ciążę i laktację wymaga szczegółowej analizy dostępnych danych klinicznych i przedklinicznych. Poniżej przedstawiono informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom w ciąży lub karmiącym piersią w kontekście stosowania produktów zawierających tę substancję.¹

Dane przedkliniczne i ocena ryzyka

Należy podkreślić, że badania na zwierzętach dotyczące wpływu sodu diwodorofosforanu na przebieg ciąży, rozwój zarodka/płodu, przebieg porodu i rozwój pourodzeniowy są niewystarczające. Potencjalne zagrożenie dla człowieka nie zostało w pełni określone, co wymaga ostrożnego podejścia do stosowania preparatów zawierających tę substancję u kobiet w ciąży.² W przypadku produktu Lecicarbon, aktualny stan wiedzy pozwala na pominięcie dodatkowego obciążenia objętościowego spowodowanego wytworzeniem się dwutlenku węgla.³

Stosowanie w okresie ciąży

Zalecenia dotyczące stosowania produktów zawierających sodu diwodorofosforan w ciąży różnią się w zależności od konkretnego preparatu leczniczego. W przypadku preparatu ENEMA, ze względu na ryzyko wystąpienia zaburzeń elektrolitowych, nie zaleca się stosowania tego produktu leczniczego w czasie ciąży. Jedyny wyjątek stanowi pojedyncza aplikacja leku kobietom przed i po porodzie.⁴

Natomiast produkt leczniczy Lecicarbon można stosować w okresie ciąży, ale wyłącznie po dokładnej ocenie przez lekarza prowadzącego stosunku korzyści do ryzyka.⁵

W przypadku preparatu Nutriflex Lipid peri, który również zawiera sodu diwodorofosforan dwuwodny, brak jest wystarczających danych dotyczących stosowania u kobiet w ciąży. Przypisując ten preparat kobietom w ciąży, lekarz musi dokładnie rozważyć relację korzyści do potencjalnego zagrożenia.⁶

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Rekomendacje dotyczące stosowania preparatów zawierających sodu diwodorofosforan w okresie laktacji również różnią się w zależności od konkretnego produktu leczniczego. W przypadku preparatu ENEMA nie zaleca się jego stosowania w okresie karmienia piersią ze względu na ryzyko wystąpienia zaburzeń elektrolitowych. Ponadto, ze względu na możliwość przenikania fosforanów sodowych do mleka matki, zaleca się odrzucenie odciągniętego pokarmu do 24 godzin po zastosowaniu wlewu.⁷

Produkt leczniczy Lecicarbon można natomiast stosować w okresie karmienia piersią. Wytworzony dwutlenek węgla nie przenika do mleka matki, co zwiększa bezpieczeństwo jego stosowania w tym okresie.⁸

W przypadku preparatu Nutriflex Lipid peri, nie zaleca się karmienia piersią w trakcie żywienia pozajelitowego, podczas którego podawany jest ten preparat.⁹

Wpływ na płodność

Dostępne dane dotyczące wpływu sodu diwodorofosforanu na płodność są ograniczone. W przypadku produktu Lecicarbon, brak jest danych dotyczących wpływu tego preparatu na płodność u ludzi. Wpływ na płodność męską i żeńską nie był oceniany również w badaniach na zwierzętach, co uniemożliwia wiarygodną ocenę potencjalnego ryzyka.¹⁰

Dla pozostałych preparatów zawierających sodu diwodorofosforan (ENEMA, Nutriflex Lipid peri) nie przedstawiono szczegółowych danych dotyczących wpływu na płodność, co podkreśla potrzebę ostrożnego podejścia do stosowania tych produktów u pacjentów planujących posiadanie potomstwa.^{11 12}

Wskazówki dla lekarzy dotyczące przekazywania informacji pacjentkom

Lekarz, informując pacjentkę będącą w ciąży lub karmiącą piersią o możliwości stosowania preparatów zawierających sodu diwodorofosforan, powinien uwzględnić następujące kwestie:

• Dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka związanego z zastosowaniem konkretnego preparatu leczniczego^{13 14}
• Ryzyko wystąpienia zaburzeń elektrolitowych w przypadku stosowania preparatu ENEMA¹⁵
• Konieczność odrzucenia odciągniętego pokarmu do 24 godzin po zastosowaniu wlewu ENEMA¹⁶
• Możliwość stosowania produktu Lecicarbon w okresie karmienia piersią ze względu na brak przenikania dwutlenku węgla do mleka matki¹⁷
• Przeciwwskazanie do karmienia piersią podczas stosowania żywienia pozajelitowego z produktem Nutriflex Lipid peri¹⁸
• Brak wystarczających danych na temat wpływu sodu diwodorofosforanu na płodność¹⁹

Szczególne sytuacje kliniczne

W przypadku konieczności zastosowania preparatu ENEMA u kobiet w okresie okołoporodowym, lekarz może rozważyć pojedynczą aplikację tego produktu. Jest to jedyna sytuacja, w której stosowanie tego preparatu podczas ciąży jest dopuszczalne.²⁰

Dla produktu Lecicarbon nie ma szczególnych ograniczeń dotyczących stosowania podczas ciąży i laktacji, jednak zawsze konieczna jest indywidualna ocena lekarska.²¹

W przypadku preparatu Nutriflex Lipid peri, stosowanego w żywieniu pozajelitowym, lekarz powinien poinformować pacjentkę o braku wystarczających danych dotyczących jego stosowania w ciąży oraz o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas terapii tym produktem.²²

Informacje kluczowe dla pacjentek

Każda pacjentka w ciąży lub karmiąca piersią powinna otrzymać od lekarza jasne instrukcje dotyczące stosowania produktów zawierających sodu diwodorofosforan, ze szczególnym uwzględnieniem:

• Konkretnych zaleceń dotyczących możliwości stosowania danego preparatu w jej indywidualnej sytuacji²³
• Potencjalnych zagrożeń związanych z terapią, w tym możliwości wystąpienia zaburzeń elektrolitowych²⁴
• Zaleceń dotyczących karmienia piersią, w tym ewentualnej konieczności odrzucenia odciągniętego pokarmu przez określony czas po zastosowaniu preparatu²⁵
• Informacji o braku negatywnego wpływu dwutlenku węgla na mleko matki w przypadku stosowania produktu Lecicarbon²⁶
• Przeciwwskazania do karmienia piersią podczas stosowania żywienia pozajelitowego z produktem Nutriflex Lipid peri²⁷