Przedawkowanie
Ornityna

L-ornityna, szczególnie w postaci L-ornityny L-asparaginianu (LOLA), jest stosowana w terapii zaburzeń czynności wątroby oraz w żywieniu pozajelitowym. Przedawkowanie doustnych preparatów zawierających LOLA (np. Hepa-Merz, OptiHepan, Ornispar) nie wykazuje objawów toksyczności. Natomiast dożylne podawanie ornityny, zwłaszcza w formie ornityny chlorowodorku (Numeta, Aminoplasmal Hepa), może prowadzić do poważnych objawów takich jak nudności, wymioty, dreszcze, ból głowy, kwasica metaboliczna, hiperamonemia, zaburzenia elektrolitowe, utrata aminokwasów przez nerki, hiperwolemia oraz obrzęk płuc. Dodatkowo, w żywieniu pozajelitowym z udziałem lipidów i glukozy, możliwe są powikłania metaboliczne, w tym zespół hiperosmolarny i przeciążenia tłuszczami, które mogą prowadzić do hiperglikemii, cukromoczu oraz zaburzeń świadomości. W skrajnych przypadkach obserwuje się ciężką kwasicę metaboliczną, zaawansowaną hiperwolemię i azotemię, co stanowi zagrożenie życia pacjenta.

  1. Przedawkowanie ornityny – potencjalne zagrożenia
    1. Objawy przedawkowania ornityny
    2. Zespoły związane z przedawkowaniem
    3. Konsekwencje zagrażające życiu
  2. Tabela objawów przedawkowania ornityny
  3. Postępowanie przy przedawkowaniu ornityny
    1. Natychmiastowe działania
    2. Dalsze postępowanie
    3. Brak specyficznego antidotum
    4. Leczenie objawowe
  4. Wnioski praktyczne dla personelu medycznego
    1. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie ornityny – potencjalne zagrożenia

L-ornityna jest ważnym aminokwasem wykorzystywanym w preparatach medycznych, głównie w postaci L-ornityny L-asparaginianu (LOLA). Jest składnikiem leków stosowanych w terapii zaburzeń czynności wątroby oraz w preparatach do żywienia pozajelitowego. Przedawkowanie ornityny może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, które wymagają szybkiej interwencji medycznej.1

Objawy przedawkowania ornityny

Według danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających L-ornitynę L-asparaginian (Hepa-Merz, OptiHepan i Ornispar), dotychczas nie odnotowano objawów zatrucia po przedawkowaniu tej substancji w formie doustnej.234

Natomiast w przypadku preparatów do podawania dożylnego, takich jak Numeta i Aminoplasmal Hepa, zawierających ornitynę w postaci ornityny chlorowodorku, przedawkowanie może prowadzić do następujących objawów:56

78

Zespoły związane z przedawkowaniem

Podczas podawania preparatów zawierających ornitynę w żywieniu pozajelitowym, szczególnie gdy są one częścią mieszanin odżywczych zawierających również lipidy i glukozę, mogą wystąpić dodatkowe powikłania:9

10

Konsekwencje zagrażające życiu

W skrajnych przypadkach przedawkowanie ornityny podawanej dożylnie, szczególnie w połączeniu z innymi składnikami żywienia pozajelitowego, może prowadzić do stanów zagrażających życiu pacjenta, takich jak:11

12

Tabela objawów przedawkowania ornityny

Objawy przedawkowania Opis Typowa manifestacja Związek z drogą podania/dawką
Nudności i wymioty Częste objawy nietolerancji organizmu na nadmiar aminokwasów Od łagodnych do umiarkowanych, często pierwsze objawy przedawkowania Występują przy podaniu dożylnym, zwłaszcza przy szybkim wlewie
Dreszcze Reakcja organizmu na przedawkowanie aminokwasów Drżenie mięśniowe, uczucie zimna Obserwowane przy podaniu dożylnym
Ból głowy Objaw nietolerancji na nadmiar aminokwasów Od łagodnego do umiarkowanego bólu Występuje przy dożylnym podaniu preparatów zawierających ornitynę
Kwasica metaboliczna Zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej organizmu Obniżone pH krwi, zmniejszone stężenie wodorowęglanów Przy dużym przedawkowaniu dożylnym
Hiperamonemia Podwyższony poziom amoniaku we krwi Może prowadzić do encefalopatii Przy znacznym przedawkowaniu dożylnym
Utrata aminokwasów przez nerki Zwiększone wydalanie aminokwasów z moczem Aminoacyduria Przy przedawkowaniu dożylnym
Zaburzenia elektrolitowe Nieprawidłowości w stężeniach elektrolitów Dysbalans sodu, potasu, chlorków i innych elektrolitów Przy dożylnym podaniu, szczególnie przy szybkim wlewie
Hiperwolemia (przewodnienie) Zwiększona objętość płynów w przestrzeni wewnątrznaczyniowej Obrzęki, zwiększone ciśnienie krwi Przy dużej objętości wlewu dożylnego
Obrzęk płuc Gromadzenie się płynu w pęcherzykach płucnych Duszność, kaszel, hipoksemia W skrajnych przypadkach przedawkowania dożylnego
Hiperglikemia Podwyższony poziom glukozy we krwi Wzmożone pragnienie, wielomocz Przy przedawkowaniu preparatów zawierających również glukozę
Cukromocz Obecność glukozy w moczu Wykrywany w badaniach laboratoryjnych Następstwo hiperglikemii
Zespół hiperosmolarny Stan zwiększonej osmolalności osocza Odwodnienie, zaburzenia świadomości Przy zbyt szybkiej infuzji glukozy w preparatach złożonych
Zespół przeciążenia tłuszczami Niezdolność organizmu do metabolizowania podawanych lipidów Hiperlipidemia, gorączka, powiększenie wątroby Przy przedawkowaniu preparatów zawierających lipidy
Azotemia Zwiększone stężenie związków azotowych we krwi Podwyższony poziom mocznika i kreatyniny Przy dużym przedawkowaniu dożylnym preparatów białkowych

Postępowanie przy przedawkowaniu ornityny

Natychmiastowe działania

W przypadku objawów przedawkowania ornityny, szczególnie podawanej drogą dożylną, należy podjąć następujące kroki:1314

  • Natychmiast przerwać infuzję – jest to podstawowe działanie przy wystąpieniu jakichkolwiek objawów nietolerancji
  • Monitorowanie parametrów życiowych – kontrola czynności układu krążenia i oddechowego
  • Leczenie objawowe – odpowiednie do występujących zaburzeń
  • Leczenie wspomagające – ze szczególnym uwzględnieniem układu oddechowego i krążenia

1516

Dalsze postępowanie

W zależności od nasilenia objawów i stanu klinicznego pacjenta, mogą być konieczne:17

  • Dokładne monitorowanie parametrów biochemicznych – regularne badania laboratoryjne
  • Odpowiednie leczenie stwierdzonych nieprawidłowości – korekta zaburzeń elektrolitowych, równowagi kwasowo-zasadowej itp.
  • W poważnych przypadkach – może być niezbędne zastosowanie hemodializy, hemofiltracji lub hemodiafiltracji

18

Brak specyficznego antidotum

Należy podkreślić, że nie istnieje specyficzne antidotum na przedawkowanie ornityny. Leczenie ma charakter objawowy i wspomagający, ukierunkowane na łagodzenie konkretnych zaburzeń występujących u pacjenta.1920

Leczenie objawowe

W przypadku preparatów doustnych zawierających L-ornityny L-asparaginian, takich jak Hepa-Merz, OptiHepan i Ornispar, zaleca się jedynie leczenie objawowe, gdyż dotychczas nie obserwowano objawów zatrucia po ich przedawkowaniu.212223

Wnioski praktyczne dla personelu medycznego

Przedawkowanie ornityny wymaga szybkiej i zdecydowanej reakcji personelu medycznego. Najważniejsze zalecenia to:24

  • Natychmiastowe przerwanie podawania preparatu w przypadku wystąpienia objawów przedawkowania
  • W przypadku dożylnych preparatów aminokwasowych zawierających ornitynę, możliwe wznowienie infuzji po ustąpieniu objawów, ale ze zmniejszoną szybkością
  • Dokładne monitorowanie parametrów biochemicznych pacjenta
  • Wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego
  • W ciężkich przypadkach rozważenie technik pozaustrojowego oczyszczania krwi

2526

Personel medyczny powinien pamiętać, że ryzyko przedawkowania dotyczy głównie dożylnych preparatów zawierających ornitynę, szczególnie gdy są one podawane z dużą szybkością. W przypadku preparatów doustnych zawierających L-ornityny L-asparaginian nie zaobserwowano dotychczas objawów zatrucia po ich przedawkowaniu.2728

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl