Przedawkowanie
Kwas undecylenowy

Kwas undecylenowy, stosowany miejscowo w preparatach takich jak Skinman soft (0,1 g/100 g roztworu) oraz Unguentum undecylenicum (50 mg/g maści), wykazuje działanie przeciwgrzybicze. Przedawkowanie jest rzadkie przy prawidłowym stosowaniu, jednak może wystąpić w wyniku przypadkowego spożycia lub nadmiernej ekspozycji miejscowej, zwłaszcza dostania się preparatu do oczu. Skinman soft zawiera dodatkowo alkohol izopropylowy (60 g/100 g) i chlorek benzalkoniowy (0,3 g/100 g), co zwiększa ryzyko podrażnienia błony śluzowej oka. Objawy przedawkowania Unguentum undecylenicum obejmują nudności, wymioty, biegunkę, ból głowy, zaburzenia węchowe oraz obrzęki stawów i węzłów chłonnych, natomiast Skinman soft może powodować podrażnienie oczu wymagające natychmiastowego przemycia i konsultacji lekarskiej.

Przedawkowanie kwasu undecylenowego

Kwas undecylenowy to substancja aktywna stosowana w produktach leczniczych do stosowania miejscowego, głównie o działaniu przeciwgrzybiczym. Występuje w takich preparatach jak Skinman soft w stężeniu 0,1 g/100 g roztworu oraz Unguentum undecylenicum w stężeniu 50 mg/g maści. Mimo że produkty te są przeznaczone do stosowania zewnętrznego, istnieje ryzyko ich przedawkowania, szczególnie w przypadku przypadkowego spożycia lub niewłaściwej aplikacji.1 2

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie kwasu undecylenowego może wystąpić na dwa główne sposoby: poprzez przypadkowe spożycie preparatu lub poprzez nadmierną ekspozycję miejscową, w tym dostanie się preparatu do oczu. W przypadku produktu Unguentum undecylenicum, który zawiera wyższe stężenie kwasu undecylenowego oraz dodatkowo cynku undecylenian, objawy przedawkowania są bardziej rozbudowane i wyraźnie określone w charakterystyce produktu leczniczego.3 4

Charakterystyka produktu leczniczego Unguentum undecylenicum wskazuje, że przy stosowaniu zgodnie ze wskazaniami i zalecanym sposobem aplikacji, nie są znane objawy przedawkowania. Jednakże, przypadkowe spożycie produktu może wywołać poważne konsekwencje zdrowotne.5

Specyficzne reakcje przy przedawkowaniu

W przypadku produktu Skinman soft, który oprócz kwasu undecylenowego zawiera również alkohol izopropylowy (60 g/100 g) oraz chlorek benzalkoniowy (0,3 g/100 g), szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko związane z przypadkowym dostaniem się preparatu do oczu. Objawem niepożądanym może być podrażnienie błony śluzowej oka, wymagające natychmiastowej interwencji.6 7

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przypadkowego spożycia preparatu Skinman soft, zaleca się natychmiastowe płukanie jamy ustnej i kontakt z lekarzem. Podobnie, w przypadku produktu Unguentum undecylenicum, po przypadkowym spożyciu pacjent powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.8 9

Jeśli preparat Skinman soft dostanie się do oczu, pacjent powinien natychmiast obficie przemyć oczy bieżącą wodą, a następnie skontaktować się z lekarzem.10

Tabela objawów przedawkowania kwasu undecylenowego

Objaw przedawkowania Opis objawu Produkt leczniczy Mechanizm powstania
Nudności Nieprzyjemne uczucie dyskomfortu w górnym odcinku przewodu pokarmowego, mogące prowadzić do wymiotów Unguentum undecylenicum Przypadkowe spożycie
Wymioty Gwałtowne opróżnienie żołądka poprzez cofnięcie treści pokarmowej Unguentum undecylenicum Przypadkowe spożycie
Biegunka Zwiększona częstotliwość wypróżnień i/lub zmniejszona konsystencja stolca Unguentum undecylenicum Przypadkowe spożycie
Ból głowy Dyskomfort lub ból odczuwany w okolicy głowy, mogący mieć różne natężenie Unguentum undecylenicum Przypadkowe spożycie
Zaburzenia węchowe Zaburzenia zmysłu węchu, możliwe dysfunkcje w odczuwaniu zapachów Unguentum undecylenicum Przypadkowe spożycie
Obrzęki stawów Zwiększenie objętości tkanek okołostawowych z powodu nadmiernego gromadzenia się płynu Unguentum undecylenicum Przypadkowe spożycie
Obrzęki węzłów chłonnych Powiększenie węzłów chłonnych będące odpowiedzią układu immunologicznego Unguentum undecylenicum Przypadkowe spożycie
Podrażnienie oczu Podrażnienie błony śluzowej oka, zaczerwienienie, łzawienie, pieczenie Skinman soft Przypadkowe dostanie się preparatu do oczu

11 12

Dawka toksyczna

Na podstawie dostępnych charakterystyk produktów leczniczych Skinman soft oraz Unguentum undecylenicum, nie określono konkretnej dawki toksycznej kwasu undecylenowego. Charakterystyki produktów leczniczych nie zawierają informacji o progowej dawce toksycznej, co może wynikać z niskiego ryzyka przedawkowania przy prawidłowym stosowaniu zewnętrznym.13

Należy podkreślić, że oba preparaty zawierające kwas undecylenowy są przeznaczone wyłącznie do stosowania zewnętrznego. Skinman soft w postaci roztworu na skórę zawiera 0,1 g kwasu undecylenowego w 100 g roztworu, natomiast Unguentum undecylenicum w postaci maści zawiera 50 mg kwasu undecylenowego w 1 g produktu.14 15

Wnioski kliniczne

Przedawkowanie kwasu undecylenowego stosowanego miejscowo jest zjawiskiem rzadkim przy zachowaniu właściwych zasad aplikacji. Najpoważniejsze zagrożenia związane są z przypadkowym spożyciem preparatu lub dostaniem się go do oczu. Charakterystyka produktu leczniczego Unguentum undecylenicum dokładnie opisuje objawy, które mogą wystąpić po przypadkowym spożyciu, obejmując zarówno dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, jak i objawy ogólnoustrojowe (ból głowy, zaburzenia węchowe, obrzęki).16

W praktyce klinicznej, w przypadku przedawkowania produktów zawierających kwas undecylenowy, należy postępować zgodnie z zaleceniami zawartymi w charakterystykach produktów leczniczych, co obejmuje płukanie jamy ustnej lub przemywanie oczu, a następnie niezwłoczny kontakt z lekarzem.17 18

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl