Wskazania do stosowania
Cyprofloksacyna

Wskazania do stosowania substancji czynnej cyprofloksacyna

Cyprofloksacyna to antybiotyk należący do grupy fluorochinolonów, o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, głównie wobec bakterii Gram-ujemnych. Przed zaleceniem stosowania cyprofloksacyny pacjentowi, lekarz powinien rozważyć oficjalne wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania leków przeciwbakteryjnych oraz wziąć pod uwagę dane o oporności na tę substancję.^{1 2}

Zakażenia ucha

Cyprofloksacyna znajduje zastosowanie w kilku typach zakażeń ucha:

• Ostre zapalenie ucha zewnętrznego (AOE) – cyprofloksacyna w formie kropli do uszu jest wskazana do leczenia tego schorzenia zarówno u dorosłych, jak i dzieci od 6 miesiąca życia.³ W przypadku produktu Cetraxal wskazaniem jest leczenie ostrego zapalenia ucha zewnętrznego u dorosłych i dzieci powyżej 1 roku, u których błona bębenkowa jest nieuszkodzona, wywołanego przez mikroorganizmy wrażliwe na działanie cyprofloksacyny.⁴
• Złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego – preparaty cyprofloksacyny w formie doustnej i parenteralnej są wskazane w leczeniu tej infekcji.^{5 6}
• Przewlekłe ropne zapalenie ucha środkowego – cyprofloksacyna w formie doustnej i parenteralnej jest zalecana w leczeniu tego schorzenia.^{7 8}
• Ostre zapalenie ucha środkowego u pacjentów z drenażem wentylacyjnym ucha (rurkami tympanostomijnymi) – cyprofloksacyna w preparatach łączonych z kortykosteroidem (np. Cetraxal Plus, Ciprotic) jest wskazana do leczenia tego zakażenia u dorosłych i dzieci od 6 miesiąca życia.^{9 10}

Zakażenia oczu

Cyprofloksacyna w postaci kropli i maści do oczu znajduje zastosowanie w:

• Owrzodzeniach rogówki powodowanych przez wrażliwe szczepy bakterii, co do których wykazano, że reagują na cyprofloksacynę¹¹
• Powierzchniowych zakażeniach oka i jego przydatków, powodowanych przez wrażliwe szczepy bakterii¹²

Zakażenia układu oddechowego

Cyprofloksacyna jest wskazana w leczeniu zakażeń dolnych dróg oddechowych wywołanych przez bakterie Gram-ujemne, w tym:

• Zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) – cyprofloksacynę należy stosować tylko wtedy, gdy użycie innych leków przeciwbakteryjnych powszechnie zalecanych do leczenia tych zakażeń uzna się za niewłaściwe.^{13 14}
• Zakażenia płucno-oskrzelowe w przebiegu mukowiscydozy lub rozstrzeni oskrzeli – istotne wskazanie zarówno u dorosłych, jak i u dzieci z mukowiscydozą.^{15 16}
• Pozaszpitalne zapalenie płuc – cyprofloksacyna jest zalecana jako jedna z opcji terapeutycznych.^{17 18}
• Zaostrzenie przewlekłego zapalenia zatok, szczególnie spowodowanego przez bakterie Gram-ujemne.^{19 20}

Zakażenia układu moczowego

Cyprofloksacyna znajduje zastosowanie w leczeniu różnych zakażeń układu moczowego:

• Niepowikłane ostre zapalenie pęcherza moczowego – cyprofloksacynę należy stosować tylko wtedy, gdy użycie innych leków przeciwbakteryjnych powszechnie zalecanych do leczenia tego zakażenia uzna się za niewłaściwe.^{21 22}
• Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek – wskazanie zarówno u dorosłych, jak i dzieci.^{23 24}
• Powikłane zakażenia układu moczowego – istotne wskazanie zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.^{25 26}
• Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego – cyprofloksacyna stosowana doustnie lub parenteralnie.^{27 28}

Zakażenia układu płciowego

Cyprofloksacyna jest skuteczna w leczeniu zakażeń układu płciowego, takich jak:

• Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej lub szyjki macicy wywołane przez wrażliwe szczepy Neisseria gonorrhoeae.^{29 30}
• Zapalenie jądra i najądrza, w tym wywołane przez wrażliwe szczepy Neisseria gonorrhoeae.^{31 32}
• Zapalenie narządów miednicy mniejszej, w tym wywołane przez Neisseria gonorrhoeae.^{33 34}

Przy podejrzeniu zakażeń wywołanych przez Neisseria gonorrhoeae istotne jest uzyskanie lokalnych danych na temat rozpowszechnienia oporności na cyprofloksacynę i potwierdzenie wrażliwości na podstawie badań laboratoryjnych.³⁵

Zakażenia układu pokarmowego i jamy brzusznej

Cyprofloksacyna jest wskazana w leczeniu:

• Zakażeń układu pokarmowego, np. biegunki podróżnych.^{36 37}
• Zakażeń w obrębie jamy brzusznej.^{38 39}

Zakażenia skóry i tkanek miękkich

Cyprofloksacyna jest zalecana w leczeniu zakażeń skóry i tkanek miękkich wywołanych przez bakterie Gram-ujemne.^{40 41}

Zakażenia kości i stawów

Cyprofloksacyna jest wskazana w leczeniu zakażeń kości i stawów.^{42 43}

Inne wskazania szczególne

Cyprofloksacyna znajduje zastosowanie również w:

• Płucnej postaci wąglika (zapobieganie zakażeniom po kontakcie z bakteriami i leczenie) – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci.^{44 45}
• Zapobieganiu inwazyjnym zakażeniom wywołanym przez Neisseria meningitidis.^{46 47}
• Leczeniu neutropenii z gorączką, która przypuszczalnie jest wywołana przez zakażenie bakteryjne.^{48 49}

Stosowanie cyprofloksacyny w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

U dzieci i młodzieży cyprofloksacyna jest wskazana w:

• Zakażeniach płucno-oskrzelowych wywołanych przez Pseudomonas aeruginosa u pacjentów z mukowiscydozą.^{50 51}
• Powikłanych zakażeniach układu moczowego i ostrym odmiedniczkowym zapaleniu nerek.^{52 53}
• Płucnej postaci wąglika (zapobieganie zakażeniom po kontakcie z bakteriami i leczenie).^{54 55}
• Ostrym zapaleniu ucha zewnętrznego (u dzieci od 6 miesiąca życia w przypadku preparatów z kortykosteroidem lub powyżej 1 roku przy preparatach zawierających wyłącznie cyprofloksacynę).^{56 57}
• Ostrym zapaleniu ucha środkowego u pacjentów z drenażem wentylacyjnym ucha (od 6 miesiąca życia).^{58 59}

Cyprofloksacynę można także stosować do leczenia ciężkich zakażeń u dzieci i młodzieży, jeżeli uzna się to za konieczne. Leczenie powinni zalecać wyłącznie lekarze, którzy mają doświadczenie w leczeniu mukowiscydozy i/lub ciężkich zakażeń u dzieci i młodzieży.^{60 61}

Przegląd postaci farmaceutycznych cyprofloksacyny i ich wskazań

Tabletki doustne

Tabletki zawierające cyprofloksacynę (250 mg, 500 mg) znajdują zastosowanie w leczeniu zakażeń układu oddechowego, moczowego, płciowego, pokarmowego, zakażeń skóry i tkanek miękkich, kości i stawów, a także w zapobieganiu i leczeniu wąglika oraz zapobieganiu zakażeniom meningokokowym.^{62 63}

Krople do uszu

Krople do uszu zawierające cyprofloksacynę stosuje się w leczeniu ostrego zapalenia ucha zewnętrznego oraz ostrego zapalenia ucha środkowego u pacjentów z drenażem wentylacyjnym ucha:^{64 65}

• Cetraxal (2 mg/ml) – krople do uszu zawierające tylko cyprofloksacynę, wskazane w leczeniu ostrego zapalenia ucha zewnętrznego u dorosłych i dzieci powyżej 1 roku z nieuszkodzoną błoną bębenkową.⁶⁶
• Cetraxal Plus, Ciprotic (3 mg cyprofloksacyny + 0,25 mg fluocynolonu acetonidu/ml) – krople do uszu, wskazane w leczeniu ostrego zapalenia ucha zewnętrznego oraz ostrego zapalenia ucha środkowego u pacjentów z drenażem wentylacyjnym ucha, u dorosłych i dzieci od 6 miesiąca życia.^{67 68}

Krople i maść do oczu

Preparaty okulistyczne zawierające cyprofloksacynę stosuje się w leczeniu owrzodzeń rogówki i powierzchniowych zakażeń oka i jego przydatków:^{69 70}

• Ciloxan (3 mg/g) – maść do oczu stosowana w leczeniu owrzodzeń rogówki i powierzchniowych zakażeń oka.⁷¹
• Ciloxan, Cipronex 0,3% (3 mg/ml) – krople do oczu stosowane w leczeniu owrzodzeń rogówki i powierzchniowych zakażeń oka.^{72 73}

Roztwory do infuzji i koncentraty do sporządzania roztworów do infuzji

Parenteralne preparaty cyprofloksacyny znajdują zastosowanie w leczeniu ciężkich zakażeń różnych układów, a także u pacjentów, u których podanie doustne jest niemożliwe:^{74 75}

• Ciprofloxacin Kabi (100 mg/50 ml, 200 mg/100 ml, 400 mg/200 ml) – roztwór do infuzji.^{76 77 78}
• Ciprinol, Proxacin 1% (10 mg/ml) – koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji.^{79 80}

Uwagi do stosowania cyprofloksacyny

Przed zaleceniem cyprofloksacyny lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na następujące aspekty:

• W przypadku zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz niepowikłanego ostrego zapalenia pęcherza moczowego cyprofloksacynę należy stosować tylko wtedy, gdy użycie innych leków przeciwbakteryjnych powszechnie zalecanych do leczenia tych zakażeń uzna się za niewłaściwe.^{81 82}
• W przypadku zakażeń układu płciowego wywołanych przez Neisseria gonorrhoeae istotne jest uzyskanie lokalnych danych na temat rozpowszechnienia oporności na cyprofloksacynę i potwierdzenie wrażliwości na podstawie badań laboratoryjnych.⁸³
• Leczenie ciężkich zakażeń u dzieci i młodzieży oraz zakażeń u pacjentów z mukowiscydozą powinni zalecać wyłącznie lekarze, którzy mają doświadczenie w leczeniu tych schorzeń.^{84 85}
• Przed rozpoczęciem terapii należy zwrócić szczególną uwagę na dostępne informacje dotyczące oporności bakterii na cyprofloksacynę.^{86 87}
• Zawsze należy uwzględniać oficjalne wytyczne dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych.^{88 89}