Działania niepożądane
Colistimethatum natricum Noridem 2000000 j.m.

Działania niepożądane kolistymetatu sodowego – wprowadzenie

Kolistymetat sodowy (Colistimethatum natricum) jest antybiotykiem z grupy polimyksyn stosowanym w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie Gram-ujemne. Podczas terapii tym lekiem należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, których prawdopodobieństwo pojawienia się może być uzależnione od wieku pacjenta, funkcji nerek oraz jego ogólnego stanu klinicznego.¹

Neurotoksyczność kolistymetatu sodowego

Zaburzenia układu nerwowego stanowią istotną grupę działań niepożądanych kolistymetatu sodowego. U pacjentów z mukowiscydozą częstość występowania objawów neurologicznych może sięgać nawet 27%. Należy podkreślić, że zaburzenia te zazwyczaj mają charakter łagodny i ustępują w trakcie leczenia lub po jego zakończeniu.²

Ryzyko neurotoksyczności wzrasta w następujących przypadkach:

• Przedawkowanie leku
• Niewłaściwa redukcja dawki u pacjentów z niewydolnością nerek
• Jednoczesne stosowanie leków typu kurary lub innych preparatów o działaniu neurotoksycznym

Właściwe dostosowanie dawki może łagodzić opisane zaburzenia neurologiczne. Do najczęściej występujących efektów niepożądanych ze strony układu nerwowego należą:

• Bezdech – przejściowe zatrzymanie oddechu
• Przemijające zaburzenia czucia – manifestujące się drętwieniem twarzy i zawrotami głowy
• Niestabilność naczynioruchowa (występuje rzadziej)
• Zaburzenia mowy (występują rzadziej)
• Zaburzenia widzenia (występują rzadziej)
• Uczucie dezorientacji (występuje rzadziej)
• Psychoza (występuje rzadziej)

³

Nefrotoksyczność kolistymetatu sodowego

Stosowanie kolistymetatu sodowego wiąże się z ryzykiem wystąpienia niekorzystnego wpływu na funkcję nerek. Zaburzenia czynności nerek obserwowano zwłaszcza w sytuacjach:

• Zastosowania dawek wyższych niż zalecane u pacjentów z prawidłową funkcją nerek
• Niewłaściwego dostosowania dawki u pacjentów z istniejącymi już zaburzeniami czynności nerek
• Jednoczesnego stosowania innych leków o działaniu nefrotoksycznym

Warto podkreślić, że efekty nefrotoksyczne są zazwyczaj odwracalne po przerwaniu leczenia.⁴

Częstość występowania nefrotoksyczności różni się znacząco w zależności od populacji pacjentów:

• U pacjentów z mukowiscydozą, leczonych dawkami mieszczącymi się w zalecanym przedziale, nefrotoksyczność występuje rzadko (mniej niż 1% przypadków)
• U pacjentów ciężko chorych, hospitalizowanych, bez mukowiscydozy, objawy nefrotoksyczności zgłaszano u około 20% leczonych

⁵

Inne działania niepożądane kolistymetatu sodowego

Rzekomy zespół Barttera

Po dożylnym podaniu kolistymetatu sodowego obserwowano wystąpienie rzekomego zespołu Barttera z nieznaną częstością występowania. Zespół ten charakteryzuje się zaburzeniami elektrolitowymi, m.in. hipokalemią, hipomagnezemią i hipokalcemią.⁶

Reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania kolistymetatu sodowego mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości manifestujące się:

• Wysypką skórną o różnym nasileniu i charakterze
• Gorączką polekową

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów sugerujących reakcję nadwrażliwości, leczenie kolistymetatem sodowym należy natychmiast przerwać.⁷

Reakcje miejscowe

W miejscu wstrzyknięcia kolistymetatu sodowego może pojawić się podrażnienie tkanek.⁸

Tabela działań niepożądanych kolistymetatu sodowego

Czynniki ryzyka działań niepożądanych kolistymetatu sodowego

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych podczas stosowania kolistymetatu sodowego:

• Wiek pacjenta – osoby w podeszłym wieku mogą być bardziej narażone na działania niepożądane
• Zaburzenia czynności nerek – kluczowy czynnik ryzyka zarówno dla neurotoksyczności, jak i nefrotoksyczności
• Stan kliniczny pacjenta – ciężki stan ogólny zwiększa ryzyko działań niepożądanych
• Stosowanie dawek przekraczających zalecane – zwiększa ryzyko zarówno neurotoksyczności, jak i nefrotoksyczności
• Jednoczesne stosowanie innych leków neurotoksycznych (np. leki typu kurary) – zwiększa ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego
• Jednoczesne stosowanie innych leków nefrotoksycznych – zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek

⁹