Choroba wątroby – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Choroba wątroby
Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Opieka pielęgniarska nad pacjentem z chorobą wątroby wymaga kompleksowego podejścia obejmującego monitorowanie funkcji wątroby (enzymy ALT, AST, bilirubina, INR), ocenę objawów takich jak wodobrzusze, żółtaczka, encefalopatia wątrobowa oraz zarządzanie powikłaniami. Kluczowe jest zbieranie szczegółowego wywiadu dotyczącego objawów (zmęczenie, ból brzucha, nudności, świąd skóry), nadużywania alkoholu, zaburzeń krzepnięcia i zmian masy ciała. Diagnozy pielęgniarskie obejmują m.in. ostrą dezorientację związaną z encefalopatią, ryzyko krwawienia z powodu zaburzeń krzepnięcia oraz nieskuteczną perfuzję tkankową. Cele opieki to stabilizacja masy ciała, utrzymanie homeostazy płynów, integralności skóry, efektywnego wzorca oddychania oraz zapobieganie powikłaniom, w tym krwawieniom i encefalopatii.

Choroba wątroby – pielęgnacja i opieka pielęgniarska

Ocena stanu pacjenta z chorobą wątroby
Diagnozy pielęgniarskie w chorobie wątroby

Cele opieki pielęgniarskiej w chorobie wątroby
Interwencje pielęgniarskie w chorobie wątroby

Monitoring funkcji życiowych i stanu pacjenta
Zarządzanie objawami encefalopatii wątrobowej
Zarządzanie wodobrzuszem i obrzękami
Zarządzanie ryzykiem krwawienia
Wsparcie żywieniowe

Edukacja pacjenta z chorobą wątroby
Opieka nad pacjentem w zaawansowanej chorobie wątroby
Znaczenie zespołu multidyscyplinarnego
Podsumowanie opieki pielęgniarskiej w chorobie wątroby

Kolejne rozdziały

Choroba wątroby – pielęgnacja i opieka pielęgniarska

Choroba wątroby to poważny stan kliniczny wymagający kompleksowej opieki pielęgniarskiej. Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w procesie leczenia, zapobieganiu powikłaniom i edukacji pacjentów z chorobami wątroby. Opieka nad pacjentem z chorobą wątroby obejmuje zarówno monitorowanie funkcji wątroby, jak i zarządzanie objawami towarzyszącymi, takimi jak wodobrzusze, żółtaczka czy encefalopatia wątrobowa¹².

Ocena stanu pacjenta z chorobą wątroby

Kompleksowa ocena pielęgniarska pacjenta z chorobą wątroby powinna obejmować następujące elementy³:

Zbieranie wywiadu dotyczącego zmęczenia i osłabienia
Ocena dolegliwości bólowych lub dyskomfortu w jamie brzusznej
Ocena obecności wodobrzusza (gromadzenie płynu w jamie brzusznej) objawiającego się wzdęciem i stłumieniem opukowym
Ocena występowania nudności, wymiotów lub zmian apetytu
Zebranie wywiadu dotyczącego nadużywania alkoholu lub nadmiernego spożycia alkoholu
Ocena występowania żółtaczki (zażółcenie skóry i oczu)
Ocena występowania świądu skóry
Monitorowanie masy ciała lub jej zmian
Zebranie wywiadu dotyczącego zaburzeń krzepnięcia lub skłonności do siniaków
Ocena objawów encefalopatii wątrobowej, takich jak zaburzenia stanu psychicznego, splątanie lub asterixis (trzepot dłoni)
Ocena obecności pajączków naczyniowych (rozszerzonych naczyń krwionośnych) lub rumienia dłoniowego
Kontrola parametrów laboratoryjnych – enzymów wątrobowych (ALT, AST), bilirubiny i INR (międzynarodowy współczynnik znormalizowany)

Diagnozy pielęgniarskie w chorobie wątroby

Na podstawie przeprowadzonej oceny pielęgniarskiej można sformułować następujące diagnozy pielęgniarskie⁴⁵⁶:

Ostra dezorientacja związana z encefalopatią wątrobową
Nieskuteczny wzorzec oddychania związany z obecnością wodobrzusza lub płynu w opłucnej
Nieskuteczna perfuzja tkankowa związana z zaburzeniami funkcji wątroby
Ryzyko uszkodzenia integralności skóry związane z obrzękami i żółtaczką
Zmniejszona objętość płynów związana z krwawieniem
Zaburzenia odżywiania: mniejsze niż zapotrzebowanie organizmu związane z anoreksją i zaburzeniami wchłaniania
Nudności spowodowane podrażnieniem żołądka
Ból przewlekły związany z powiększeniem wątroby
Ryzyko krwawienia związane ze zmniejszoną syntezą czynników krzepnięcia przez wątrobę i żylakami przełyku

Cele opieki pielęgniarskiej w chorobie wątroby

Główne cele opieki pielęgniarskiej u pacjentów z chorobą wątroby obejmują⁷:

Zapewnienie stopniowego przyrostu masy ciała w kierunku wartości docelowej z normalizacją wartości laboratoryjnych
Zapobieganie dalszym objawom niedożywienia
Utrzymanie stabilnej objętości płynów, z równowagą podaży i wydalania, stabilną masą ciała, parametrami życiowymi w normie i brakiem obrzęków
Utrzymanie integralności skóry
Zmniejszenie świądu lub zdolność do jego tolerowania bez drapania
Identyfikacja indywidualnych czynników ryzyka i demonstracja zachowań/technik zapobiegających uszkodzeniom skóry
Utrzymanie efektywnego wzorca oddychania; brak duszności i sinicy, z gazometrią i pojemnością życiową w akceptowalnym zakresie
Utrzymanie homeostazy przy braku krwawienia
Demonstracja zachowań zmniejszających ryzyko krwawienia
Utrzymanie zwykłego poziomu funkcji poznawczych/orientacji w rzeczywistości
Inicjowanie zmian w stylu życia w celu zapobiegania lub minimalizowania nawrotów problemu
Wyrażanie zrozumienia zmian i akceptacji siebie w obecnej sytuacji
Identyfikacja uczuć i metod radzenia sobie z negatywnym postrzeganiem siebie
Wyrażanie zrozumienia procesu chorobowego/prognozy i potencjalnych powikłań
Identyfikacja/inicjowanie niezbędnych zmian w stylu życia i uczestniczenie w opiece

Interwencje pielęgniarskie w chorobie wątroby

Terapeutyczne interwencje pielęgniarskie w opiece nad pacjentem z chorobą wątroby powinny obejmować⁸⁹:

Monitoring funkcji życiowych i stanu pacjenta

Ocena stanu oddechowego, obserwacja zwiększonej częstości oddechów i duszności, które mogą wskazywać na zastój w płucach
Monitorowanie oznak i objawów krwawienia z przewodu pokarmowego – kontrola wszystkich wydzielin pod kątem jawnej lub utajonej krwi, obserwacja koloru i konsystencji stolca, treści z sondy żołądkowej lub wymiotów
Obserwacja obecności wybroczyn, siniaków i krwawienia z jednego lub więcej miejsc (może rozwinąć się podostre rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe (DIC) w następstwie zaburzeń czynników krzepnięcia)
Podawanie witamin, środków zmiękczających stolec, leków zwężających naczynia, leków rozszerzających naczynia, antyfibrynolitycznych i agonistów trombopoeotyny zgodnie ze wskazaniami
Podawanie krwi i produktów krwiopochodnych zgodnie z zaleceniami

Zarządzanie objawami encefalopatii wątrobowej

Encefalopatia wątrobowa to poważne powikłanie choroby wątroby, charakteryzujące się zaburzeniami funkcji poznawczych spowodowanymi niezdolnością wątroby do usuwania toksyn z krwi¹⁰¹¹:

Regularna ocena stanu świadomości pacjenta, zdolności poznawczych i orientacji
Podawanie laktulozy zgodnie z zaleceniami lekarza w celu obniżenia poziomu amoniaku we krwi
Ograniczenie spożycia białka w diecie w przypadku wysokiego poziomu amoniaku
Unikanie leków sedatywnych i narkotycznych, które mogą nasilać encefalopatię
Zapewnienie bezpiecznego środowiska dla pacjenta z encefalopatią wątrobową (np. uniesione barierki łóżka)
Monitorowanie poziomu amoniaku we krwi

Zarządzanie wodobrzuszem i obrzękami

Wodobrzusze to gromadzenie się płynu w jamie brzusznej, które jest częstym powikłaniem zaawansowanej choroby wątroby¹²¹³:

Pomiar obwodu brzucha w celu monitorowania ilości płynu
Dzienna kontrola masy ciała
Ograniczenie spożycia sodu zgodnie z zaleceniami
Podawanie leków moczopędnych zgodnie z zaleceniami (np. spironolakton, furosemid)
Asystowanie przy paracentezie (procedura usuwania płynu z jamy brzusznej)
Monitorowanie stężenia elektrolitów, szczególnie potasu i sodu
Edukacja pacjenta i opiekuna na temat diety niskosodowej, znaczenia przestrzegania zaleceń dotyczących leków moczopędnych, unikania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), okresowej oceny masy ciała i kontaktu z pielęgniarką w przypadku wystąpienia objawów alarmowych, szczególnie znacznego zwiększenia masy ciała

Zarządzanie ryzykiem krwawienia

Pacjenci z chorobą wątroby mają zwiększone ryzyko krwawienia z powodu zmniejszonej produkcji czynników krzepnięcia¹⁴¹⁵:

Unikanie inwazyjnych procedur, jeśli to możliwe
Stosowanie mniejszych igieł do iniekcji i dłuższe uciskanie miejsc wkłucia
Zachęcanie do używania miękkiej szczoteczki do zębów i golarki elektrycznej
Unikanie produktów zawierających aspirynę i innych leków wpływających na krzepnięcie
Monitorowanie parametrów krzepnięcia (INR, płytki krwi)
Obserwacja objawów krwawienia z przewodu pokarmowego, szczególnie żylaków przełyku

Wsparcie żywieniowe

Odpowiednie odżywianie jest kluczowym elementem opieki nad pacjentem z chorobą wątroby¹⁶¹⁷¹⁸:

Ocena stanu odżywienia i wykonanie bilansu kalorycznego
Regularne ważenie pacjenta i porównywanie zmian w stanie nawodnienia
Zachęcanie pacjenta do jedzenia i wyjaśnianie powodów stosowania określonej diety
Podawanie małych, częstych posiłków, które są lepiej tolerowane w przypadku zwiększonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego i wodobrzusza
Ograniczenie spożycia sodu i stosowanie zamienników soli (unikanie tych zawierających amon)
Ograniczenie spożycia kofeiny, produktów wzdymających lub pikantnych oraz nadmiernie gorących lub zimnych pokarmów
Zapewnienie odpowiedniego odpoczynku przed posiłkami
Monitorowanie parametrów laboratoryjnych: glukoza w surowicy, prealbumina i albumina, białko całkowite, amoniak
W razie potrzeby skierowanie do dietetyka w celu zapewnienia diety bogatej w kalorie i proste węglowodany, ubogiej w tłuszcze i umiarkowanej do wysokiej w białko (z wyjątkiem pacjentów z encefalopatią)

Edukacja pacjenta z chorobą wątroby

Edukacja pacjenta jest kluczowym elementem opieki pielęgniarskiej w chorobie wątroby. Powinna obejmować¹⁹²⁰²¹:

Informacje o chorobie – wyjaśnienie procesu chorobowego, rokowania i potencjalnych powikłań
Wskazówki dietetyczne – ograniczenie spożycia sodu, znaczenie odpowiedniego spożycia białka, unikanie alkoholu
Zarządzanie lekami – informowanie o zmienionych efektach leków w przypadku marskości wątroby i znaczeniu stosowania tylko leków przepisanych lub zatwierdzonych przez lekarza zaznajomionego z historią pacjenta
Monitorowanie objawów – nauczenie pacjenta i rodziny rozpoznawania objawów zbliżającej się encefalopatii, możliwych tendencji do krwawienia i podatności na infekcje
Zmiany stylu życia – całkowite unikanie alkoholu, utrzymanie zdrowej masy ciała, unikanie nadmiernego przyjmowania paracetamolu i innych hepatotoksycznych substancji
Regularne wizyty kontrolne – podkreślanie znaczenia regularnych badań kontrolnych

Opieka nad pacjentem w zaawansowanej chorobie wątroby

Pacjenci z zaawansowaną chorobą wątroby wymagają intensywniejszej opieki i monitorowania²²²³:

Ścisłe monitorowanie funkcji życiowych i stanu świadomości
Częste badania laboratoryjne w celu oceny funkcji wątroby i wykrywania powikłań
Szybkie reagowanie na objawy infekcji, które mogą przyspieszać dekompensację wątroby
Przygotowanie do ewentualnego przeszczepu wątroby, jeśli pacjent kwalifikuje się do tej procedury
Zapewnienie wsparcia psychologicznego i emocjonalnego pacjentowi i rodzinie
W przypadku gdy przeszczep nie jest opcją, cel może zmienić się na pomoc pacjentom i ich rodzinom w przejściu do opieki paliatywnej

Znaczenie zespołu multidyscyplinarnego

Opieka nad pacjentem z chorobą wątroby wymaga podejścia multidyscyplinarnego²⁴²⁵:

Pielęgniarki z specjalistyczną wiedzą na temat chorób wątroby powinny być włączone do multidyscyplinarnych zespołów opiekujących się pacjentami z chorobą wątroby, zarówno w warunkach szpitalnych, jak i ambulatoryjnych
Współpraca między lekarzami, specjalistami, pielęgniarkami, personelem psychologicznym/rehabilitacyjnym i farmaceutami jest kluczowa dla osiągnięcia optymalnych wyników leczenia
Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w zespole, łącząc lekarzy i rodziny, opiekę podstawową i szpitalną, a także zapewniając edukację medyczną pacjentom i opiekunom

Podsumowanie opieki pielęgniarskiej w chorobie wątroby

Pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w opiece nad pacjentami z chorobą wątroby, zarówno w warunkach szpitalnych, jak i ambulatoryjnych. Kompleksowa opieka pielęgniarska obejmuje monitorowanie funkcji wątroby, zarządzanie objawami i powikłaniami, edukację pacjenta oraz wsparcie psychologiczne. Dzięki odpowiedniej opiece pielęgniarskiej można poprawić jakość życia pacjentów z chorobą wątroby, zminimalizować powikłania i wspierać proces leczenia²⁶.

Należy pamiętać, że opieka nad pacjentem z chorobą wątroby powinna być zindywidualizowana i dostosowana do specyficznych potrzeb każdego pacjenta, uwzględniając stadium choroby, obecność powikłań oraz ogólny stan zdrowia. Ciągła edukacja i doskonalenie umiejętności pielęgniarek w zakresie opieki nad pacjentami z chorobą wątroby są niezbędne do zapewnienia wysokiej jakości opieki²⁷.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 8 Liver Cirrhosis (Hepatic Cirrhosis) Nursing Care Plans
https://nurseslabs.com/liver-cirrhosis-nursing-care-plans/
Use this nursing care plan and management guide to provide care for patients with liver cirrhosis. Enhance your understanding of nursing assessment, interventions, goals, and nursing diagnosis, all specifically tailored to address the unique needs of individuals facing liver cirrhosis. This guide equips you with the necessary information to provide effective and specialized care to patients dealing with liver cirrhosis. […] The nursing care planning goals for patients with liver cirrhosis include managing symptoms such as ascites, jaundice, and encephalopathy, reducing risk for injury, preventing and treating complications such as portal hypertension and variceal bleeding; and promoting self-care management and education to improve overall health outcomes. Moreover, nursing interventions may focus on monitoring and promoting adequate nutrition and fluid balance, as well as addressing the psychological and emotional needs of patients and families.
#2 Nursing Care of Patients With Cirrhosis: The LiverHope Nursing Project
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7154704/
Cirrhosis is a complex disease that is associated with disturbances in different organs besides the liver, including kidneys, heart, arterial circulation, lungs, gut, and brain. As a consequence, patients develop a number of complications that result in frequent hospital admissions and high morbidity and mortality. Patients with cirrhosis require constant and rigorous monitoring both in and outside the hospital. […] The current article provides a review of nursing care for the different complications of patients with cirrhosis. Nurses with specific knowledge on liver diseases should be incorporated into multidisciplinary teams managing patients with cirrhosis, both inpatient and outpatient. Conclusion: Nurses play an important role in the management and prevention of complications of the disease and improvement in patients quality of life and bridge the gap between clinicians and families, between primary care and hospital care, and provide medical education to patients and caregivers.
#3 8 Liver Cirrhosis (Hepatic Cirrhosis) Nursing Care Plans
https://nurseslabs.com/liver-cirrhosis-nursing-care-plans/
The following are the nursing priorities for patients with liver cirrhosis: Manage and monitor liver function in patients with cirrhosis. Address complications associated with cirrhosis, such as portal hypertension or ascites. Provide supportive care to manage symptoms and improve quality of life. Educate patients on dietary modifications and fluid restriction, if necessary. Administer medications to manage symptoms and slow disease progression, if applicable. Monitor for and manage complications like hepatic encephalopathy or variceal bleeding. Offer counseling and support for lifestyle modifications, including alcohol cessation and weight management. […] Assess for the following subjective and objective data: Complaints of fatigue and weakness. Reports of abdominal pain or discomfort. Presence of ascites (abdominal fluid accumulation) evidenced by distension and shifting dullness on percussion. Nausea, vomiting, or changes in appetite. History of alcohol abuse or excessive alcohol consumption. Complaints of jaundice (yellowing of the skin and eyes). Presence of pruritus. Reports of weight loss or changes in body weight. History of coagulation disorders or easy bruising. Signs of hepatic encephalopathy, such as altered mental status, confusion, or asterixis (flapping tremor). Presence of spider angiomas (dilated blood vessels) or palmar erythema (reddening of the palms). Elevated liver enzymes (ALT, AST), bilirubin, and INR (international normalized ratio).
#4 Liver Cirrhosis: Nursing Diagnoses, Care Plans, Assessment & Interventions | NurseTogether
https://www.nursetogether.com/liver-cirrhosis-nursing-diagnosis-care-plan/
Liver cirrhosis is the scarring of the liver from liver diseases. The treatment of liver cirrhosis is serious and complex. Nurses will be involved in the symptom management of patients with cirrhosis including paracentesis procedures, controlling cognitive manifestations of hepatic encephalopathy, promoting proper nutrition, and preparing for liver transplantation. Patients with liver cirrhosis often require education and emotional support in managing the complications of their disease. […] Nursing interventions and care are essential for the patients recovery. In the following section you’ll learn more about possible nursing interventions for a patient with liver cirrhosis. […] Nursing Diagnosis: Acute Confusion […] Expected outcomes: Patient will remain alert and oriented to person, place, and time. Patient will initiate lifestyle behaviors to prevent recurrence (abstaining from alcohol use).
#5 Liver Cirrhosis: Nursing Diagnoses, Care Plans, Assessment & Interventions | NurseTogether
https://www.nursetogether.com/liver-cirrhosis-nursing-diagnosis-care-plan/
Nursing Diagnosis: Ineffective Breathing Pattern […] Expected outcomes: Patient will demonstrate a normal breathing pattern without respiratory distress. Patient will report the ability to breathe comfortably while sitting or lying flat. […] Nursing Diagnosis: Ineffective Tissue Perfusion […] Expected outcomes: Patient will demonstrate liver enzymes, coagulation factors, and blood cell counts within acceptable limits. Patient will remain free from jaundice, ascites, and bleeding. […] Nursing Diagnosis: Risk For Impaired Skin Integrity […] Expected outcomes: Patient will remain free from skin breakdown. Patient will monitor for worsening edema and ascites and alert their provider. Patient will implement two strategies to prevent skin breakdown.
#6 Liver Cirrhosis [+ Free Cheat Sheet] | Lecturio Nursing
https://www.lecturio.com/nursing/free-cheat-sheet/liver-cirrhosis-nursing-diagnosis/
For liver cirrhosis, potential nursing diagnoses include: Chronic confusion: monitor for signs of encephalopathy, provide safe environment; Defensive coping: regarding stopping substance abuse; Fatigue; Imbalanced nutrition: less than body requirements (anorexia and malabsorption; encourage small, frequent meals); Nausea: due to gastric irritation; Chronic pain: liver enlargement; Risk for bleeding: decreased synthesis of clotting factors by the liver and esophageal varices; monitor for signs for bleeding; Risk for injury: with intoxication and delirium tremens.
#7 8 Liver Cirrhosis (Hepatic Cirrhosis) Nursing Care Plans
https://nurseslabs.com/liver-cirrhosis-nursing-care-plans/
Goals and expected outcomes may include: The client will demonstrate progressive weight gain toward a goal with the client-appropriate normalization of laboratory values. The client will experience no further signs of malnutrition. The client will demonstrate stabilized fluid volume, with balanced IO, stable weight, vital signs within the clients normal range, and absence of edema. The client will maintain skin integrity. The client will verbalize reduced itching or the ability to tolerate itching without scratching. The client will identify individual risk factors and demonstrate behaviors/techniques to prevent skin breakdown. The client will maintain an effective respiratory pattern; be free of dyspnea and cyanosis, with ABGs and vital capacity within the acceptable range. The client will maintain homeostasis in absence of bleeding. The client will demonstrate behaviors to reduce the risk of bleeding. The client will maintain the usual level of mentation/reality orientation. The client will initiate behaviors/lifestyle changes to prevent or minimize the recurrence of the problem. The client will verbalize understanding of changes and acceptance of self in the present situation. The client will identify feelings and methods for coping with a negative perception of self. The client will verbalize understanding of the disease process/prognosis, and potential complications. The client will identify/initiate necessary lifestyle changes and participate in care.
#8 8 Liver Cirrhosis (Hepatic Cirrhosis) Nursing Care Plans
https://nurseslabs.com/liver-cirrhosis-nursing-care-plans/
Therapeutic interventions and nursing actions for patients with liver cirrhosis may include: Assess respiratory status, noting increased respiratory rate, and dyspnea. These signs can be indicative of pulmonary congestion. […] Closely assess for signs and symptoms of GI bleeding: check all secretions for frank or occult blood. Observe the color and consistency of stools, NG drainage, or vomitus. The esophagus and rectum are the most usual sources of bleeding because of their mucosal fragility and alterations in hemostasis associated with cirrhosis. […] Observe the presence of petechiae, ecchymosis, and bleeding from one or more sites. Subacute disseminated intravascular coagulation (DIC) may develop secondary to altered clotting factors. […] Administer vitamins, stool softeners, vasoconstrictors, vasodilators, antifibrinolytics, and thrombopoietin agonists as indicated. […] Administer blood and blood products as prescribed. When there is severe anemia and uremia, raising the hematocrit by more than 25% may improve the margination of platelets and hemostasis by transfusing red blood cells.
#9 Nursing Care of Patients With Cirrhosis: The LiverHope Nursing Project
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7154704/
The objectives of the nursing role for these patients are to help with management and followup of these comorbidities and suggest specialized consultations whenever needed. […] Nursing care should also include education about the complications of cirrhosis, prevention (if possible), and early detection through specific symptoms. […] Nursing care for patients with decompensated cirrhosis should include frequent followup for disease assessment, either in regular visits or through telephone calls, and educational support in several aspects of the disease. […] The main roles of nurses in the assessment of patients with cirrhosis and ascites/edema are to evaluate patients history, check current status of ascites and edema, and plan future care to prevent recurrence. […] Other key aspects for patients with ascites and/or edema include education of the patient and caregiver on a low-sodium diet, importance of adherence to prescribed diuretics, avoidance of nonsteroidal antiinflammatory drugs (NSAIDs), periodic evaluation of body weight, leg wrap application, and contact with the nurse when alarm signs are present, particularly a significant increase in body weight.
#10 Liver Cirrhosis: Nursing Diagnoses, Care Plans, Assessment & Interventions | NurseTogether
https://www.nursetogether.com/liver-cirrhosis-nursing-diagnosis-care-plan/
Liver cirrhosis is the scarring of the liver from liver diseases. The treatment of liver cirrhosis is serious and complex. Nurses will be involved in the symptom management of patients with cirrhosis including paracentesis procedures, controlling cognitive manifestations of hepatic encephalopathy, promoting proper nutrition, and preparing for liver transplantation. Patients with liver cirrhosis often require education and emotional support in managing the complications of their disease. […] Nursing interventions and care are essential for the patients recovery. In the following section you’ll learn more about possible nursing interventions for a patient with liver cirrhosis. […] Nursing Diagnosis: Acute Confusion […] Expected outcomes: Patient will remain alert and oriented to person, place, and time. Patient will initiate lifestyle behaviors to prevent recurrence (abstaining from alcohol use).
#11 Alcohol-Associated Liver Disease (Nursing) – StatPearls – NCBI Bookshelf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK568777/
Learning Outcome […] List the nursing care management plans for alcoholic liver disease. […] Nursing Diagnosis […] Deficient knowledge […] Impaired body fluid balance […] Ineffective liver healing […] Risk of injury […] Imbalance in nutrition […] Risk for mental status deficits […] Ineffective coagulation and metabolism […] Nursing Management […] Assess nutritional status- many alcoholics have a poor diet that lacks essential nutrients […] Assess the intake of alcohol intake using the CAGE tool […] Assess body weight, weigh patient daily as fluid retention is common […] Measure abdomen girth as some may develop ascites […] Assess liver function enzymes […] Encourage patient to join AA […] Encourage patient to abstain from alcohol
#12 Nursing Care of Patients With Cirrhosis: The LiverHope Nursing Project
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7154704/
The objectives of the nursing role for these patients are to help with management and followup of these comorbidities and suggest specialized consultations whenever needed. […] Nursing care should also include education about the complications of cirrhosis, prevention (if possible), and early detection through specific symptoms. […] Nursing care for patients with decompensated cirrhosis should include frequent followup for disease assessment, either in regular visits or through telephone calls, and educational support in several aspects of the disease. […] The main roles of nurses in the assessment of patients with cirrhosis and ascites/edema are to evaluate patients history, check current status of ascites and edema, and plan future care to prevent recurrence. […] Other key aspects for patients with ascites and/or edema include education of the patient and caregiver on a low-sodium diet, importance of adherence to prescribed diuretics, avoidance of nonsteroidal antiinflammatory drugs (NSAIDs), periodic evaluation of body weight, leg wrap application, and contact with the nurse when alarm signs are present, particularly a significant increase in body weight.
#13 Ascites: Nursing Diagnoses, Care Plans, Assessment & Interventions | NurseTogether
https://www.nursetogether.com/ascites-nursing-diagnosis-care-plan/
Ascites is a clinical manifestation of a larger diagnosis. Thus, interventions should concentrate on managing the etiology to relieve the fluid accumulated in the abdomen. Nurses can explain the paracentesis procedure, educate the patient and family about their disease condition and the corresponding therapeutic regimen, and encourage lifestyle changes as applicable. […] Nursing interventions and care are essential for the patients recovery. In the following section you’ll learn more about possible nursing interventions for a patient with ascites. […] The cause of fluid retention determines the best course of treatment for ascites. […] The goal of therapy in ascites patients is to reduce peripheral edema and ascites fluid volume without depleting intravascular volume. […] Sodium restriction minimizes fluid retention in extravascular spaces.
#14 Liver Cirrhosis Nursing Care Plan & Management – RNpedia
https://www.rnpedia.com/nursing-notes/medical-surgical-nursing-notes/liver-cirrhosis/
Demonstrate and assist with respiratory adjuncts: incentive spirometer. […] Rationale: Reduces incidence of atelectasis, enhances mobilization of secretions. […] Prepare for/assist with acute care procedures: […] Paracentesis […] Rationale: Occasionally done to remove ascites fluid to relieve abdominal pressure when respiratory embarrassment is not corrected by other measures. […] Peritoneovenous shunt. […] Rationale: Surgical implant of a catheter to return accumulated fluid in the abdominal cavity to systemic circulation via the vena cava; provides long-term relief of ascites and improvement in respiratory function. […] Nursing Diagnosis […] Risk for injury [hemorrhage] […] Risk factors may include […] Abnormal blood profile; altered clotting factors (decreased production of prothrombin, fibrinogen, and factors VIII, IX, and X; impaired vitamin K absorption; and release of thromboplastin)
#15 Liver Cirrhosis Nursing Care Plan & Management – RNpedia
https://www.rnpedia.com/nursing-notes/medical-surgical-nursing-notes/liver-cirrhosis/
Portal hypertension, development of esophageal varices […] Desired Outcomes […] Maintain homeostasis with absence of bleeding […] Demonstrate behaviors to reduce risk of bleeding. […] Nursing Interventions […] Closely assess for signs and symptoms of GI bleeding: check all secretions for frank or occult blood. Observe color and consistency of stools, NG drainage, or vomitus […] Rationale: The esophagus and rectum are the most usual sources of bleeding because of their mucosal fragility and alterations in hemostasis associated with cirrhosis. […] Observe for presence of petechiae, ecchymosis, bleeding from one or more sites. […] Rationale: Subacute disseminated intravascular coagulation (DIC) may develop secondary to altered clotting factors. […] Monitor pulse, BP (and CVP if available).
#16 Liver Cirrhosis Nursing Care Plan & Management – RNpedia
https://www.rnpedia.com/nursing-notes/medical-surgical-nursing-notes/liver-cirrhosis/
Liver Cirrhosis Nursing Care Plan Management […] Nursing Diagnosis […] Nutrition: imbalanced, less than body requirements […] May be related to […] Inadequate diet; inability to process/digest nutrients […] Anorexia, nausea/vomiting, indigestion, early satiety (ascites) […] Abnormal bowel function […] Possibly evidenced by […] Weight loss […] Changes in bowel sounds and function […] Poor muscle tone/wasting […] Imbalances in nutritional studies […] Desired Outcomes […] Demonstrate progressive weight gain toward goal with patient-appropriate normalization of laboratory values. […] Experience no further signs of malnutrition. […] Nursing Interventions […] Measure dietary intake by calorie count. […] Rationale: Provides important information about intake, needs and deficiencies.
#17 Liver Cirrhosis Nursing Care Plan & Management – RNpedia
https://www.rnpedia.com/nursing-notes/medical-surgical-nursing-notes/liver-cirrhosis/
Weigh as indicated. Compare changes in fluid status, recent weight history, skinfold measurements. […] Rationale: It may be difficult to use weight as a direct indicator of nutritional status in view of edema and/or ascites. Skinfold measurements are useful in assessing changes in muscle mass and subcutaneous fat reserves. […] Encourage patient to eat; explain reasons for the types of diet. Feed patient if tiring easily, or have SO assist patient. Include patient in meal planning to consider his/her preferences in food choices. […] Rationale: Improved nutrition and diet is vital to recovery. Patient may eat better if family is involved and preferred foods are included as much as possible. […] Encourage patient to eat all meals including supplementary feedings. […] Rationale: Patient may pick at food or eat only a few bites because of loss of interest in food or because of nausea, generalized weakness, malaise.
#18 Liver Cirrhosis Nursing Care Plan & Management – RNpedia
https://www.rnpedia.com/nursing-notes/medical-surgical-nursing-notes/liver-cirrhosis/
Give small, frequent meals. […] Rationale: Poor tolerance to larger meals may be due to increased intra-abdominal pressure and ascites (if present). […] Provide salt substitutes, if allowed; avoid those containing ammonium. […] Rationale: Salt substitutes enhance the flavor of food and aid in increasing appetite; ammonia potentiates risk of encephalopathy. […] Restrict intake of caffeine, gas-producing or spicy and excessively hot or cold foods. […] Rationale: Aids in reducing gastric irritation and/or diarrhea and abdominal discomfort that may impair oral intake. […] Suggest soft foods, avoiding roughage if indicated. […] Rationale: Hemorrhage from esophageal varices may occur in advanced cirrhosis. […] Encourage frequent mouth care, especially before meals. […] Rationale: Patient is prone to sore and/or bleeding gums and bad taste in mouth, which contributes to anorexia.
#19 Nursing Care of Patients With Cirrhosis: The LiverHope Nursing Project
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7154704/
The objectives of the nursing role for these patients are to help with management and followup of these comorbidities and suggest specialized consultations whenever needed. […] Nursing care should also include education about the complications of cirrhosis, prevention (if possible), and early detection through specific symptoms. […] Nursing care for patients with decompensated cirrhosis should include frequent followup for disease assessment, either in regular visits or through telephone calls, and educational support in several aspects of the disease. […] The main roles of nurses in the assessment of patients with cirrhosis and ascites/edema are to evaluate patients history, check current status of ascites and edema, and plan future care to prevent recurrence. […] Other key aspects for patients with ascites and/or edema include education of the patient and caregiver on a low-sodium diet, importance of adherence to prescribed diuretics, avoidance of nonsteroidal antiinflammatory drugs (NSAIDs), periodic evaluation of body weight, leg wrap application, and contact with the nurse when alarm signs are present, particularly a significant increase in body weight.
#20 Liver Disease: Signs & Symptoms, Causes, Stages, Treatment
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17179-liver-disease
If you have liver disease, you can help take care of your liver by maintaining a healthy diet, maintaining a healthy BMI (body mass index), avoiding alcohol, tobacco and nonprescription drug use, taking medications only as directed, protecting yourself from infections, and keeping up with your healthcare appointments.
#21 Cirrhosis: Nursing Diagnosis & Interventions | Nurse.com
https://www.nurse.com/clinical-guides/cirrhosis/?srsltid=AfmBOorC3B9XuyBXxnW9BKOf5GTE7MeoWGXEbDtuG2KZsHNY734K0zVB
Nursing intervention will vary based on an individuals symptoms. Some of the most common nursing interventions include: Promote rest. Provide oxygen, if needed. Consult with a dietitian. Provide and encourage small frequent meals. […] Patient education should include condition, treatment, and expected outcomes, dietitian recommendations, including fluid and sodium restriction, and the importance of avoiding alcohol.
#22
https://journals.lww.com/nursingcriticalcare/fulltext/2008/03000/caring_for_patients_with_end_stage_liver_disease.8.aspx
Caring for patients with end-stage liver disease can be very challenging for critical care nurses. Cirrhosis, the final stage of liver injury, occurs when there is fibrosis and nodular regeneration within the liver tissue. Every year in the United States, complications from cirrhosis lead to over 400,000 hospitalizations and 27,000 deaths (making it the 10th leading cause). […] Without liver transplantation, cirrhosis is usually fatal and patients with cirrhosis who are admitted to intensive care units (ICUs) have a greater than 50% mortality rate. […] While there are many complications related to end-stage liver disease, those that will most commonly lead to ICU admission include hepatic encephalopathy (leading to an inability to protect the airway), variceal bleeding, and infection. […] Patients with end-stage liver disease are at greater risk of developing infection for multiple reasons. First, as the liver fails, the Kupffer cells fail to detoxify blood from the splanchnic bed. This means that bacteria from the intestinal tract can enter the systemic circulation.
#23
https://journals.lww.com/nursingcriticalcare/fulltext/2008/03000/caring_for_patients_with_end_stage_liver_disease.8.aspx
Patients who survive their ICU stays must learn how to prevent or recognize complications, including the signs and symptoms of infection. […] Care of patients with end-stage liver disease can be challenging for ICU nurses. Patients can deteriorate very rapidly and require close, vigilant monitoring. The goal is to help patients return to their previous states of health so that they can either return home or survive until transplantation. If transplantation isn’t an option, the goal may change to helping both patients and their families transition to end-of-life care.
#24 Nursing Care of Patients With Cirrhosis: The LiverHope Nursing Project
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7154704/
In this context, nursing care to both hospitalized and nonhospitalized patients is of utmost importance to help manage and prevent complications of the disease and improve quality of life. Nurses play a pivotal role in the care of patients with cirrhosis not only by bridging the gaps between clinicians and families and between primary and hospital care, but also by providing medical education to patients and caregivers.
#25 Alcohol-Associated Liver Disease (Nursing) – StatPearls – NCBI Bookshelf
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK568777/
Coordination of Care […] Alcoholic liver disease requires an interprofessional team approach, including physicians, specialists, specialty-trained nurses, psychological/rehab personnel, and pharmacists, all collaborating across disciplines to achieve optimal patient results. Addressing the underlying misuse of alcohol is the primary objective. […] Health Teaching and Health Promotion […] Outside medical treatment, patient education is the key to treatment for patients with alcoholic liver disease. Absolute abstinence from alcohol is crucial for preventing disease progression and complications. Sobriety is difficult to achieve without a rehabilitative program run by specialized staff. Psychological care is needed to act on the causes of alcohol addiction, and this may require the help of the patient’s family. It’s important to encourage patients with alcoholic liver disease to participate in counseling programs and psychological assistance group. The education component also concerns the need to convince the patient to follow a screening program (to detect hepatocellular carcinoma) in case of severe liver damage.
#26 Nursing Care of Patients With Cirrhosis: The LiverHope Nursing Project
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7154704/
In this context, nursing care to both hospitalized and nonhospitalized patients is of utmost importance to help manage and prevent complications of the disease and improve quality of life. Nurses play a pivotal role in the care of patients with cirrhosis not only by bridging the gaps between clinicians and families and between primary and hospital care, but also by providing medical education to patients and caregivers.
#27 Knowledge needs in patients with Liver Disease: a qualitative study | BMC Nursing | Full Text
https://bmcnurs.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12912-023-01580-7
Patients described having fatigue, itching, loss of appetite and energy, and sleep problems. […] Emotional support from relatives was of great importance for the patients, and enabled the patients to better accept and live with the liver disease. […] Patients knowledge needs varied depending on liver disease etiology and severity. It remains uncertain which knowledge interventions are the most beneficial in meeting patients knowledge needs in all stages of the liver disease. […] It emphasizes, along with the patients different knowledge needs, a patient-centeredness with a focus on providing a liver disease care plan with individualized information. […] Patients had misconceptions due to lack of knowledge of liver disease. It affected patients life negatively and prevented them from telling others about their disease.