Leki w grupie
„środki zwiększające ilość błonnika”

Środki zwiększające ilość błonnika to grupa preparatów stosowanych głównie w leczeniu zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, takich jak zaparcia, zespół jelita drażliwego czy biegunki. Działają poprzez zwiększenie objętości stolca, przyspieszenie pasażu jelitowego oraz wiązanie wody w jelitach. Mechanizm ich działania polega na pęcznieniu w świetle przewodu pokarmowego, co zwiększa objętość mas kałowych i stymuluje perystaltykę jelit.

Do najważniejszych substancji z tej grupy należą: metyloceluloza, psyllium (babka płesznik), laktuloza, inulina oraz polikarbofil wapnia. Na polskim rynku dostępne są preparaty handlowe takie jak: Metamucil, Colon C, Duphalac, Lactulose, Normacol, Benefibra, Fibra-Max czy Fybogel.

Środki zwiększające ilość błonnika możemy podzielić na dwie główne podgrupy: błonnik rozpuszczalny (np. psyllium, inulina, częściowo rozpuszczalna metyloceluloza) oraz błonnik nierozpuszczalny (np. otręby pszenne, lignina). Błonnik rozpuszczalny tworzy żel w jelitach, wiążąc wodę i spowalniając wchłanianie glukozy, natomiast nierozpuszczalny głównie zwiększa objętość stolca i przyspiesza pasaż jelitowy.

Największymi zaletami stosowania środków zwiększających ilość błonnika są: naturalne działanie bez efektu przyzwyczajenia (w przeciwieństwie do leków przeczyszczających), pozytywny wpływ na mikroflorę jelitową, obniżanie poziomu cholesterolu, stabilizacja poziomu glukozy we krwi oraz możliwość długotrwałego stosowania bez istotnych działań niepożądanych. Dodatkowo preparaty te mogą być stosowane zarówno w zaparciach, jak i biegunkach, co czyni je wszechstronnymi środkami w regulacji pracy jelit.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych niebezpieczeństwach. Przy niewystarczającej podaży płynów środki te mogą paradoksalnie nasilać zaparcia lub powodować niedrożność jelit. Mogą także opóźniać wchłanianie niektórych leków, dlatego zaleca się zachowanie 2-godzinnego odstępu między przyjmowaniem preparatów błonnikowych a innymi lekami. U niektórych pacjentów mogą również powodować wzdęcia, dyskomfort brzuszny czy uczucie pełności, szczególnie na początku terapii.

Istnieje też podgrupa preparatów prebiotycznych (np. inulina, fruktooligosacharydy), które oprócz działania zwiększającego objętość stolca, stanowią pożywkę dla korzystnych bakterii jelitowych, wspierając mikrobiotę jelitową i poprawiając ogólny stan zdrowia przewodu pokarmowego.