Właściwości farmakokinetyczne
Pirazynamid

Właściwości farmakokinetyczne pirazynamidu

Wchłanianie i dystrybucja

Pirazynamid charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Stężenie maksymalne w osoczu osiąga po 1-2 godzinach od podania doustnego, natomiast jego aktywny metabolit – kwas pirazynowy – osiąga maksymalne stężenie po 4-5 godzinach. ¹

Substancja czynna wykazuje doskonałą penetrację do tkanek i płynów ustrojowych. Pirazynamid dobrze przenika do wątroby, płuc oraz płynu mózgowo-rdzeniowego, gdzie osiąga stężenia wynoszące od 87% do 105% wartości stężeń stwierdzanych w surowicy. Ta zdolność do penetracji do płynu mózgowo-rdzeniowego jest szczególnie istotna w leczeniu gruźliczego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. ²

Ponadto pirazynamid przenika efektywnie do makrofagów oraz osiąga wysokie stężenia w wydzielinie płucnej i oskrzelowej, co bezpośrednio warunkuje jego wysoką skuteczność w leczeniu zakażeń prątkami gruźlicy. ³

Wiązanie z białkami osocza

Pirazynamid wiąże się z białkami osocza w niewielkim stopniu, wynoszącym zaledwie 10-20%. Jego aktywny metabolit – kwas pirazynowy – wiąże się z białkami w nieznacznie większym stopniu, wynoszącym około 31%. Niski stopień wiązania z białkami osocza może wpływać na dystrybucję leku w organizmie i jego biodostępność w tkankach. ⁴

Przenikanie przez bariery biologiczne

W zakresie przenikania przez bariery biologiczne, pirazynamid wykazuje zdolność do przenikania przez łożysko i do mleka matek karmiących, jednak stopień tej penetracji jest niewielki. Aspekt ten powinien być uwzględniany przy stosowaniu pirazynamidu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. ⁵

Metabolizm

Pirazynamid podlega metabolizmowi głównie w wątrobie, gdzie z udziałem deaminazy mikrosomalnej ulega hydrolizie do aktywnego metabolitu – kwasu pirazynowego. Ten następnie jest przekształcany przez oksydazę ksantynową do kwasu 5-hydroksypirazynowego, który stanowi główny metabolit wykrywany w moczu. ⁶

Warto zauważyć, że pirazynamid może również ulegać hydrolizie w niewielkim stopniu w żołądku i pęcherzyku żółciowym, co stanowi dodatkową drogę jego przemiany w organizmie. ⁷

Okres półtrwania

Biologiczny okres półtrwania (t_0,5) pirazynamidu u pacjentów z prawidłową funkcją wątroby i nerek wynosi od 9 do 10 godzin. Jego aktywny metabolit, kwas pirazynowy, charakteryzuje się nieco dłuższym okresem półtrwania, wynoszącym około 12 godzin. ⁸

U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się znaczące wydłużenie okresu półtrwania zarówno pirazynamidu (do około 26 godzin), jak i kwasu pirazynowego (do 22 godzin). To wydłużenie okresu półtrwania u pacjentów z niewydolnością nerek ma istotne implikacje kliniczne i może wymagać modyfikacji dawkowania. ⁹

Wydalanie

Pirazynamid oraz jego metabolity są wydalane głównie przez nerki, w mechanizmie przesączania kłębuszkowego. Kinetyka wydalania wskazuje, że w ciągu pierwszych 24 godzin po doustnym podaniu leku około 70% dawki ulega wydaleniu z moczem. ¹⁰

Analiza profilu wydalania w dłuższym okresie (72 godziny) pokazuje, że około 33% stanowi kwas pirazynowy, 36% kwas 5-hydroksypirazynowy, a jedynie około 3% to niezmieniona postać pirazynamidu. Ten profil wydalania wskazuje na intensywny metabolizm pirazynamidu w organizmie. ¹¹