Działania niepożądane
Antytrombina

Działania niepożądane substancji antytrombina

Antytrombina jest glikoproteiną o właściwościach antykoagulacyjnych, będącą jednym z najważniejszych naturalnych inhibitorów krzepnięcia. Produkty lecznicze zawierające antytrombinę ludzką pochodzącą z osocza (Antithrombin III NF Takeda, Atenativ, Kybernin P) mogą wywoływać szereg działań niepożądanych, które zostaną szczegółowo omówione w niniejszym artykule. Bezpieczeństwo stosowania tych preparatów jest niezmiernie istotne w praktyce klinicznej.¹

Reakcje nadwrażliwości i alergiczne

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem antytrombiny są reakcje nadwrażliwości oraz reakcje alergiczne. Mogą one występować z różnym nasileniem, od łagodnych objawów do zagrażającego życiu wstrząsu anafilaktycznego. Reakcje anafilaktyczne obserwowano po wprowadzeniu do obrotu produktów zawierających antytrombinę.^{2 3}

Wśród typowych objawów nadwrażliwości wymienia się:^{4 5}

• Obrzęk naczynioruchowy – potencjalnie zagrażający życiu, jeśli dotyczy dróg oddechowych
• Reakcje skórne – uogólniona pokrzywka, swędząca wysypka, alergiczne zapalenie skóry
• Objawy w miejscu podania – pieczenie, kłucie, świąd
• Objawy ogólnoustrojowe – dreszcze, uderzenia gorąca, zaczerwienienie twarzy
• Objawy neurologiczne – ból głowy, mrowienie, senność, letarg, zawroty głowy, drżenie
• Objawy ze strony układu krążenia – obniżenie ciśnienia tętniczego, tachykardia
• Objawy ze strony układu oddechowego – świszczący oddech, duszność, ucisk w klatce piersiowej
• Objawy ze strony przewodu pokarmowego – nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka
• Objawy psychiczne – niepokój, lęk

^{6 7 8}

Objawy ze strony układu nerwowego

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego podczas terapii antytrombią zgłaszano drżenie (częstość nieznana dla produktu Antithrombin III NF Takeda) oraz zawroty głowy (częstość nieznana dla produktu Atenativ). Można również zaobserwować objawy, takie jak mrowienie, będące częścią reakcji nadwrażliwości.^{9 10}

Gorączka

Gorączka była rzadko obserwowana podczas stosowania produktów zawierających antytrombinę. Należy zaznaczyć, że w przypadku produktu Antithrombin III NF Takeda, gorączka nie była bezpośrednio obserwowana, ale jest to działanie niepożądane związane z produktami leczniczymi z tej samej klasy terapeutycznej.^{11 12 13}

Zaburzenia hematologiczne

W rzadkich przypadkach podczas terapii antytrombią zgłaszano trombocytopenię. Szczególnie istotna jest trombocytopenia typu II, której mediatorem są przeciwciała indukowane przez heparynę. Należy podkreślić, że obserwowano zmniejszenie liczby trombocytów poniżej 100 000/µl lub redukcję liczby trombocytów o 50%. To działanie niepożądane zostało opisane w przypadku produktu Antithrombin III NF Takeda, jednak nie było bezpośrednio obserwowane przy jego stosowaniu, lecz jest związane z tą samą klasą terapeutyczną.¹⁴

W przypadku produktu Atenativ zgłaszano również krwawienie jako działanie niepożądane o nieznanej częstości.¹⁵

Reakcje w miejscu podania

Stosowanie antytrombiny może prowadzić do wystąpienia miejscowych reakcji, takich jak pieczenie, kłucie i świąd w miejscu podania infuzji. Dla produktu Atenativ zgłaszano również „reakcję w miejscu podania” jako ogólne określenie działania niepożądanego o nieznanej częstości.^{16 17}

Inne działania niepożądane

Inne działania niepożądane o nieznanej częstości występowania, które zgłaszano dla produktu Atenativ, to:¹⁸

• Ból pleców – klasyfikowany jako zaburzenie mięśniowo-szkieletowe
• Nadmierna potliwość – zaliczana do zaburzeń ogólnych

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych antytrombiny

Poniższa tabela przedstawia zestawienie działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu do obrotu produktów zawierających antytrombinę, uszeregowanych zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA oraz częstością występowania.<sup data-drug="Antithrombin III NF Takeda" data-section="Działania niepożądane" title="Poniższa lista działań niepożądanych oparta jest na zgłoszeniach po wprowadzeniu Antithrombin III NF Takeda do obrotu, uszeregowanych zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA (ang. SOC – System Organ Class), preferowaną terminologią oraz nasileniem, gdzie to możliwe. Częstość występowania określano według następujących kryteriów: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (19 ²⁰

Bezpieczeństwo związane z czynnikami zakaźnymi

Należy pamiętać, że produkty zawierające antytrombinę otrzymywane są z ludzkiego osocza, co niesie teoretyczne ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych. Producenci stosują metody ograniczające to ryzyko, jednak nie może być ono całkowicie wyeliminowane. Szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa w zakresie czynników zakaźnych znajdują się w punkcie 4.4 charakterystyki produktów leczniczych.^{21 22 23}

Monitorowanie bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu

Po dopuszczeniu produktów leczniczych zawierających antytrombinę do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.^{24 25 26}

Szczególne grupy ryzyka i postępowanie

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z historią reakcji alergicznych lub nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia objawów reakcji anafilaktycznej należy natychmiast przerwać infuzję i wdrożyć odpowiednie leczenie przeciwwstrząsowe. Ciężka reakcja anafilaktyczna, w tym wstrząs anafilaktyczny, wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.²⁷

W przypadku wystąpienia trombocytopenii istotne jest monitorowanie liczby płytek krwi, zwłaszcza u pacjentów otrzymujących jednocześnie heparynę, ze względu na ryzyko trombocytopenii wywołanej heparyną (HIT typu II).²⁸