Dawkowanie i sposób podawania
Acetylocysteina

Dawkowanie i sposób podawania acetylocysteiny

Acetylocysteina jest substancją czynną stosowaną głównie jako lek mukolityczny, ułatwiający odkrztuszanie wydzieliny śluzowej z dróg oddechowych. Prawidłowe dawkowanie acetylocysteiny zależy od wieku pacjenta, wskazania do stosowania oraz postaci farmaceutycznej zastosowanego produktu leczniczego. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące schematów dawkowania acetylocysteiny z uwzględnieniem poszczególnych grup wiekowych i postaci leku.¹

Dawkowanie u dorosłych

U pacjentów dorosłych i młodzieży powyżej 14 roku życia zalecane dawkowanie acetylocysteiny w zależności od preparatu przedstawia się następująco:

• W przypadku preparatów o standardowej mocy (np. ACC 200 mg) – dawka dobowa wynosi od 400 mg do 600 mg acetylocysteiny w 2 lub 3 dawkach podzielonych, co odpowiada przyjmowaniu 1 tabletki ACC dwa lub trzy razy na dobę¹
• W przypadku preparatów o zwiększonej mocy (np. ACC optima, Acetylcysteinum Flegamina, Fluimucil Forte, MUCOATAC, Aceflucil, Muccosinal, Mucofortin) – dawka dobowa wynosi 600 mg acetylocysteiny podawana jednorazowo, co odpowiada przyjmowaniu 1 tabletki musującej raz na dobę²³⁴
• W przypadku preparatu ACC classic (roztwór doustny) – dawka dobowa wynosi od 400 mg do 600 mg w 2 lub 3 dawkach podzielonych, co odpowiada 10 ml roztworu doustnego 2 lub 3 razy na dobę⁵

Niektóre produkty, jak Fluimucil Muko, przewidują dawkowanie 200 mg acetylocysteiny 2 do 3 razy na dobę, co również daje całkowitą dawkę dobową 400-600 mg.⁶

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie acetylocysteiny u dzieci zależy od grupy wiekowej i masy ciała. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dotyczące dawkowania u dzieci w zależności od wieku:

Dzieci w wieku od 6 do 14 lat:

• Dla preparatów o standardowej mocy (np. ACC 200 mg) – dawka dobowa wynosi 400 mg acetylocysteiny podawana w 2 dawkach podzielonych, co odpowiada 1 tabletce ACC dwa razy na dobę⁷
• Dla preparatu ACC Hot – dawka dobowa wynosi 400 mg acetylocysteiny w 2 dawkach podzielonych, co odpowiada 1 saszetce ACC Hot dwa razy na dobę⁸
• Dla preparatu Fluimucil Muko – dawka dobowa wynosi do 400 mg acetylocysteiny na dobę⁹
• Dla preparatu Tussicom 400 – dawka dobowa wynosi do 400 mg na dobę¹⁰

Dzieci w wieku od 3 do 6 lat:

• Dla preparatu ACC classic (roztwór doustny) – dawka dobowa wynosi od 200 mg do 300 mg acetylocysteiny w 2 lub 3 dawkach podzielonych, co odpowiada 5 ml roztworu doustnego 2 lub 3 razy na dobę¹¹
• Dla preparatu ACC mini – dawka dobowa wynosi od 200 mg do 300 mg acetylocysteiny w 2 lub 3 dawkach podzielonych, co odpowiada 1 saszetce ACC mini dwa lub trzy razy na dobę¹²
• Dla preparatu Fluimucil Muko Junior – dawka dobowa wynosi 100 mg 2 do 3 razy na dobę¹³
• Dla preparatu Tussicom – dawka dobowa wynosi do 300 mg na dobę¹⁴

Dzieci w wieku od 7 do 14 lat:

• Dla preparatu ACC classic (roztwór doustny) – dawka dobowa wynosi 400 mg acetylocysteiny w 2 dawkach podzielonych, co odpowiada 10 ml roztworu doustnego 2 razy na dobę¹⁵
• Dla preparatu ACC mini – dawka dobowa wynosi 400 mg acetylocysteiny w 2 lub 4 dawkach podzielonych, co odpowiada 1 saszetce ACC mini cztery razy na dobę lub 2 saszetkom ACC mini dwa razy na dobę¹⁶
• Dla preparatu Fluimucil Muko Junior – dawka dobowa wynosi 2 saszetki (2 x 100 mg) 2 razy na dobę lub 1 saszetka (1 x 100 mg) 4 razy na dobę¹⁷

Dawkowanie w mukowiscydozie:

• Dla dzieci w wieku powyżej 6 lat – do 600 mg na dobę¹⁸
• Dla dzieci w wieku od 2 do 6 lat – do 400 mg na dobę¹⁹

Dawkowanie w ostrym zatruciu paracetamolem

W przypadku ostrego zatrucia paracetamolem, acetylocysteina jest podawana dożylnie według specjalnego schematu dozowania. Leczenie prowadzi się w warunkach szpitalnych.²⁰

Schemat dawkowania u dorosłych w zatruciu paracetamolem:

• Pierwsza dawka: 150 mg/kg masy ciała podawana w 200 ml 5% roztworu glukozy lub 0,9% roztworu chlorku sodu przez 15 minut²¹
• Druga dawka: 50 mg/kg masy ciała podawana w 500 ml 5% roztworu glukozy lub 0,9% roztworu chlorku sodu przez 4 godziny²²
• Trzecia dawka: 100 mg/kg masy ciała podawana w 1000 ml 5% roztworu glukozy lub 0,9% roztworu chlorku sodu przez 16 godzin²³

Łącznie podaje się dożylnie 300 mg acetylocysteiny/kg masy ciała w ciągu pierwszych 20 godzin leczenia.²⁴

Schemat dawkowania u dzieci w zatruciu paracetamolem:

W leczeniu zatruć paracetamolem u dzieci stosuje się takie same dawki w przeliczeniu na masę ciała i taki sam tryb postępowania, jak w leczeniu dorosłych. Objętość płynu podawanego dożylnie należy modyfikować w zależności od wieku i masy ciała dziecka.²⁵

U dzieci o masie ciała ≥20 kg, schemat dawkowania przedstawia się następująco:

• Pierwsza dawka: 150 mg/kg masy ciała podawana w 100 ml 5% roztworu glukozy lub 0,9% roztworu chlorku sodu przez 15 minut²⁶
• Druga dawka: 50 mg/kg masy ciała podawana w 250 ml 5% roztworu glukozy lub 0,9% roztworu chlorku sodu przez 4 godziny²⁷
• Trzecia dawka: 100 mg/kg masy ciała podawana w 500 ml 5% roztworu glukozy lub 0,9% roztworu chlorku sodu przez 16 godzin²⁸

U dzieci o masie ciała <20 kg, objętość do wlewów (przy zastosowaniu tych samych dawek) ustala lekarz prowadzący.²⁹

Acetylocysteina w żywieniu pozajelitowym

Acetylocysteina jest również składnikiem niektórych preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Aminomel, Aminoplasmal czy Pediaven. W tych przypadkach nie podaje się jej jako samodzielnego leku, a jej dawkowanie jest częścią całościowej terapii żywieniowej i wymaga specjalistycznej wiedzy oraz doświadczenia klinicznego.³⁰³¹

Sposób podawania

Sposób podawania acetylocysteiny zależy od postaci farmaceutycznej preparatu. Ogólne zasady przedstawiono poniżej:

Tabletki musujące:

Tabletkę musującą należy rozpuścić w połowie szklanki wody i wypić natychmiast po rozpuszczeniu.³²³³ Lek należy przyjmować po posiłku. Nie stosować przed snem.³⁴

Granulat lub proszek do sporządzania roztworu:

Zawartość saszetki należy rozpuścić w szklance wody i wypić zaraz po rozpuszczeniu.³⁵³⁶³⁷ W przypadku produktu ACC Hot zawartość saszetki należy wsypać do szklanki z gorącą wodą.³⁸

Roztwór doustny:

Roztwór doustny ACC classic można podawać doustnie stosując strzykawkę lub miarkę dołączoną do opakowania.³⁹ Przykładowo 10 ml roztworu doustnego odpowiada objętości miarki lub 2 objętościom strzykawki miarowej.⁴⁰

Infuzja dożylna:

W przypadku zatrucia paracetamolem, acetylocysteina podawana jest dożylnie w powolnym wlewie kroplowym po rozcieńczeniu w 5% roztworze glukozy lub 0,9% roztworze chlorku sodu.⁴¹

Ogólne zalecenia dotyczące podawania acetylocysteiny

• Podczas leczenia zaleca się przyjmowanie zwiększonej ilości płynów.⁴²⁴³⁴⁴
• Należy unikać podawania acetylocysteiny bezpośrednio przed snem – ostatnią dawkę należy przyjąć najpóźniej 4 godziny przed snem.⁴⁵⁴⁶⁴⁷
• Acetylocysteina powinna być przyjmowana po posiłku.⁴⁸⁴⁹⁵⁰
• Należy unikać dłuższego kontaktu przygotowanego roztworu z metalami i gumą.⁵¹⁵²⁵³
• Nie należy mieszać zawartości saszetki lub rozpuszczonej tabletki z roztworami zawierającymi inne leki.⁵⁴⁵⁵⁵⁶
• Bez zalecenia lekarza acetylocysteiny nie należy stosować dłużej niż 4 do 5 dni.⁵⁷⁵⁸⁵⁹

Szczegółowa tabela dawkowania acetylocysteiny

Poniższa tabela przedstawia dokładne dawkowanie acetylocysteiny w zależności od wieku pacjenta i stosowanego preparatu:

Szczególne sytuacje kliniczne

Zatrucie paracetamolem

W przypadku zatrucia paracetamolem stosuje się specjalny schemat dozowania acetylocysteiny podawanej dożylnie. Postępowanie odtruwające powinno być rozpoczęte jak najszybciej po przyjęciu toksycznej dawki paracetamolu i prowadzone w warunkach szpitalnych.⁶⁰

U pacjentów, u których ryzyko hepatotoksycznego działania dużych dawek paracetamolu jest większe (np. pacjentów z AIDS, niedożywionych, leczonych ryfampicyną, fenytoiną, karbamazepiną, fenobarbitalem oraz uzależnionych od alkoholu), leczenie produktem Acetylcysteine SANDOZ należy rozpocząć jak najwcześniej i przy mniejszym stężeniu paracetamolu w surowicy niż u pozostałych osób.⁶¹

Acetylocysteina w preparatach do żywienia pozajelitowego

W przypadku preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających acetylocysteinę (np. Aminomel, Aminoplasmal, Pediaven), dawkowanie zależy od stanu klinicznego pacjenta, jego wieku, masy ciała oraz zapotrzebowania metabolicznego i energetycznego. Dawkowanie jest częścią złożonego schematu żywienia pozajelitowego i powinno być ustalane przez specjalistę.⁶²⁶³

Informacje dodatkowe dotyczące dawkowania

Czas trwania leczenia

Bez zalecenia lekarza acetylocysteiny nie należy stosować dłużej niż 4 do 5 dni.⁶⁴⁶⁵⁶⁶

W przypadku niektórych preparatów (np. Aceflucil, ACC Optima Active), czas trwania leczenia może być dłuższy i wynosić do 14 dni, ale również wymaga konsultacji z lekarzem.⁶⁷⁶⁸

W przypadku chorób przewlekłych, po konsultacji z lekarzem, leczenie może być kontynuowane przez okres 3 do 6 miesięcy.⁶⁹⁷⁰

Specjalne grupy pacjentów

Preparaty zawierające wysokie dawki acetylocysteiny (600 mg) nie są zazwyczaj zalecane dla dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia.⁷¹⁷²

Niektóre preparaty, jak Muccosinal 600 mg, mogą być stosowane u młodzieży od 14 roku życia, ale w zmienionej dawce – pół tabletki (300 mg) dwa razy na dobę.⁷³

U pacjentów z osłabionym odruchem kaszlowym (osoby w podeszłym wieku i osłabieni pacjenci) zaleca się podawanie acetylocysteiny rano.⁷⁴