Właściwości farmakodynamiczne
Avamina 500 mg

Właściwości farmakodynamiczne metforminy jako substancji czynnej leku Avamina

Metformina, substancja czynna preparatu Avamina, należy do grupy farmakoterapeutycznej biguanidów stosowanych jako doustne leki przeciwcukrzycowe (kod ATC: A10BA02). Charakteryzuje się unikalnymi właściwościami przeciwhiperglikemicznymi, obniżając stężenie glukozy zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Istotną cechą mechanizmu działania metforminy jest fakt, że nie stymuluje ona wydzielania insuliny, dzięki czemu nie prowadzi do wystąpienia hipoglikemii.¹

Mechanizm działania

Działanie metforminy opiera się na trzech głównych mechanizmach, które kompleksowo wpływają na gospodarkę węglowodanową:²

• Hamowanie wytwarzania glukozy w wątrobie – metformina zmniejsza proces glukoneogenezy (wytwarzanie glukozy z substratów niecukrowych) oraz glikogenolizy (rozkład glikogenu do glukozy)³
• Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę – metformina poprawia insulinowrażliwość w mięśniach, stymulując obwodowy wychwyt glukozy oraz jej zużycie⁴
• Modyfikacja wchłaniania jelitowego – metformina opóźnia absorpcję glukozy w przewodzie pokarmowym⁵

Na poziomie molekularnym metformina wykazuje zdolność do stymulacji wewnątrzkomórkowej syntezy glikogenu poprzez aktywację enzymu syntazy glikogenu. Dodatkowo wzmacnia potencjał transportowy wszystkich znanych typów transporterów glukozy przez błony komórkowe (GLUT), co prowadzi do zwiększonego wychwytu glukozy przez komórki.⁶

Wpływ na masę ciała i profil lipidowy

Istotną właściwością metforminy jest jej korzystny lub neutralny wpływ na masę ciała. Badania kliniczne wykazały, że stosowanie tego leku wiąże się z utrzymaniem stabilnej masy ciała lub nawet jej nieznacznym obniżeniem, co stanowi dodatkową korzyść terapeutyczną, szczególnie u pacjentów z cukrzycą typu 2 i współistniejącą nadwagą.⁷

Niezależnie od wpływu na poziom glikemii, metformina wywiera również pozytywne działanie na metabolizm lipidów. W średnio- i długoterminowych kontrolowanych badaniach klinicznych udokumentowano, że stosowanie metforminy w dawkach terapeutycznych skutkuje redukcją stężenia cholesterolu całkowitego, frakcji LDL cholesterolu oraz trójglicerydów.⁸

Skuteczność kliniczna

Efektywność terapeutyczna metforminy została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych, w tym w szczególności w prospektywnym randomizowanym badaniu UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study). Badanie to wykazało znaczące długoterminowe korzyści płynące z intensywnej kontroli glikemii u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2.⁹

Szczegółowa analiza wyników uzyskanych u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą po niepowodzeniu terapii samą dietą wykazała znaczące korzyści kliniczne:¹⁰

Powyższe dane wskazują na istotne zmniejszenie absolutnego ryzyka powikłań cukrzycowych w grupie leczonej metforminą (29,8 przypadków/1000 pacjentolat) w porównaniu z samą dietą (43,3 przypadków/1000 pacjentolat) oraz w porównaniu z grupami leczonymi pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną w monoterapii (40,1 przypadków/1000 pacjentolat).¹¹

Istotną korzyścią kliniczną było również zmniejszenie absolutnego ryzyka śmiertelności związanej z cukrzycą w grupie leczonej metforminą (7,5 przypadków/1000 pacjentolat) w porównaniu z grupą stosującą samą dietę (12,7 przypadków/1000 pacjentolat).¹²

Podobnie, metformina wykazała istotne zmniejszenie absolutnego ryzyka śmiertelności ogólnej (13,5 przypadków/1000 pacjentolat) w porównaniu z samą dietą (20,6 przypadków/1000 pacjentolat) oraz w porównaniu z grupami pacjentów leczonych pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną w monoterapii (18,9 przypadków/1000 pacjentolat).¹³

W zakresie powikłań sercowo-naczyniowych, metformina istotnie zmniejszała absolutne ryzyko zawału serca (11 przypadków/1000 pacjentolat) w porównaniu z samą dietą (18 przypadków/1000 pacjentolat).¹⁴

Metformina w terapii skojarzonej

Należy zaznaczyć, że w przypadku stosowania metforminy jako leku drugiego rzutu w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika nie wykazano jednoznacznych korzyści w odniesieniu do wyników klinicznych.¹⁵

W cukrzycy typu 1, metformina była stosowana u niektórych pacjentów w skojarzeniu z insuliną, jednak korzyści kliniczne takiego połączenia nie zostały formalnie potwierdzone w randomizowanych badaniach klinicznych.¹⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Kontrolowane badania kliniczne przeprowadzone na ograniczonej populacji pediatrycznej w wieku od 10 do 16 lat, leczonych metforminą przez okres 1 roku, wykazały odpowiedź na leczenie porównywalną z obserwowaną u pacjentów dorosłych. Potwierdza to skuteczność metforminy również w młodszych grupach wiekowych, przy zachowaniu odpowiednich wskazań klinicznych.¹⁷