Leptospiroza (choroba weila)
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Leptospiroza, wywoływana przez krętki z rodzaju Leptospira, jest zoonozą o szerokim spektrum klinicznym, od postaci bezobjawowych po ciężką chorobę Weila, charakteryzującą się żółtaczką i niewydolnością wielonarządową. Rocznie notuje się około miliona przypadków na świecie, z około 60 000 zgonów, przy czym ciężka postać stanowi około 10% przypadków i cechuje się śmiertelnością sięgającą 5-40%, szczególnie u osób starszych i z obniżoną odpornością. Kluczowe czynniki prognostyczne ciężkiej leptospirozy to m.in. krwioplucie (OR=25,80), hipotensja (<90/60 mmHg, OR=17,33), trombocytopenia (<100 000/μL, OR=8,37), leukocytoza (>14 000/μL, OR=5,12), hematokryt ≤30% (OR=3,49) oraz żółtaczka (OR=3,11). Wskaźnik śmiertelności w przypadku żółtaczki wynosi około 19,1%, a niewydolność nerek, masywny krwotok i ARDS są głównymi przyczynami zgonów. Czas rekonwalescencji wynosi zwykle 2-6 tygodni, choć pełne wyzdrowienie może trwać do 3 miesięcy, a u części pacjentów obserwuje się długotrwałe powikłania, takie jak przewlekłe bóle głowy czy utrata ostrości wzroku po zapaleniu błony naczyniowej oka.
Wprowadzenie do leptospirozy
Leptospiroza (choroba Weila) to zoonotyczna infekcja bakteryjna wywoływana przez krętki z rodzaju Leptospira, występująca na wszystkich kontynentach. Objawy choroby mogą być bardzo zróżnicowane – od bezobjawowych lub łagodnych postaci do ciężkiej choroby charakteryzującej się żółtaczką i/lub niewydolnością wielonarządową, potencjalnie prowadzącą do zgonu. Szacuje się, że rocznie na całym świecie występuje około miliona przypadków leptospirozy, powodujących około 60 000 zgonów.1 Choroba Weila (ciężka postać leptospirozy) stanowi około 10% wszystkich przypadków i charakteryzuje się wysoką śmiertelnością.2
Ogólne rokowanie w leptospirozie
Rokowanie w leptospirozie jest zazwyczaj dobre, choć niektórzy pacjenci mogą wymagać hospitalizacji i mogą mieć powikłania autoimmunologiczne w średnim i długim okresie.3 Zdecydowana większość zakażeń leptospiralnych ma charakter samoograniczający.4 Ogólne ryzyko zgonu w przypadku leptospirozy wynosi 5-10%, jednak w przypadku pacjentów z żółtaczką śmiertelność może wzrosnąć do 15%.5
W łagodnej postaci leptospirozy śmiertelność jest rzadka, a około 90% przypadków zalicza się do tej kategorii. Wskaźnik śmiertelności w ciężkiej leptospirozie wynosi średnio około 10%, ale w literaturze opisywany jest w zakresie od 5 do 40%. Osoby starsze i z obniżoną odpornością są ogólnie najbardziej narażone na zgon. Większość zgonów występuje z powodu niewydolności nerek, masywnego krwotoku lub zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS).6
Czas rekonwalescencji w przypadku leptospirozy wynosi zazwyczaj od dwóch do sześciu tygodni, choć niektórzy pacjenci mogą potrzebować nawet trzech miesięcy na pełne wyzdrowienie.7 Przy odpowiedniej opiece większość zakażonych osób wraca do pełnego zdrowia, choć u osób z ostrą niewydolnością nerek może utrzymywać się łagodne upośledzenie czynności nerek po wyzdrowieniu.8
Czynniki prognostyczne w leptospirozie
Czynniki związane z pacjentem
Śmiertelność jest związana z czynnikami gospodarza; mediana śmiertelności w seriach przypadków obejmujących pacjentów z żółtaczką zbliżała się do 20%, a w przypadkach z wysoką częstością występowania niewydolności nerek przekraczała 12%.9 Śmiertelność wzrasta z wiekiem i jest najwyższa u osób powyżej 60 roku życia (60,0%), natomiast jest znikoma u dzieci poniżej 15 roku życia (0%).10
Czynniki związane z niekorzystnym rokowaniem obejmują:11
- Zmieniony stan świadomości
- Oligurię
- Ostre uszkodzenie nerek
- Zaangażowanie układu oddechowego
- Hipotensję
- Arytmię
Niezależne czynniki prognostyczne związane z ciężką postacią choroby obejmują ostre uszkodzenie nerek, wysoki poziom aminotransferazy alaninowej (ALT) i niski poziom płytek krwi.1213
Parametry kliniczne i laboratoryjne
W badaniu nad czynnikami prognostycznymi ciężkiej leptospirozy zidentyfikowano sześć istotnych predyktorów:14
- Krwioplucie (OR = 25,80, 95% CI 5,69-116,92)
- Hipotensja (ciśnienie krwi < 90/60 mmHg) (OR = 17,33, 95% CI 6,89-43,58)
- Liczba płytek krwi < 100 000/μL (OR = 8,37, 95% CI 4,65-15,09)
- Liczba białych krwinek (WBC) > 14 000/μL (OR = 5,12, 95% CI 2,75-9,51)
- Hematokryt ≤ 30% (OR = 3,49, 95% CI 1,61-7,57)
- Żółtaczka (OR = 3,11, 95% CI 1,71-5,65)
Te predyktory mogły prawidłowo przewidzieć ciężkość zakażenia leptospirozą w 91,31% obszaru pod krzywą ROC (AuROC).15
Dodatkowe czynniki prognostyczne zidentyfikowane w innych badaniach obejmują:16
- Potrzebę wentylacji mechanicznej
- Wstrząs septyczny
- Poziom kreatyniny ≥ 1,13 mg/dL
- Poziom mocznika ≥ 7 mmol/L
- AST ≥ 50 IU
Skale prognostyczne w leptospirozie
Skala SPiRO
U dorosłych z leptospirozą, prosty trzypunktowy wynik kliniczny — skala SPiRO — wydaje się niezawodnie identyfikować pacjentów zagrożonych ciężką chorobą. Prawdopodobieństwo wystąpienia ciężkiej choroby rosło stopniowo wraz ze wzrostem wyniku, ułatwiając rozpoznanie pacjenta wysokiego ryzyka, przyspieszając rozpoczęcie leczenia wspomagającego i skłaniając do rozważenia przeniesienia do ośrodków referencyjnych. Skala SPiRO ma zatem potencjalne globalne zastosowanie.17
Wskaźnik śmiertelności w ciężkiej leptospirozie (choroba Weila) lub przy powikłaniach wynosi około 40%. Wczesne leczenie zakażenia zapobiega złemu rokowaniu.18
Inne narzędzia prognostyczne
W ostatnich latach opracowano również inne narzędzia prognostyczne do przewidywania ciężkości leptospirozy, w tym:1920
- Narzędzie do przewidywania powikłań płucnych w ciężkiej leptospirozie z niewydolnością nerek
- Klasyfikacja kliniczna do przewidywania śmiertelności w ciężkiej leptospirozie
- Proste narzędzia uczenia maszynowego do przewidywania śmiertelności w leptospirozie
- Zwalidowany model predykcyjny do wczesnej identyfikacji zespołu krwotocznego płuc związanego z leptospirozą
Powikłania wpływające na rokowanie
Zespół krwotoczny płuc
Częstość występowania zmian płucnych wzrosła w ciągu ostatnich kilku lat, dotykając nawet 70% pacjentów. Zajęcie płuc stało się poważną przyczyną śmiertelności, stając się główną przyczyną zgonów związanych z leptospirozą w niektórych krajach.21
Zespół ciężkiego krwotoku płucnego (LPHS) jest główną przyczyną zgonów u pacjentów z leptospirozą. Wskaźniki śmiertelności związane z LPHS przekraczają 50%.22 W przypadku pacjentów z ciężkim zajęciem płuc ryzyko zgonu wynosi 50-70%.23
Leptospirozowy zespół krwotoku płucnego to ciężki stan o wysokiej śmiertelności. Wczesne i intensywne leczenie odgrywa znaczącą rolę w wyniku leczenia. Terapia ECMO (pozaustrojowe natlenianie membranowe) powinna być rozważana wcześnie jako terapia wspomagająca u pacjentów z ciężką niewydolnością oddechową, u których trudno jest utrzymać odpowiednie natlenienie za pomocą konwencjonalnej wentylacji mechanicznej, ponieważ niewydolność oddechowa jest najczęstszą przyczyną zgonu w tych ciężkich przypadkach leptospirozy.24
Uszkodzenie narządów
Niewydolność płucna, wątrobowa i nerkowa oraz wstrząs septyczny zostały uznane za czynniki prognostyczne ciężkiej leptospirozy.25 Obecność żółtaczki sugeruje złe rokowanie, ze wskaźnikiem śmiertelności wynoszącym 19,1%.26
Ostre uszkodzenie nerek (AKI) po leptospirozie może powstać w wyniku ostrej martwicy kanalików nerkowych (ATN) spowodowanej niedokrwieniem i złym ukrwieniem tkanki nerkowej w wyniku sepsy i wstrząsu septycznego.27
Zgony są często spowodowane krwotokiem żołądkowo-jelitowym i płucnym, ostrym uszkodzeniem nerek i zespołem ostrej niewydolności oddechowej dorosłych.28
Leptospiroza w ciąży
Leptospiroza występująca podczas ciąży jest niepokojąca. W przeglądzie 16 przypadków, samoistne poronienie było prawdopodobne w pierwszych 2 trymestrach. Gdy choroba wystąpiła w trzecim trymestrze, jedna trzecia ciąż zakończyła się poronieniem lub śmiercią okołoporodową.29 Zakażenie u kobiet w ciąży może być poważne, prowadząc do ciężkiej śmiertelności i zachorowalności płodu i matki.30
Odległe następstwa leptospirozy
Ogólnie rzecz biorąc, osoby, które przeżyły leptospirozę, doświadczają niewielkiej długotrwałej zachorowalności, niezależnie od ciężkości choroby. Funkcje wątroby i nerek wracają do normy, pomimo poważnej dysfunkcji podczas ostrej choroby, nawet wśród pacjentów, którzy wymagali dializy.31
Około jednej trzeciej pacjentów z udokumentowanym aseptycznym zapaleniem opon mózgowych może nadal uskarżać się na okresowe bóle głowy o różnym nasileniu. Pacjenci, którzy przebyli zapalenie błony naczyniowej oka spowodowane przez leptospiry, mogą doświadczać utrzymującej się utraty ostrości wzroku (spowodowanej pigmentacją soczewki po przednim zapaleniu błony naczyniowej) i niewyraźnego widzenia (związanego z precypitatami rogówkowymi w przedniej komorze).32
Trzydzieści procent osób z ostrą leptospirozą zgłaszało długotrwałe objawy charakteryzujące się osłabieniem, bólami mięśni i bólami głowy.33
Znaczenie wczesnego rozpoznania i leczenia
Wskaźnik śmiertelności ciężkiej leptospirozy wynosi średnio około 10%, ale może się wahać od 5 do 40%. Przy odpowiedniej opiece większość zakażonych osób całkowicie powraca do zdrowia.34
Tylko około 1% osób z leptospirozą poważnie choruje na zespół Weila. Zespół Weila jest często śmiertelny, jeśli nie jest leczony lub jeśli opóźnia się leczenie. Ale jeśli jest leczony niezwłocznie, bardzo prawdopodobne jest, że pacjent wyzdrowieje.35
Pacjenci z ciężką leptospirozą powinni być wcześnie rozpoznani i intensywnie leczeni medycznie. Kliniczne cechy ciężkiej leptospirozy mogą przypominać wstrząs septyczny, z niewydolnością wielonarządową, hipotonią i śmiercią, co sugeruje, że rozwój ciężkiej leptospirozy może być związany z dysregulacją zapalenia.36
Nowe kierunki w prognozowaniu leptospirozy
Patogeneza ciężkiej leptospirozy jest słabo poznana, ale uważa się, że obejmuje współzależność między predyspozycją genetyczną, wirulencją patogenu i dysregulacją odpowiedzi immunologicznej, które wywołują burzę cytokinową z towarzyszącą immunoparezą.37
Wysokie poziomy chemokin występują u podatnych chomików i są związane z uszkodzeniem narządów i złym rokowaniem. Co istotne, pacjenci z ciężkimi objawami klinicznymi mieli wyższe poziomy ekspresji CXCL8/IL-8, a pacjenci ci mieli wyższy wskaźnik śmiertelności.38 U pacjentów z leptospirozą, rosnące poziomy PTX-3 w surowicy były związane ze śmiertelnością i ciężkością choroby.39
Mikrobiota jelitowa może odgrywać kluczową rolę w kierowaniu odpowiedziami immunologicznymi poza lokalnym środowiskiem, w tym w płucach, nerkach i wątrobie. Dlatego wzajemne powiązanie mikrobioty jelitowej z wieloma narządami wewnętrznymi organizmu odgrywa ważną rolę w przebiegu klinicznym wielu chorób, w tym leptospirozy.40
Przyszłe badania są potrzebne do dokładnego oszacowania obciążenia chorobą leptospirozy na całym świecie, zrozumienia patofizjologii ciężkiej leptospirozy w celu poinformowania projektowania ukierunkowanych immunoterapii i szczepionek oraz opracowania opłacalnych i dokładnych diagnostycznych testów przyłóżkowych.41
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.