rak okrężnicy i odbytu z przerzutami
Wskazanie

Rak okrężnicy i odbytu z przerzutami to zaawansowane stadium choroby nowotworowej układu pokarmowego, w którym komórki nowotworowe rozprzestrzeniły się poza pierwotne miejsce wystąpienia nowotworu, najczęściej do wątroby, płuc, otrzewnej lub węzłów chłonnych. Jest to stadium IV choroby, które charakteryzuje się gorszym rokowaniem niż stadium miejscowe. Przerzuty mogą być obecne w momencie diagnozy pierwotnego nowotworu lub pojawić się w późniejszym okresie, nawet po skutecznym leczeniu ogniska pierwotnego.

W leczeniu raka okrężnicy i odbytu z przerzutami stosuje się podejście wielodyscyplinarne, obejmujące chemioterapię, leczenie celowane, immunoterapię oraz, w wybranych przypadkach, leczenie chirurgiczne przerzutów. Podstawowym schematem chemioterapii jest FOLFOX (oksaliplatyna, leukoworyna, 5-fluorouracyl), FOLFIRI (irynotekan, leukoworyna, 5-fluorouracyl) lub CAPOX/XELOX (kapecytabina, oksaliplatyna). W Polsce stosowane są preparaty jak Oxaliplatinum (oksaliplatyna), Irinotecan Kabi (irynotekan), Fluorouracil-Ebewe (5-fluorouracyl) oraz Xeloda (kapecytabina).

Leczenie celowane wykorzystuje przeciwciała monoklonalne jak cetuksymab (Erbitux), panitumumab (Vectibix) u pacjentów bez mutacji w genach RAS, lub bewacyzumab (Avastin) blokujący angiogenezę. W przypadku obecności mutacji BRAF V600E można zastosować enkorafenib (Braftovi) w skojarzeniu z cetuksymabem. W immunoterapii wykorzystuje się pembrolizumab (Keytruda) lub niwolumab (Opdivo) w przypadkach z niestabilnością mikrosatelitarną (MSI-H).

Największe trudności w leczeniu pacjentów z przerzutowym rakiem jelita grubego to oporność na leczenie systemowe, która często rozwija się w trakcie terapii, oraz toksyczność stosowanych leków prowadząca do pogorszenia jakości życia pacjentów. Wyzwaniem jest również dobór optymalnej sekwencji terapii oraz identyfikacja pacjentów, którzy mogliby odnieść korzyść z leczenia chirurgicznego przerzutów. Istotnym problemem jest także niedostateczny dostęp do nowoczesnych terapii celowanych i immunoterapii w ramach programów lekowych, co ogranicza możliwości terapeutyczne dla części pacjentów.

Kluczowe znaczenie ma indywidualizacja podejścia terapeutycznego w oparciu o charakterystykę molekularną guza, stan ogólny pacjenta oraz jego preferencje. Coraz większą rolę odgrywa również medycyna precyzyjna, umożliwiająca dobór terapii na podstawie specyficznych biomarkerów. W zaawansowanych przypadkach istotne jest także odpowiednie leczenie wspomagające i paliatywne, mające na celu kontrolę objawów i poprawę jakości życia pacjentów.