choroba wyniszczająca
Wskazanie

Choroba wyniszczająca (cacheksja) to kompleksowy zespół metaboliczny charakteryzujący się postępującą utratą masy ciała, zanikiem mięśni szkieletowych oraz tkanki tłuszczowej. Występuje często jako powikłanie chorób przewlekłych, takich jak nowotwory złośliwe, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), niewydolność serca, przewlekła choroba nerek czy AIDS. Od zwykłego niedożywienia różni się tym, że nawet zwiększona podaż kalorii nie prowadzi do odwrócenia procesu wyniszczenia.

W leczeniu choroby wyniszczającej kluczowe jest wielokierunkowe podejście. Stosuje się leki stymulujące apetyt, takie jak octan megestrolu (Megace, Megalia) czy dronabinol (niedostępny w Polsce). W przypadku kacheksji nowotworowej wykorzystuje się także glikokortykosteroidy (Dexaven, Pabi-Dexamethason), które mają działanie przeciwzapalne i poprawiające apetyt. Coraz większą rolę odgrywają leki o działaniu anabolicznym oraz preparaty o działaniu immunomodulującym, takie jak talidomid (Thalidomide Celgene).

Istotnym elementem terapii jest odpowiednie poradnictwo żywieniowe oraz suplementacja pokarmowa, w tym stosowanie wysokokalorycznych preparatów odżywczych (Nutridrink, Nutricia, Ensure, Fresubin). W przypadkach głębokiego wyniszczenia niezbędne może być żywienie dojelitowe lub pozajelitowe. W Polsce dostępne są też preparaty zawierające kwasy omega-3 (Supportan), które mogą hamować procesy zapalne związane z kacheksją.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z chorobą wyniszczającą wynikają z jej złożonej patofizjologii, obejmującej zaburzenia metaboliczne, stany zapalne oraz neurohormonalne. Szczególnym wyzwaniem jest oporność na standardowe interwencje żywieniowe – nawet przy zwiększonej podaży kalorii pacjenci nadal tracą masę ciała. Dodatkowym problemem jest występowanie anoreksji oraz wczesnego uczucia sytości, co utrudnia zwiększenie podaży pokarmów. Leczenie komplikuje również fakt, że wyniszczenie często współistnieje z innymi objawami choroby podstawowej, takimi jak ból, zmęczenie czy depresja, które wzajemnie się nasilają, tworząc błędne koło pogarszania stanu pacjenta.