Właściwości farmakokinetyczne
Fosfolipidy

Właściwości farmakokinetyczne fosfolipidów

Właściwości farmakokinetyczne fosfolipidów, w szczególności polienylofosfatydylocholiny (PPC) oraz fosfolipidów z nasion soi zawierających (3-sn-fosfatydylo)cholinę, zostały dokładnie określone w badaniach przeprowadzonych zarówno u ludzi, jak i u zwierząt laboratoryjnych, w tym szczurów, myszy, królików oraz małp. W badaniach tych wykorzystywano znakowane izotopowo związki (14C, 3H oraz 32P), co pozwoliło na precyzyjne śledzenie losów fosfolipidów w organizmie.¹

Wchłanianie

Fosfolipidy charakteryzują się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym – ponad 90% dawki ulega wchłonięciu w przewodzie pokarmowym, głównie w jelicie cienkim. Podczas procesu wchłaniania zachodzi istotna przemiana biochemiczna – prawie 100% fosfolipidów ulega hydrolizie przy udziale fosfolipazy A2 do 1-acylo-lizofosfatydylocholiny i kwasu linolowego. W tej formie substancje są absorbowane w jelicie czczym.^{2 3}

Istotnym etapem dalszych przemian jest proces reacylacji zachodzący w nabłonku jelitowym, w położeniu 2 cząsteczki. Procesowi temu ulega około 50% uprzednio zhydrolizowanej substancji, co prowadzi do odtworzenia wielonienasyconej fosfatydylocholiny jeszcze podczas wchłaniania w błonie śluzowej jelita cienkiego.^{4 5}

Po podaniu doustnym, polienylofosfatydylocholina (PPC) przenika do krwi po około 2 godzinach. Maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po 6 godzinach od podania i wynosi 10-20% przyjętej dawki. W przypadku ponownego podania doustnego, do wątroby trafia 18-22% podanej dawki. Okres półtrwania polienylofosfatydylocholiny wynosi około 30 godzin.⁶

Szczegółowe badania farmakokinetyczne u ludzi, przeprowadzone przy użyciu radioaktywnie znakowanego dilinoloilo-fosfatydylocholiny (znakowanego izotopami 3H w cząsteczce choliny oraz 14C w cząsteczce kwasu linolowego), wykazały różnice w dynamice wchłaniania i eliminacji poszczególnych składników:⁷

• Maksymalne stężenie izotopu 3H (cholina) osiągane jest po 6-24 godzinach i wynosi 19,9% dawki, a jego okres półtrwania wynosi 66 godzin
• Maksymalne stężenie izotopu 14C (kwas linolowy) osiągane jest po 4-12 godzinach i wynosi 27,9% dawki, z okresem półtrwania 32 godziny

⁸

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwioobiegu, fosfatydylocholina dociera tam drogą chłonną i następnie ulega specyficznej dystrybucji w organizmie. Istotną cechą fosfolipidów jest ich powinowactwo do lipoprotein osocza – po wchłonięciu polienylofosfatydylocholina ulega głównie wbudowaniu do frakcji lipoprotein o dużej gęstości (HDL), a także do pozostałych frakcji lipoprotein oraz błon komórkowych.^{9 10}

Oznaczenia radioizotopowe wykazały, że stężenie polienylofosfatydylocholiny jest:

• 2-6 razy większe we frakcji HDL niż w lipoproteinach zawierających apolipoproteinę B
• 2-20 razy większe niż w erytrocytach, trombocytach, osoczu i pełnej krwi

¹¹

Co istotne, PPC nie ulega hydrolizie w czasie lipolizy chylomikronów i VLDL przy udziale lipazy lipoproteinowej. Transportowana z krwią i limfą polienylofosfatydylocholina dociera do wątroby, gdzie zostaje wbudowana do błon komórkowych hepatocytów i błon organelli komórkowych.¹²

Badania na zwierzętach (szczególnie na małpach Macacus rhesus) z użyciem podwójnie znakowanej PPC podawanej doustnie wykazały zróżnicowaną dystrybucję tkankową fosfolipidów:

• Największe stężenie PPC osiągane jest w wątrobie, tkance tłuszczowej zapasowej oraz mięśniach poprzecznie prążkowanych
• Znacznie mniejsze stężenia stwierdzano w tkance płucnej, nerkach, trzustce, śledzionie, przewodzie pokarmowym i osoczu
• Fosfatydylocholina praktycznie nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego (tylko 1% podanej dawki)

¹³

Metabolizm

Metabolizm fosfolipidów jest złożonym procesem biochemicznym. Część polienylofosfatydylocholiny, która nie została odtworzona w procesie reacylacji i wychwycona przez wątrobę, ulega hydrolizie przy udziale diesterazy do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolofosfatydylocholiny, a następnie do glicerolu, fosforanów i choliny. Powstałe związki zostają następnie wykorzystane w innych szlakach metabolicznych organizmu.¹⁴

Eliminacja

Eliminacja fosfolipidów z organizmu zachodzi kilkoma drogami, przy czym najważniejszą rolę odgrywa wydzielanie z żółcią. Znaczne ilości fosfolipidów stwierdza się w żółci, co wskazuje na ich istotną rolę w gospodarce wątrobowo-żółciowej.¹⁵

Z przeprowadzonych badań wynika, że:

• Tylko niewielka część (<5%) fosfolipidów zostaje wydalona z kałem, co może wskazywać na intensywne krążenie wątrobowo-jelitowe PPC
• Z moczem wydala się zaledwie 1% leku
• W kale znajdowało się 2% izotopu 3H oraz 4,5% izotopu 14C, a w moczu 6% izotopu 3H i niewielkie ilości izotopu 14C

<sup data-drug="Esseliv forte" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Tylko niewielka (16 ¹⁷

Wyniki badań potwierdzają, że oba izotopy (3H i 14C) są wchłaniane w jelitach w ponad 90%, co świadczy o wysokiej biodostępności fosfolipidów. Warto również podkreślić, że w przeprowadzonych badaniach nie stwierdzono kumulacji fosfolipidów w ustroju, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa długotrwałej terapii.^{18 19}

Parametry farmakokinetyczne

Poniższa tabela przedstawia zestawienie najważniejszych parametrów farmakokinetycznych fosfolipidów: