Przedawkowanie
Siarczan morfiny

Przedawkowanie siarczanu morfiny

Przedawkowanie siarczanu morfiny stanowi poważne zagrożenie dla życia pacjenta, mogące prowadzić do szeregu niebezpiecznych powikłań, ze zgonem włącznie. Szczególnie istotne jest zrozumienie mechanizmów toksyczności oraz szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego. Siarczan morfiny zawarty w preparatach takich jak MST Continus może w przypadku przyjęcia dawek przekraczających zalecane dawkowanie wywołać charakterystyczny zespół objawów toksycznych.¹

Mechanizm przedawkowania

Szczególnie niebezpieczne jest przyjmowanie rozkruszonych tabletek o zmodyfikowanym uwalnianiu, takich jak MST Continus. W normalnych warunkach substancja czynna z takiej postaci leku uwalniana jest stopniowo, jednak po rozkruszeniu dochodzi do natychmiastowego uwolnienia całej dawki morfiny, co może doprowadzić do stanu ostrego przedawkowania. Niewydolność układu oddechowego będąca konsekwencją tego stanu może prowadzić do zgonu pacjenta.²

Objawy kliniczne przedawkowania

W przypadku przedawkowania siarczanu morfiny obserwuje się charakterystyczny zespół objawów, będących konsekwencją nadmiernej stymulacji receptorów opioidowych. Główne objawy przedawkowania morfiny obejmują: depresję oddechową manifestującą się płytkim oddechem, postępującą sedację od senności do stuporu i śpiączki, zwężenie źrenic (miozę), zwiotczenie mięśni szkieletowych, bradykardię, niedociśnienie tętnicze. W skrajnych przypadkach przedawkowanie może skutkować zgonem.^{3 4}

Dodatkowo mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak: zachłystowe zapalenie płuc spowodowane zaburzeniami świadomości i wymiotami, rabdomioliza, która może prowadzić do ostrej niewydolności nerek.⁵

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania siarczanu morfiny wymaga natychmiastowego działania i obejmuje następujące kroki:

1. Udrożnienie dróg oddechowych i zapewnienie oddychania kontrolowanego⁶
2. Podanie specyficznego antidotum – antagonisty receptorów opioidowych, jakim jest nalokson⁷
3. W uzasadnionych przypadkach – wykonanie płukania żołądka⁸

Protokół stosowania naloksonu

Nalokson jako specyficzne antidotum w przypadku przedawkowania opioidów może być podawany według następującego schematu:

• Dorośli: 0,4 mg we wstrzyknięciu dożylnym, z możliwością powtarzania dawki co 2-3 minuty w razie potrzeby⁹
• Alternatywnie można zastosować infuzję dożylną roztworu 2 mg naloksonu w 500 ml 0,9% roztworu NaCl lub 5% dekstrozy (stężenie 0,004 mg/ml)¹⁰
• Dzieci: jednorazowa dawka naloksonu wynosi 0,01 mg/kg masy ciała¹¹

Szybkość infuzji naloksonu powinna odpowiadać wcześniej podanej jednorazowej dawce i należy ją uzależnić od reakcji pacjenta na leczenie.¹²

Przeciwwskazania i ostrzeżenia

Należy pamiętać, że stosowanie naloksonu ma swoje ograniczenia i wymaga ostrożności:

• Nie należy podawać naloksonu w przypadku braku klinicznie istotnej depresji krążeniowej lub oddechowej wtórnej do przedawkowania morfiny¹³
• Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z fizycznym uzależnieniem od morfiny lub u których istnieje takie podejrzenie – nagłe przerwanie działania opioidu może wywołać ostry zespół odstawienia¹⁴

Tabela objawów przedawkowania

¹⁵