Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Galantamina

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania galantaminy

Galantamina, jako substancja o działaniu cholinomimetycznym, wymaga zachowania szczególnej ostrożności podczas stosowania u pacjentów z określonymi schorzeniami oraz w przypadku współistnienia pewnych czynników ryzyka. Właściwa diagnostyka, dokładny wywiad oraz systematyczna kontrola pacjenta podczas terapii stanowią podstawę bezpiecznego stosowania tego leku. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych ze stosowaniem galantaminy.¹

Wskazania i rodzaje otępienia

Galantamina jest wskazana u pacjentów z łagodną do umiarkowanie ciężkiej postacią otępienia typu alzheimerowskiego. Istotne jest, aby podkreślić, że nie wykazano korzyści ze stosowania galantaminy u pacjentów z otępieniem innego typu lub z innymi rodzajami zaburzeń pamięci. Rozpoznanie otępienia typu alzheimerowskiego powinno zostać dokonane przez doświadczonego lekarza, zgodnie z aktualnymi wytycznymi.²

Podczas dwóch badań klinicznych trwających przez dwa lata u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami kognitywnymi (łagodniejsze typy zaburzeń pamięci, niespełniające kryteriów otępienia typu alzheimerowskiego) stosowanie galantaminy nie przyniosło korzyści w odniesieniu do spowolnienia postępu zaburzeń kognitywnych oraz redukcji klinicznej konwersji do otępienia. Co więcej, wskaźnik śmiertelności w grupie otrzymującej galantaminę był znacząco wyższy niż w grupie z placebo: 14/1026 (1,4%) pacjentów stosujących galantaminę oraz 3/1022 (0,3%) w grupie otrzymującej placebo. Zgony spowodowane były różnymi przyczynami, przy czym około połowa przypadków zgonów wśród pacjentów stosujących galantaminę wywołana była różnymi przyczynami naczyniowymi (zawał mięśnia sercowego, udar oraz nagły zgon). Znaczenie tych obserwacji dla terapii pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego pozostaje nieznane.³

Warto natomiast podkreślić, że w długoterminowych, randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo z udziałem 2045 pacjentów z łagodną do umiarkowanej chorobą Alzhaimera, nie obserwowano zwiększonej śmiertelności u pacjentów przyjmujących galantaminę. Co ciekawe, współczynnik śmiertelności w grupie placebo był znacząco większy niż w grupie pacjentów przyjmujących galantaminę – wystąpiło 56 przypadków zgonów na 1021 pacjentów (5,5%) z grupy placebo oraz 33 przypadki zgonów na 1024 pacjentów (3,2%) z grupy przyjmujących galantaminę (współczynnik ryzyka i 95% przedział ufności: 0,58 [0,37 – 0,89]; p = 0,011).⁴

Ciężkie reakcje skórne

U pacjentów przyjmujących galantaminę zgłaszano występowanie ciężkich reakcji skórnych, w tym zespołu Stevensa-Johnsona i ostrej uogólnionej osutki skórnej (AGEP). Zaleca się informowanie pacjentów o objawach tych ciężkich reakcji skórnych oraz podkreślenie konieczności natychmiastowego odstawienia produktu leczniczego zawierającego galantaminę (np. Galsya SR) w przypadku pojawienia się wysypki skórnej.⁵

Kontrola masy ciała

Pacjenci z chorobą Alzheimera charakteryzują się tendencją do utraty masy ciała. Co istotne, leczenie inhibitorami cholinoesterazy, w tym galantaminą, wiązało się z dalszą utratą masy ciała u tych pacjentów. Z tego powodu podczas terapii należy systematycznie kontrolować masę ciała pacjenta.^{6 7}

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Ze względu na działanie farmakologiczne, cholinomimetyki takie jak galantamina mogą wykazywać działanie wagotoniczne na częstość akcji serca, prowadząc do bradykardii i wszystkich stopni bloku przedsionkowo-komorowego. Możliwość takiego działania bywa szczególnie istotna dla pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego lub innymi zaburzeniami przewodzenia nadkomorowego, a także u pacjentów przyjmujących leki, które znacząco zmniejszają częstość akcji serca, takie jak digoksyna i beta-adrenolityki, lub u pacjentów z niewyrównanymi zaburzeniami elektrolitowymi (np. hiperkaliemia, hipokaliemia).^{8 9}

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania galantaminy u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, np. w okresie bezpośrednio po zawale mięśnia sercowego, w świeżym migotaniu przedsionków, bloku serca drugiego lub większego stopnia, z niestabilną dławicą piersiową lub zastoinową niewydolnością serca, w szczególności w grupie III-IV według klasyfikacji NYHA.^{10 11}

Galantamina może wpływać na wydłużenie odstępu QTc. Donoszono o przypadkach wydłużenia odstępu QTc u pacjentów stosujących lecznicze dawki galantaminy, a nawet wystąpieniu torsade de pointes w związku z przedawkowaniem. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania galantaminy u pacjentów z wydłużeniem odstępu QTc, u pacjentów leczonych lekami wpływającymi na odstęp QTc lub u pacjentów z istotną wcześniejszą chorobą serca lub zaburzeniami elektrolitowymi.^{12 13}

Analiza zbiorcza kontrolowanych placebo badań u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego leczonych galantaminą ujawniła zwiększenie częstości niektórych działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego.¹⁴

Zaburzenia żołądka i jelit

Pacjenci ze zwiększonym ryzykiem wrzodów trawiennych, np. pacjenci z chorobą wrzodową w wywiadzie lub predysponowani do takich zaburzeń, w tym pacjenci przyjmujący jednocześnie niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), powinni być szczegółowo kontrolowani pod kątem ewentualnych objawów. Stosowanie galantaminy nie jest zalecane u pacjentów z niedrożnością przewodu pokarmowego lub w okresie rekonwalescencji po zabiegu chirurgicznym w obrębie przewodu pokarmowego.¹⁵

Zaburzenia układu nerwowego

Zgłaszano występowanie drgawek związanych ze stosowaniem galantaminy. Należy jednak pamiętać, że napad padaczkowy może być również objawem samej choroby Alzheimera. W rzadkich przypadkach zwiększenie napięcia cholinergicznego może nasilać objawy choroby Parkinsona, dlatego galantaminę należy stosować z ostrożnością u pacjentów z tą chorobą.^{16 17}

Analiza zbiorcza kontrolowanych placebo badań u pacjentów z otępieniem typu alzheimerowskiego leczonych galantaminą ujawniła niezbyt częste występowanie incydentów mózgowo-naczyniowych. Należy brać to pod uwagę podczas stosowania galantaminy u pacjentów z chorobą naczyniową mózgu.¹⁸

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Cholinomimetyki należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z ciężką astmą lub obturacyjną chorobą płuc w wywiadzie lub też z czynnymi zakażeniami płuc (np. zapalenie płuc).¹⁹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Nie zaleca się stosowania galantaminy u pacjentów z zaburzeniami oddawania moczu ani u pacjentów po zabiegu chirurgicznym pęcherza moczowego.^{20 21}

Galantaminę należy ostrożnie i w mniejszych dawkach stosować u pacjentów z łagodną niewydolnością nerek, w zależności od klirensu kreatyniny.²²

Procedury chirurgiczne i medyczne

Galantamina, jako cholinomimetyk, może podczas znieczulenia nasilać zwiotczenie mięśni szkieletowych o typie działania sukcynylocholiny, szczególnie w razie niedoboru pseudocholinesterazy.^{23 24}

Zawartość sodu

Produkty lecznicze zawierające galantaminę (zarówno Galsya SR jak i Nivalin) zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza że produkty te uznaje się za „wolne od sodu”.^{25 26}

Nadzór nad leczeniem

Leczenie galantaminą powinno być prowadzone pod kontrolą lekarza. Ważnym aspektem bezpieczeństwa terapii jest fakt, że leczenie galantaminą można rozpoczynać tylko, jeśli pacjent ma opiekuna, który będzie regularnie kontrolował przyjmowanie produktu leczniczego.²⁷

^{28 29}