Alergie – Rokowania, prognozy i postęp choroby

Alergie
Rokowania, prognozy i postęp choroby

Przewidywanie nasilenia i przebiegu chorób alergicznych pozostaje wyzwaniem ze względu na złożoność czynników determinujących ciężkość reakcji alergicznych, które nie są w pełni poznane. Dawka wywołująca (ED) uzyskana podczas podwójnie ślepych prób prowokacyjnych kontrolowanych placebo (DBPCFC) nie koreluje z ciężkością przypadkowych reakcji, co ogranicza jej zastosowanie w zarządzaniu ryzykiem klinicznym. W terapii alergenowej (AIT) opracowano skalę Predictive Response to Immunotherapy Score (PRIS), która integruje cechy kliniczne i wyniki laboratoryjne, skutecznie przewidując odpowiedź na podjęzykową immunoterapię swoistą (SLIT) niezależnie od liczby alergenów i stanu klinicznego pacjenta. W alergiach pokarmowych model prognostyczny w formie nomogramu uwzględnia wiek pacjenta, poziomy swoistych IgE oraz całkowitych IgE, co pozwala na przewidywanie rozwoju tolerancji i optymalizację decyzji dotyczących ponownego wprowadzania pokarmów, np. w alergii na jajko i mleko. Spadek poziomów swoistych IgE oraz wyższe stosunki swoistych IgG4/IgE korelują z pomyślnym wynikiem prób prowokacyjnych (OFC).

Prognozy alergii – przewidywanie wyników leczenia

Przewidywanie ciężkości reakcji alergicznych
Narzędzia predykcyjne w immunoterapii alergenowej
Przewidywanie rozwoju tolerancji u dzieci z alergią pokarmową
Wartości graniczne IgE jako predyktory wyników prób prowokacyjnych

Przewidywanie prognozy w astmie ciężkiej
Rola mikrobioty w prognozowaniu alergii
Przewidywanie astmy burzowej
Ogólne rokowanie w chorobach alergicznych

Kolejne rozdziały

Prognozy alergii – przewidywanie wyników leczenia

Przewidywanie nasilenia i przebiegu chorób alergicznych stanowi kluczowe zagadnienie dla specjalistów medycznych, pacjentów, decydentów oraz przemysłu spożywczego. Umożliwia ono precyzyjne ukierunkowanie leczenia oraz udoskonalenie strategii zarządzania i zapobiegania objawom alergicznym. ¹ Mimo postępów w dziedzinie alergologii, możliwości przewidywania ciężkości reakcji alergicznych pozostają ograniczone, a rozwój narzędzi prognostycznych jest nadal przedmiotem intensywnych badań naukowych.

Przewidywanie ciężkości reakcji alergicznych

Obecnie istnieje znaczna niepewność dotycząca czynników predykcyjnych ciężkości reakcji alergicznych na pokarmy, zarówno diagnostycznych jak i przypadkowych. Ciężkość reakcji podczas podwójnie ślepych prób prowokacyjnych kontrolowanych placebo (DBPCFC) oraz przypadkowych reakcji na pokarmy jest determinowana przez liczne czynniki, z których większość pozostaje nieznana. ¹²

Co istotne, dawka wywołująca (ED) uzyskana podczas stopniowanej próby prowokacyjnej nie pozwala przewidzieć ciężkości przypadkowej reakcji alergicznej. Sugeruje to, że ograniczenie dawki jako środek zdrowia publicznego prawdopodobnie nie zmniejszy liczby ciężkich reakcji w większym stopniu niż reakcji łagodniejszych. ² Klinicyści nie powinni więc wykorzystywać informacji o dawce wywołującej uzyskanej z gradientowej próby prowokacyjnej do podejmowania decyzji związanych z zarządzaniem ryzykiem u pacjenta.

Narzędzia predykcyjne w immunoterapii alergenowej

Immunoterapia alergenowa (AIT) stanowi jedną z metod leczenia chorób alergicznych, jednak do niedawna nie istniało specyficzne narzędzie predykcyjne pozwalające przewidzieć jej skuteczność. W odpowiedzi na tę potrzebę opracowano skalę Predictive Response to Immunotherapy Score (PRIS), która łączy cechy kliniczne i wyniki laboratoryjne w celu przewidywania prawdopodobieństwa poprawy klinicznej podczas AIT oraz identyfikacji odpowiednich pacjentów. ³

Badania wykazały, że PRIS skutecznie przewiduje stopień odpowiedzi klinicznej, jakiej pacjenci mogą oczekiwać od podjęzykowej immunoterapii swoistej (SLIT). Pacjenci z wyższą wartością PRIS mają znacznie większe szanse na osiągnięcie większej poprawy objawów. ⁴ Co więcej, PRIS może być stosowany do przewidywania skuteczności SLIT niezależnie od liczby alergenów użytych w terapii oraz stanu klinicznego pacjenta. Jest to narzędzie efektywne zarówno u pacjentów z samym nieżytem nosa, jak i u osób z towarzyszącą astmą. ³⁴

Przewidywanie rozwoju tolerancji u dzieci z alergią pokarmową

W przypadku alergii pokarmowych, kluczowym aspektem jest przewidywanie rozwoju tolerancji, co może wpłynąć na decyzje kliniczne dotyczące ponownego wprowadzania pokarmów. Próby prowokacji pokarmowej (OFC) są najczęściej wykonywane właśnie w celu potwierdzenia rozwoju tolerancji (61,8% przypadków). ⁵

Wyniki badań wskazują, że istnieje korelacja między poziomami swoistych IgE a wynikami OFC. Niższe poziomy swoistych IgE dla danego alergenu, wyższe całkowite IgE oraz młodszy wiek wskazują na wyższe prawdopodobieństwo pomyślnego przejścia próby prowokacyjnej i rozwoju tolerancji. ⁵⁶

Opracowano model prognostyczny w postaci nomogramu, który uwzględnia:

Wiek pacjenta – młodszy wiek zwiększa prawdopodobieństwo pomyślnego wyniku próby
Poziom swoistych IgE – niższy poziom swoistych przeciwciał IgE dla danego alergenu zwiększa szanse na rozwój tolerancji
Poziom całkowitych IgE – wyższy poziom całkowitych IgE zwiększa prawdopodobieństwo przejścia próby prowokacyjnej

⁵⁶

W przypadku alergii na jajko, nomogram pokazuje, że młodszy wiek, wyższy poziom całkowitego IgE i niższy poziom swoistych IgE dla białka jaja zwiększają prawdopodobieństwo pomyślnego przejścia próby prowokacyjnej. Podobnie w przypadku alergii na mleko, młodszy wiek, niższy poziom IgE dla mleka krowiego i wyższy poziom całkowitego IgE wskazują na wyższe prawdopodobieństwo pomyślnego wyniku. ⁶

Badania pokazują również, że grupa pacjentów, która pomyślnie przeszła OFC, miała niższe poziomy swoistych IgE dla alergenów pokarmowych i wyższe stosunki swoistych IgG4/IgE niż grupa, która nie przeszła próby. ⁵

Wartości graniczne IgE jako predyktory wyników prób prowokacyjnych

W przypadku alergii na jajko, badania wykazały związek między wartościami swoistych IgE a wynikami prób prowokacyjnych. Określono wartości graniczne swoistych IgE dla białka jaja, owoalbuminy (OVA) i owomukuidu (OVM), które mogą być przydatne w rutynowej praktyce klinicznej do przewidywania wyniku próby prowokacyjnej. ⁷⁸

Stężenia swoistych IgE są użyteczne jako predyktory wyniku OFC i powinny być brane pod uwagę przy wyborze pacjentów do testów prowokacyjnych z jajkiem gotowanym lub surowym. Jednak niezależnie od poziomów IgE, pacjenci powinni przechodzić próby prowokacyjne z jajkiem pieczonym. ⁷

Po diagnozie pacjenci są okresowo badani poprzez powtórne oznaczanie swoistych IgE. Spadek poziomów swoistych IgE może przewidywać rozwój tolerancji, dlatego niektóre badania proponują określone wartości swoistych IgE jako punkty odcięcia o wysokiej dodatniej wartości predykcyjnej (PPV). ⁷

Przewidywanie prognozy w astmie ciężkiej

Astma ciężka nakłada znaczne obciążenie fizyczne i ekonomiczne zarówno na pacjentów, jak i na społeczeństwo. W celu zbadania związku między regulatorami chromatyny (CR) a rokowaniem u pacjentów z ciężką astmą, opracowano model prognostyczny wykorzystujący cztery kluczowe CR: SMARCC1, CHD8, SETD2 i KMT2B. ⁹

Nomogram skonstruowany przy użyciu tych czterech regulatorów chromatyny może być użytecznym narzędziem do przewidywania rokowania u pacjentów z ciężką astmą. Model wykazał dobrą skuteczność predykcyjną dla rokowania, a przewidywania modelu i rzeczywiste wartości były ogólnie zgodne w warunkach idealnych. ⁹

Wyniki badań wykazały ujemną korelację między SMARCC1 a komórkami pomocniczymi T oraz ujemną korelację między SETD2 a współhamowaniem komórek APC, para-zapaleniem, limfocytami regulatorowymi Treg i odpowiedziami interferonu typu I. Wyniki te dostarczają nowych informacji na temat mechanizmów leżących u podstaw regulatorów chromatyny w ciężkiej astmie. ⁹

Rola mikrobioty w prognozowaniu alergii

Badania nad mikrobiotą jelitową dostarczają nowych możliwości prognozowania chorób alergicznych. Serie czasowe danych kompozycyjnych są powszechnym formatem dla wielu badań wysokoprzepustowych molekuł biologicznych, np. analizujących odpowiedź na leczenie lub mających na celu przewidywanie wyniku. ¹⁰

Badania wykazały możliwość przewidywania alergii pokarmowych u niemowląt na podstawie ich mikrobioty jelitowej z dokładnością zrównoważoną na poziomie 0,72. W przypadku przewidywania FPIAP (alergiczna proktokolitylitis indukowana białkami pokarmowymi) z wykorzystaniem danych z pierwszych sześciu miesięcy życia, czułość wyniosła 0,66, a swoistość 0,77. ¹⁰

Ponadto, badania sugerują możliwość prognozowania depresji poporodowej na podstawie danych mikrobioty jelitowej zebranych podczas ciąży, z dokładnością zrównoważoną na poziomie 0,62 i odpowiadającą czułością 0,39. ¹⁰

Przewidywanie astmy burzowej

Badania nad związkiem między pyłkami roślin a wystąpieniem astmy burzowej (thunderstorm asthma) wskazują, że lokalizacje z roślinami podobnymi do odległego miejsca pomiaru pyłku mogą mieć porównywalne dzienne obciążenie pyłkiem i dostarczać wartości predykcyjnej dla badań nad astmą burzową. ¹¹

Badania wykazały, że połączony obszar drzew liściastych i łąk jest pozytywnie związany z wielkością efektu względnego ryzyka ciężkiej astmy w dniu wystąpienia burzy w 19 badanych lokalizacjach, co sugeruje modyfikację efektu. ¹²

Zwiększając precyzję szacunków dotyczących pyłków, można poprawić oszacowanie ryzyka zdrowotnego astmy burzowej i potencjalnie zoptymalizować decyzje dotyczące nowych miejsc pobierania pyłków. Badania sugerują, że dodatkowe pomiary pyłków mogłyby pozwolić na dokładniejsze przewidywanie astmy burzowej, a większa gęstość pomiarów pyłków jest niezbędna. ¹¹¹²

Obecne osiągnięcia w automatycznych systemach zbierania pyłków mogą wspierać to w najbliższej przyszłości, jednak w tej chwili zautomatyzowany pomiar pyłków może umożliwić szybsze liczenie, ale nie zapewnia tak dokładnych wyników jak bardziej pracochłonne metody ręczne. ¹²

Ogólne rokowanie w chorobach alergicznych

Należy podkreślić, że obecnie nie istnieje leczenie zdolne do całkowitego wyleczenia jakiejkolwiek alergii. Jednak ostatecznym celem różnych środków zapobiegawczych i terapii (leki i „szczepionki alergiczne”) jest zapobieganie występowaniu nowych epizodów alergicznych, a także zmniejszanie nasilenia objawów, aby miały one jak najmniejszy wpływ na jakość życia pacjentów. ¹³

Model predykcyjny dla potwierdzenia tolerancji może pomóc klinicystom w określeniu optymalnego czasu na przeprowadzenie próby prowokacyjnej, jednocześnie minimalizując ryzyko. Skonstruowany model może być używany przez klinicystów jako praktyczny przewodnik do minimalizowania ryzyka związanego z próbami prowokacyjnymi i terminowego ponownego wprowadzania pokarmów dla dzieci z alergiami pokarmowymi. ⁵⁶

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

Materiały źródłowe

#1 Prediction of the severity of allergic reactions to foods
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6033096/
There is currently considerable uncertainty regarding what the predictors of the severity of diagnostic or accidental food allergic reactions are, and to what extent the severity of such reactions can be predicted. […] To identify predictors for the severity of diagnostic and accidental food allergic reactions and to quantify their impact. […] The severity of DBPCFCs and accidental reactions to food remains largely unpredictable. Clinicians should not use the eliciting dose obtained from a graded food challenge for the purposes of making risk-related management decisions. […] Prediction of the severity of allergic reactions to food is a key issue for medical professionals, patients, policymakers, and the food industry to be able to accurately target treatment and improve management and prevention strategies.
#2 Prediction of the severity of allergic reactions to foods
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6033096/
The severity of reactions during DBPCFCs and accidental reactions to foods is determined by numerous factors, most of which currently seem to be unknown. Thus, the severity of food allergic reactions remains largely unpredictable. […] The ED did not predict the severity of the accidental reaction. This suggests that dose limitation as a public health measure is unlikely to reduce severe reactions more than milder ones.
#3 Predictive Response to Immunotherapy Score: A Useful Tool for Identifying Eligible Patients for Allergen Immunotherapy
https://www.mdpi.com/2227-9059/10/5/971
A specific predictive tool of allergen immunotherapy (AIT) outcome has not been identified yet. This study aims to evaluate the efficacy of a disease score referred to as Predictive Response to Immunotherapy Score (PRIS) to predict the response to AIT and identify eligible patients. […] PRIS was effective in predicting ÎMSS-24 (%) in patients treated with single-allergen SLIT. In addition, PRIS was effective in predicting ÎMSS-24 (%) in both patients with only rhinitis and with concomitant asthma. PRIS assessment can represent a useful tool to individuate potential responders before SLIT prescription. […] This study aims to develop and validate a disease score, referred to as Predictive Response to Immunotherapy Score (PRIS), combining clinical features and laboratory results to predict the likelihood of clinical improvement during AIT and identify eligible patients.
#4 Predictive Response to Immunotherapy Score: A Useful Tool for Identifying Eligible Patients for Allergen Immunotherapy
https://www.mdpi.com/2227-9059/10/5/971
Linear regression analysis was used to test the predictive value of PRIS on our efficacy index of SLIT [ÎMSS-24 (%)]. […] Together these results indicate that PRIS can be used to predict the efficacy of SLIT independent of the number of allergens used with SLIT and the patientâs clinical condition. […] Our observations suggest that PRIS also effectively predicts the degree of clinical response patients may expect from SLIT. Indeed, we observed that patients with a higher PRIS value have significantly more chances of achieving a higher symptom improvement. […] These data strongly suggest that PRIS can effectively predict the clinical response that patients may expect from SLIT.
#5 AAIR :: Allergy, Asthma & Immunology Research
https://e-aair.org/DOIx.php?id=10.4168/aair.2024.16.2.179
OFCs were most commonly performed to confirm tolerance development (number, %; 267, 61.8%). […] We developed a nomogram to predict the outcome of OFCs to determine the tolerance acquisition with the selected variables; lower food-specific IgE, higher total IgE, and younger age indicated a higher probability of passage. […] Serum total IgE and food-specific IgE combined with age showed trends toward passing OFCs for confirming tolerance development. […] The constructed model may be used by clinicians as a practical guide for minimizing the risks of OFCs and a timely reintroduction for children with food allergies. […] The pass group from OFCs had lower food-specific IgE levels and higher food-specific IgG4/IgE ratios than the non-pass group for both food allergens. […] The nomograms encompassed age, the food-specific IgE and total IgE levels as predictive factors and were validated in an independent external cohort.
#6 AAIR :: Allergy, Asthma & Immunology Research
https://e-aair.org/DOIx.php?id=10.4168/aair.2024.16.2.179
The nomogram for egg OFCs to confirm tolerance showed that a younger age, higher total IgE level, and lower egg white-specific IgE level increased the likelihood of passing. […] Similarly, in the nomogram for milk OFCs, younger age, lower cows milk IgE level, and higher total IgE level indicated a higher probability of passing. […] Our prediction model for tolerance confirmation can guide clinicians regarding optimal timing for OFCs, while minimizing risks.
#7
https://www.all-imm.com/index.php/aei/article/view/22/21
Specific IgE levels as an outcome predictor in egg-allergic children […] Previous studies have pointed to a correlation between IgE levels and OFC outcomes. […] This study aimed to determine the relationship between IgE levels and the outcome of OFC, seeking to establish cut-off OFC values that indicate a high likelihood of positive OFC results. […] IgE-specific concentrations are useful as predictors of OFC outcome and should be considered when selecting patients challenge testing with boiled or raw egg. […] However, patients should undergo OFC with baked egg regardless of IgE levels. […] Following diagnosis, patients are reexamined periodically by repeat determination of specific IgE. […] As a drop in specific-IgE levels may predict tolerance, some studies have proposed particular specific-IgE values as cut-off points with high positive predictive value (PPV), while other authors have attempted to define a threshold value applicable to skin tests or specific-IgE levels to predict tolerance.
#8
https://www.all-imm.com/index.php/aei/article/view/22/21
Our analysis failed to reveal a significant relationship, so, the decision was made not to include this result due to its potential to distract from the main objective. […] In conclusion, depending on the state of the egg used in the OFC, this study has found a relation between specific IgE values to egg white, OVA, and OVM and the outcome of an OFC, enabling us to propose a series of cut-offs that may be useful in routine clinical practice.
#9 A prognosis prediction chromatin regulator signature for patients with severe asthma | Allergy, Asthma & Clinical Immunology | Full Text
https://aacijournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13223-023-00796-1
Severe asthma imposes a physical and economic burden on both patients and society. […] The nomogram constructed using the four CRs, SMARCC1, SETD2, KMT2B, and CHD8, may be a useful tool for predicting the prognosis of patients with severe asthma. […] To further investigate the relationship between CRs and prognosis in patients with severe asthma, we constructed a prognostic prediction model using the four identified key CRs: SMARCC1, CHD8, SETD2, and KMT2B. The model showed a good predictive performance for prognosis. […] The results showed a negative correlation between SMARCC1 and T helper cells and a negative correlation between SETD2 and APC co-inhibition, para-inflammation, treg, and type I IFN responses. […] These four genes, SMARCC1, SETD2, KMT2B, and CHD8, were used to construct a nomogram model for predicting the prognosis of patients with severe asthma. […] The model predictions and actual values were generally consistent under ideal conditions. […] The results of this study provide new insights into the mechanisms underlying CRs in severe asthma.
#10 Predicting allergy and postpartum depression from an incomplete compositional microbiome | bioRxiv
https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.02.28.640766v2.full
Time series of compositional data are a common format for many high-throughput studies of biological molecules, e.g., analyzing the response to a treatment or with the aim of predicting an outcome. […] We predict infantsâ food allergies from their gut microbiome with a balanced accuracy of 0.72. […] We forecast postpartum depression based on gut microbiome data collected during pregnancy, with a balanced accuracy of 0.62. […] For forecasting postpartum depression at six weeks after childbirth based on data collected during pregnancy, the balanced accuracy is 0.62, with a corresponding sensitivity of 0.39. […] For predicting FPIAP using data from the first six months of life, the sensitivity is 0.66, and the specificity is 0.77. […] We obtained a balanced accuracy of 0.72, with a sensitivity of 0.66.
#11 Can a single pollen measurement site provide exposure information for health research across an entire state? Results from a study of allergic-type asthma associated with thunderstorms (2007â2018) | Journal of Exposure Science & Environmental Epidemio
https://www.nature.com/articles/s41370-025-00777-z
Meta-analysis showed no evidence of a state-wide thunderstorm asthma effect. […] By increasing the precision of pollen estimates, we can improve the estimation of thunderstorm asthma human health risks and potentially optimize decisions for new pollen collection sites. […] We seek to determine if pollen measured at a single site has face validity for estimating thunderstorm asthma risk across a broad geography of 19 sites in Minnesota, U.S.A. […] Our findings suggest that locations with plants similar to a remote pollen measurement location may have comparable daily pollen loads and provide predictive value for thunderstorm asthma research. […] However, the measured effect diminishes with increasing distance. […] This reduced effect could be caused by misclassification or some other unmeasured factor.
#12 Can a single pollen measurement site provide exposure information for health research across an entire state? Results from a study of allergic-type asthma associated with thunderstorms (2007â2018) | Journal of Exposure Science & Environmental Epidemio
https://www.nature.com/articles/s41370-025-00777-z
We found that the combined area of deciduous trees plus grassland is positively associated with the effect size of the relative risk of severe asthma on the day of thunderstorm events in 19 study locations, suggesting effect modification. […] Current developments in automated pollen collection systems may support this in the near future, however, at this time, automated pollen measurement may allow faster counts but does not provide counts as accurate as more labor-intensive manual methods. […] Our research suggests additional pollen measurements might allow for more accurate thunderstorm asthma prediction, and previous work suggests that a greater density of pollen measurements is required. […] This study highlights the importance of additional pollen measurement in the United States for further research into this specific health outcome and other important research areas, including studies of allergenic response and the spatiotemporal spread of pollen.
#13 Prognosis of the Allergy | Hospital ClÃnic Barcelona
https://www.clinicbarcelona.org/en/assistance/diseases/allergy/progression-of-the-disease
At present, no treatment is capable of curing any allergy. However, the ultimate goal of different preventive measures and treatments (medication and „allergy vaccines”) is to prevent the occurrence of new allergic episodes, as well as reducing the severity of symptoms so that they have the least possible impact on the quality of life of patients. […] Can allergies be cured? And other frequently asked questions about allergies.