Leki w grupie
„selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny”

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) to grupa leków przeciwdepresyjnych, które działają poprzez blokowanie wychwytu zwrotnego dwóch neuroprzekaźników: serotoniny i noradrenaliny w ośrodkowym układzie nerwowym. Mechanizm działania tych leków prowadzi do zwiększenia stężenia tych neuroprzekaźników w szczelinie synaptycznej, co poprawia przekaźnictwo nerwowe i równoważy zaburzenia neurochemiczne występujące w depresji i innych zaburzeniach psychicznych.

Do najważniejszych leków z grupy SNRI należą: wenlafaksyna (Efectin, Velaxin, Venlectine), duloksetyna (Cymbalta, Dulsevia, Duloxetine), milnacipran (Ixel) oraz deswenlafaksyna (Pristiq). W Polsce najczęściej stosowane są wenlafaksyna i duloksetyna, dostępne zarówno w preparatach oryginalnych, jak i w postaci generycznej.

SNRI znajdują zastosowanie przede wszystkim w leczeniu zaburzeń depresyjnych, w tym depresji opornej na leczenie innymi lekami przeciwdepresyjnymi. Wykazują również skuteczność w terapii zaburzeń lękowych (lęku uogólnionego, fobii społecznej, lęku napadowego), zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych oraz zespołu stresu pourazowego. Duloksetyna jest dodatkowo zarejestrowana w leczeniu bólu neuropatycznego, fibromialgii oraz wysiłkowego nietrzymania moczu.

Zaletą SNRI jest ich wysoka skuteczność, porównywalna lub większa niż w przypadku selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), szczególnie u pacjentów z ciężką depresją. Podwójny mechanizm działania sprawia, że mogą być skuteczne u osób, które nie odpowiedziały na leczenie lekami SSRI. Ponadto, SNRI wykazują korzystny wpływ na funkcje poznawcze i poziom energii, co jest istotne w leczeniu depresji z dominującym spowolnieniem psychoruchowym.

Stosowanie SNRI wiąże się jednak z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych, takich jak nudności, zawroty głowy, bezsenność, suchość w ustach, nadmierna potliwość czy zaburzenia funkcji seksualnych. Mogą również powodować wzrost ciśnienia tętniczego i przyspieszenie rytmu serca, co wymaga monitorowania podczas terapii. Istotnym zagrożeniem jest także zespół serotoninowy, który może wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu innych leków zwiększających stężenie serotoniny. Nagłe odstawienie SNRI może prowadzić do zespołu odstawiennego, dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki.

SNRI można podzielić na podgrupy w zależności od ich selektywności wobec serotoniny i noradrenaliny. Wenlafaksyna w niskich dawkach działa głównie na serotoninę, a w wyższych również na noradrenalinę. Duloksetyna wykazuje bardziej zrównoważony wpływ na oba neuroprzekaźniki już od niższych dawek. Milnacipran ma silniejsze powinowactwo do transportera noradrenaliny niż serotoniny, co może przekładać się na nieco odmienny profil kliniczny.