Leki zawierające w składzie
hydrargyrum bicyanatum

Hydrargyrum bicyanatum, znany również jako cyjanek rtęci(II), to związek chemiczny będący nieorganiczną solą rtęci. Substancja ta należy do grupy związków rtęci, które historycznie były stosowane w medycynie ze względu na swoje właściwości antyseptyczne i dezynfekcyjne. Działa poprzez denaturację białek bakteryjnych i hamowanie aktywności enzymów zawierających grupy sulfhydrylowe.

Hydrargyrum bicyanatum był składnikiem różnych preparatów medycznych używanych głównie do odkażania skóry, ran oraz w stomatologii jako środek dezynfekujący kanały korzeniowe. Wśród preparatów zawierających tę substancję można wymienić historyczne roztwory odkażające, takie jak roztwór Mercurochrome czy Cytochrome. Obecnie preparaty te nie są dostępne na polskim rynku farmaceutycznym ze względu na udowodnioną toksyczność związków rtęci.

Główną zaletą stosowania hydrargyrum bicyanatum w przeszłości była jego wysoka skuteczność przeciwbakteryjna, szeroki zakres działania obejmujący zarówno bakterie Gram-dodatnie, jak i Gram-ujemne, a także działanie grzybobójcze. Ponadto, związek charakteryzował się stosunkowo długim czasem działania na powierzchni skóry.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem hydrargyrum bicyanatum są znaczące i doprowadziły do wycofania tej substancji z użycia klinicznego. Związek ten jest wysoce toksyczny – może powodować ostre zatrucia objawiające się uszkodzeniem nerek, wątroby i układu nerwowego. Długotrwała ekspozycja prowadzi do kumulacji rtęci w organizmie, wywołując przewlekłe zatrucie rtęcią (merkurializm) z objawami neurologicznymi. Ponadto, cyjanek rtęci jest silnie żrący dla tkanek i może powodować miejscowe nekrozy. Ze względu na udowodnioną toksyczność i dostępność bezpieczniejszych alternatyw, hydrargyrum bicyanatum nie jest obecnie zalecany do stosowania w praktyce medycznej.