Leki w grupie
„leki wspomagające wydolność fizyczną”

Leki wspomagające wydolność fizyczną to substancje wpływające na zwiększenie możliwości wysiłkowych organizmu, usprawniające procesy regeneracyjne i poprawiające parametry wydolnościowe. Działają one poprzez różne mechanizmy: zwiększenie dostarczania tlenu do mięśni, poprawę metabolizmu energetycznego, zwiększenie syntezy białek i redukcję zmęczenia.

Do głównych grup leków wspomagających wydolność fizyczną należą: leki poprawiające ukrwienie (np. pentoksyfilina – Pentohexal, Trental), adaptogeny (np. preparaty żeń-szenia – Ginsana, Bioaron), leki anaboliczne (np. metandienon, nandrolon – zakazane w sporcie), erytropoetyna (EPO – stosowana nielegalnie w sporcie), środki stymulujące (np. efedryna, pseudoefedryna – obecne w niektórych lekach przeciwkaszlowych jak Sudafed) oraz suplementy aminokwasowe (np. BCAA, kreatyna – dostępne jako Creatine Monohydrate, Olimp BCAA).

Najważniejszymi substancjami z tej grupy są: kreatyna, kofeina (np. Coffeimax), beta-alanina, HMB (beta-hydroksy-beta-metylomaślan), L-karnityna (Carnivit) oraz preparaty minerałowo-witaminowe (np. Centrum Sport, Vital). Na polskim rynku dostępne są także preparaty złożone jak Olimp Redweiler, 4F Fuel, ActivLab BCAA Speed czy Olimp Extreme Speed Cap.

Główną zaletą stosowania tych środków jest przyspieszenie regeneracji po wysiłku, zwiększenie siły i wytrzymałości, poprawa wydolności tlenowej i beztlenowej, zmniejszenie odczucia zmęczenia oraz redukcja ryzyka kontuzji. Niektóre z nich, jak kofeina, poprawiają również koncentrację i motywację podczas treningu.

Niebezpieczeństwa związane z tymi lekami obejmują przede wszystkim możliwość uzależnienia (szczególnie od stymulantów), przeciążenie układu sercowo-naczyniowego (tachykardia, zaburzenia rytmu serca, nadciśnienie), uszkodzenie wątroby i nerek (przy długotrwałym stosowaniu), zaburzenia hormonalne (szczególnie przy stosowaniu sterydów anabolicznych) oraz interakcje z innymi lekami. Ponadto, wiele z tych substancji znajduje się na liście środków zakazanych przez Światową Agencję Antydopingową (WADA).

Leki wspomagające wydolność fizyczną można podzielić na podgrupy: ergogeniki metaboliczne (zwiększające zasoby energetyczne, np. kreatyna, kofeina), suplementy białkowe i aminokwasowe (wspierające budowę mięśni, np. BCAA, glutamina), środki poprawiające ukrwienie (zwiększające dostarczanie tlenu do mięśni, np. pentoksyfilina), adaptogeny (zwiększające odporność na stres, np. różeniec górski, żeń-szeń) oraz stymulatory (działające na ośrodkowy układ nerwowy, np. efedryna, metyloheksanamina). Osobną kategorię stanowią nielegalne środki dopingujące, jak sterydy anaboliczne, erytropoetyna czy hormony wzrostu.