Przeciwwskazania stosowania
Linezolid

Przeciwwskazania stosowania linezolidu

Linezolid jest antybiotykiem z grupy oksazolidynonów, stosowanym głównie w leczeniu zakażeń wywołanych przez oporne szczepy bakterii Gram-dodatnich. Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii linezolidem należy zwrócić szczególną uwagę na przeciwwskazania, które mogą znacząco ograniczyć możliwość zastosowania tego leku lub uniemożliwić jego podanie. Poniżej przedstawiono szczegółowy przegląd przeciwwskazań do stosowania linezolidu na podstawie charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję czynną.¹²

Nadwrażliwość na substancję czynną lub substancje pomocnicze

Podobnie jak w przypadku innych leków, nadwrażliwość na linezolid lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania. Należy uwzględnić, że różne preparaty linezolidu mogą zawierać odmienne substancje pomocnicze.³⁴⁵

Jednoczesne stosowanie inhibitorów monoaminooksydazy

Linezolidu nie należy stosować u pacjentów otrzymujących jakikolwiek inhibitor monoaminooksydazy typu A lub B (IMAO), takie jak fenelzyna, izokarboksazyd, selegilina czy moklobemid. Ponadto, linezolid jest przeciwwskazany również w ciągu dwóch tygodni od zakończenia podawania inhibitorów MAO. Jest to spowodowane tym, że linezolid wykazuje nieselektywne, odwracalne działanie hamujące monoaminooksydazę, przez co może wchodzić w niebezpieczne interakcje z wymienionymi lekami.⁶⁷⁸

Stany chorobowe wymagające ścisłego monitorowania pacjenta

Istnieje szereg chorób podstawowych, które stanowią przeciwwskazanie do podawania linezolidu, chyba że możliwa jest ścisła obserwacja pacjenta i monitorowanie ciśnienia tętniczego krwi. Do tych stanów należą:⁹¹⁰

• Nieleczone nadciśnienie tętnicze
• Guz chromochłonny nadnerczy (pheochromocytoma)
• Rakowiak
• Nadczynność tarczycy
• Depresja w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej
• Zaburzenia schizoafektywne
• Ostre stany dezorientacji/splątania

¹¹¹²¹³

Interakcje lekowe wymagające ścisłego monitorowania pacjenta

Linezolidu nie należy podawać pacjentom przyjmującym wymienione poniżej leki, chyba że możliwa jest ścisła obserwacja i monitorowanie ciśnienia tętniczego krwi pacjenta. Wynika to z faktu, że linezolid, jako nieselektywny, odwracalny inhibitor monoaminooksydazy (MAO), może wchodzić w niebezpieczne interakcje z tymi lekami, prowadząc do zespołu serotoninowego lub nieadekwatnych odpowiedzi na aminy presyjne.¹⁴¹⁵

• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Trójcykliczne/trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Agoniści receptorów serotoninowych 5-HT1 (tryptany)
• Leki o bezpośrednim lub pośrednim działaniu sympatykomimetycznym, w tym:
  • adrenergiczne leki rozszerzające oskrzela
  • pseudoefedryna
  • fenylopropanolamina
• Aminy presyjne/leki zwiększające napięcie naczyń, takie jak:
  • adrenalina (epinefryna)
  • noradrenalina (norepinefryna)
• Leki działające dopaminergicznie, takie jak:
  • dopamina
  • dobutamina
• Petydyna
• Buspiron

¹⁶¹⁷¹⁸

Karmienie piersią

Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują, że linezolid i jego metabolity mogą przenikać do mleka matki. Z tego powodu przed rozpoczęciem leczenia linezolidem pacjentka powinna przerwać karmienie piersią i nie powinna karmić podczas całego okresu leczenia tym lekiem.^1920212223

Szczególne uwagi dla lekarzy podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia linezolidem

Mechanizm występowania przeciwwskazań

Większość przeciwwskazań do stosowania linezolidu wynika z jego działania jako nieselektywnego, odwracalnego inhibitora monoaminooksydazy (MAO). Działanie to może prowadzić do dwóch głównych typów interakcji:²⁴

1. Interakcje serotoninergiczne – jednoczesne stosowanie linezolidu z lekami zwiększającymi poziom serotoniny (SSRI, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, tryptany, petydyna, buspiron) może prowadzić do zespołu serotoninowego, który charakteryzuje się nadmierną stymulacją receptorów 5-HT w ośrodkowym układzie nerwowym i obwodowo.
2. Interakcje z aminami presyjnymi i sympatykomimetykami – linezolid może nasilać działanie presyjne amin presyjnych i sympatykomimetyków, prowadząc do znacznego wzrostu ciśnienia tętniczego.

Warunki monitorowania pacjenta

W przypadkach, gdy zastosowanie linezolidu jest konieczne pomimo istnienia wymienionych wcześniej chorób podstawowych lub jednoczesnego stosowania wymienionych leków, obowiązkowe jest zapewnienie:²⁵²⁶

• Ścisłej obserwacji pacjenta – pod kątem objawów zespołu serotoninowego, który obejmuje: zaburzenia poznawcze, hiperpireksję, hiperrefleksję, brak koordynacji ruchowej, drżenie, dreszcze, mioklonus, nadmierne pocenie się, nudności, wymioty i biegunkę.
• Regularnego monitorowania ciśnienia tętniczego krwi – w celu wykrycia potencjalnych interakcji z aminami presyjnymi i sympatykomimetykami, które mogłyby prowadzić do przełomu nadciśnieniowego.

Uwagi dodatkowe

Należy pamiętać, że preparaty linezolidu mogą zawierać znaczące ilości substancji pomocniczych, które mogą mieć znaczenie u niektórych grup pacjentów:²⁷²⁸²⁹

• Sód – roztwory do infuzji zawierają około 114-115 mg sodu na dawkę 300 ml, co odpowiada około 6% maksymalnej zalecanej dobowej dawki sodu dla dorosłych. Należy wziąć to pod uwagę u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie.
• Glukoza – roztwory do infuzji zawierają znaczące ilości glukozy (około 13,7 g na dawkę 300 ml), co należy uwzględnić u pacjentów z cukrzycą.

Przed podjęciem decyzji o zastosowaniu linezolidu należy dokładnie przeanalizować wszystkie przeciwwskazania oraz potencjalne interakcje, a także rozważyć stosunek korzyści do ryzyka związanego z leczeniem tym antybiotykiem. W przypadku konieczności zastosowania linezolidu pomimo względnych przeciwwskazań, należy zapewnić odpowiednie monitorowanie pacjenta przez cały okres terapii.³⁰