Dawkowanie i sposób podawania
Klobetazol

Dawkowanie i sposób podawania klobetazolu

Klobetazol należy do grupy najsilniej działających kortykosteroidów stosowanych miejscowo (grupa IV), którego długotrwałe stosowanie może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych. Dawkowanie oraz sposób podawania tej substancji wymaga szczególnej uwagi lekarza podczas planowania terapii oraz przekazywania zaleceń pacjentowi.¹²

Dawkowanie podstawowe

Preparaty zawierające klobetazol należy stosować raz lub dwa razy na dobę, delikatnie wcierając niewielką ilość w chorobowo zmienione miejsca na skórze. Należy stosować możliwie najmniejszą ilość produktu zapewniającą korzyści terapeutyczne.³⁴

Po zastosowaniu produktu należy umyć ręce. Przed zastosowaniem emolientu po nałożeniu preparatu z klobetazolem należy odczekać aż produkt zostanie wchłonięty przez skórę.⁵⁶

Maksymalny okres leczenia

Czas trwania ciągłej terapii klobetazolem jest ściśle ograniczony. W zależności od preparatu, zalecany maksymalny okres leczenia bez przerwy wynosi:⁷⁸⁹¹⁰

• Clobederm: nie dłużej niż 2 tygodnie¹¹
• Clobetaxon: 2-4 tygodnie¹²
• Dermovate: nie dłużej niż 4 tygodnie¹³
• Novate: nie dłużej niż 2 tygodnie¹⁴

Maksymalna dawka tygodniowa

Zastosowana w ciągu tygodnia ilość preparatu z klobetazolem nie powinna przekraczać 50 g, niezależnie od postaci farmaceutycznej (krem, maść, roztwór).¹⁵¹⁶¹⁷

Stosowanie na skórę twarzy

W przypadku konieczności stosowania produktu na skórę twarzy, nie należy stosować opatrunków okluzyjnych, a czas leczenia należy ograniczyć do 5 dni.¹⁸¹⁹²⁰

Postępowanie po uzyskaniu poprawy

Po uzyskaniu poprawy leczenie klobetazolem należy stopniowo wycofać i jako terapię podtrzymującą zastosować emolienty. Abruptne przerwanie stosowania klobetazolu propionianu może doprowadzić do nawrotu choroby.²¹²²

Stosowanie w trudnych przypadkach

W chorobach opornych na leczenie, zwłaszcza przebiegających z hiperkeratozą, skuteczność klobetazolu może być zwiększona poprzez zastosowanie opatrunku okluzyjnego (np. z folii polietylenowej) tylko na noc. Przynosi to zazwyczaj wyraźną poprawę, która może być podtrzymywana przez stosowanie produktu leczniczego bez opatrunku okluzyjnego.²³²⁴

Postępowanie przy zaostrzeniach choroby

W przypadku zaostrzenia choroby, klobetazol można zastosować ponownie, ale wyłącznie przez krótki okres czasu. U pacjentów, u których występują częste nawroty choroby, po wyleczeniu ostrego epizodu z zastosowaniem ciągłego miejscowego leczenia kortykosteroidem, można rozważyć stosowanie produktu z przerwami (dwa razy w tygodniu, raz na dobę, bez opatrunku okluzyjnego). Wykazano, że taki sposób postępowania może zmniejszyć częstość nawrotów.²⁵²⁶

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Stosowanie preparatów z klobetazolem u dzieci wymaga szczególnej ostrożności ze względu na większe ryzyko wystąpienia miejscowych i ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Istnieją następujące ograniczenia wiekowe:²⁷²⁸

• Clobederm: nie stosować u dzieci poniżej 12 lat²⁹
• Dermovate: nie stosować u dzieci poniżej 12 lat³⁰
• Infilea: przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia³¹

U dzieci istnieje większe ryzyko wystąpienia miejscowych i ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów stosowanych miejscowo. Ponadto zazwyczaj wymagany jest krótszy czas leczenia i stosowanie kortykosteroidów o mniejszej sile działania niż u dorosłych.³²

Pacjenci w podeszłym wieku

W badaniach klinicznych nie stwierdzono istotnych różnic w odpowiedzi na leczenie między osobami w podeszłym wieku a osobami młodszymi. Jednak ze względu na większą częstość występowania zaburzeń czynności wątroby lub nerek u osób w podeszłym wieku, metabolizm i eliminacja leku mogą być spowolnione w przypadku wchłaniania ogólnoustrojowego. Dlatego u tych pacjentów należy stosować klobetazol w najmniejszej możliwej ilości i przez jak najkrótszy czas umożliwiający osiągnięcie oczekiwanej korzyści klinicznej.³³³⁴

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

W przypadku wchłaniania ogólnoustrojowego (gdy produkt stosowany jest na dużą powierzchnię przez długi czas) metabolizm i eliminacja mogą być spowolnione, co zwiększa ryzyko toksyczności ogólnoustrojowej. Dlatego u tych pacjentów należy stosować klobetazol w najmniejszej możliwej ilości i przez jak najkrótszy czas umożliwiający osiągnięcie oczekiwanej korzyści klinicznej.³⁵³⁶

Dawkowanie w szczególnych przypadkach

Pemfigoid pęcherzowy

W przypadku pemfigoidu pęcherzowego zaleca się nakładanie cienkiej warstwy preparatu z klobetazolem 1-2 razy na dobę. Całkowita ilość nakładanego produktu będzie zależeć od rozległości zmian chorobowych. Leczenie takie trwa zwykle 1 miesiąc. W tym czasie należy prowadzić ocenę odpowiedzi klinicznej i weryfikować konieczność dalszego leczenia miejscowego. W tym szczególnym przypadku możliwe jest stosowanie dawek do 40 g kremu na dobę oraz przekroczenie maksymalnej dawki 50 g kremu/tydzień i wydłużenie czasu leczenia powyżej 4 tygodni.³⁷

Atopowe zapalenie skóry

Podczas leczenia atopowego zapalenia skóry, po uzyskaniu poprawy należy stopniowo wycofać stosowanie klobetazolu i zastosować emolient jako leczenie podtrzymujące. Gwałtowne przerwanie stosowania klobetazolu propionianu może doprowadzić do nawrotu choroby.³⁸³⁹

Tabela dawkowania klobetazolu

Zalecenia dodatkowe dotyczące dawkowania klobetazolu

Monitorowanie leczenia

Jeżeli w ciągu 2-4 tygodni od rozpoczęcia leczenia nie wystąpi poprawa, może być konieczne ponowne zdiagnozowanie choroby i weryfikacja wskazań do stosowania klobetazolu.⁴⁰⁴¹⁴²

Kontynuacja leczenia po okresie podstawowym

Jeśli kontynuowanie leczenia kortykosteroidem stosowanym miejscowo jest klinicznie uzasadnione przez okres dłuższy niż wskazany maksymalny czas terapii (2-4 tygodnie w zależności od preparatu), należy rozważyć zastosowanie słabiej działającego kortykosteroidu. Jeśli nastąpi zaostrzenie choroby, propionian klobetazolu można zastosować ponownie, ale przez krótki czas.⁴³⁴⁴

Dobór postaci farmaceutycznej

Wybór konkretnej postaci farmaceutycznej klobetazolu powinien uwzględniać charakter zmian skórnych:⁴⁵⁴⁶

• Maść – przeznaczona do stosowania na suche, liszajowate, łuszczące się zmiany skórne
• Krem – odpowiedni na powierzchnie wilgotne lub sączące się
• Roztwór na skórę – stosowany głównie na owłosioną skórę głowy

Odpowiedni dobór postaci farmaceutycznej wpływa na skuteczność leczenia i ogranicza ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.⁴⁷