Przedawkowanie
Menotropina

Przedawkowanie menotropiny (hMG), stosowanej w preparacie Menopur (dostępne dawki: 75 IU, 150 IU, 600 IU, 1200 IU), może prowadzić do rozwoju zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS), który stanowi główne i najpoważniejsze powikłanie kliniczne. OHSS charakteryzuje się nadmiernym wzrostem i dojrzewaniem pęcherzyków jajnikowych, co skutkuje powiększeniem jajników, bólem brzucha, nudnościami, wymiotami, wzdęciami, biegunką oraz w cięższych przypadkach wodobrzuszem, płynem w opłucnej, oligurią (<500 ml/dobę), hemokoncentracją, hipoproteinemią, zaburzeniami elektrolitowymi, zdarzeniami zakrzepowo-zatorowymi, niewydolnością nerek, a nawet zespołem ostrej niewydolności oddechowej (ARDS). Ryzyko i nasilenie objawów OHSS wzrasta wraz z dawką menotropiny, co wymaga szczególnej ostrożności podczas terapii, zwłaszcza przy wyższych dawkach Menopur 600 IU i 1200 IU.

  1. Przedawkowanie menotropiny
    1. Zespół hiperstymulacji jajników jako konsekwencja przedawkowania
    2. Objawy przedawkowania menotropiny
    3. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    4. Zapobieganie przedawkowaniu menotropiny
    5. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie menotropiny

Przedawkowanie menotropiny (ludzkiej gonadotropiny menopauzalnej, hMG) to rzadkie, ale potencjalnie niebezpieczne zdarzenie kliniczne, które wymaga szczególnej uwagi personelu medycznego. W dostępnej literaturze i charakterystyce produktu leczniczego Menopur, zawierającego wysoko oczyszczoną menotropinę, nie opisano szczegółowo wszystkich możliwych skutków przedawkowania, jednak głównym zagrożeniem jest rozwój zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS – Ovarian Hyperstimulation Syndrome).1

Zespół hiperstymulacji jajników jako konsekwencja przedawkowania

Zespół hiperstymulacji jajników to najbardziej prawdopodobna i najpoważniejsza konsekwencja przedawkowania preparatów zawierających menotropinę, takich jak Menopur we wszystkich jego postaciach (75 IU, 150 IU, 600 IU czy 1200 IU).2 OHSS jest patofizjologiczną odpowiedzią organizmu na nadmierną stymulację jajników gonadotropinami, prowadzącą do niekontrolowanego wzrostu i dojrzewania pęcherzyków jajnikowych.

Należy zwrócić uwagę, że zespół hiperstymulacji jajników może wystąpić nawet przy stosowaniu zalecanych dawek menotropiny, jednakże ryzyko jego rozwoju oraz nasilenie objawów znacząco wzrasta w przypadku przedawkowania.3

Objawy przedawkowania menotropiny

W oparciu o wiedzę kliniczną dotyczącą działania menotropiny i możliwych konsekwencji jej przedawkowania, poniżej przedstawiono tabelę z objawami przedawkowania, które mogą wystąpić u pacjentek. Objawy te związane są głównie z rozwojem zespołu hiperstymulacji jajników o różnym stopniu nasilenia.4

Objawy przedawkowania Opis objawu Stadium OHSS
Powiększenie jajników Znaczne zwiększenie objętości jajników spowodowane nadmiernym rozwojem pęcherzyków jajnikowych i obecnością torbieli Łagodne do ciężkiego
Ból brzucha Dyskomfort i ból w podbrzuszu, związany z powiększeniem jajników i napięciem torebki jajnika Łagodne do ciężkiego
Nudności i wymioty Dolegliwości żołądkowo-jelitowe związane z drażnieniem otrzewnej Umiarkowane do ciężkiego
Wzdęcie brzucha Uczucie rozpierania i powiększenia obwodu brzucha Łagodne do ciężkiego
Biegunka Zaburzenia perystaltyki jelit w przebiegu OHSS Umiarkowane do ciężkiego
Wodobrzusze Gromadzenie się płynu w jamie otrzewnej spowodowane zwiększoną przepuszczalnością naczyń Ciężkie
Płyn w opłucnej Gromadzenie się płynu w jamie opłucnowej mogące prowadzić do duszności Ciężkie
Oliguria Zmniejszenie ilości wydalanego moczu (poniżej 500 ml/dobę) Ciężkie
Hemokoncentracja Zagęszczenie krwi spowodowane przesunięciem płynów do trzeciej przestrzeni Ciężkie
Hipoproteinemia Obniżenie stężenia białka w surowicy, szczególnie albumin Ciężkie
Zaburzenia elektrolitowe Nieprawidłowe stężenia sodu, potasu i innych elektrolitów Ciężkie
Zdarzenia zakrzepowo-zatorowe Podwyższone ryzyko zakrzepicy żylnej i tętniczej związane z hemokoncentracją Ciężkie
Niewydolność nerek Zaburzenie funkcji nerek w przebiegu ciężkiego OHSS Ciężkie do krytycznego
Zespół ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) Poważne zaburzenie wymiany gazowej w płucach mogące wymagać wentylacji mechanicznej Krytyczne

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku stwierdzenia lub podejrzenia przedawkowania menotropiny należy natychmiast wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne, którego celem jest zapobieganie rozwojowi ciężkiego OHSS lub leczenie jego objawów. Nie istnieje specyficzna antydotowa terapia dla menotropiny, a postępowanie ma charakter objawowy i podtrzymujący.5

Leczenie pacjentek z przedawkowaniem menotropiny i rozwijającym się zespołem hiperstymulacji jajników powinno obejmować:

  • Natychmiastowe przerwanie podawania preparatu Menopur
  • Monitorowanie stanu pacjentki, w tym ocenę parametrów życiowych i badań laboratoryjnych
  • Ultrasonograficzną ocenę jajników i jamy brzusznej
  • Wdrożenie odpowiedniego leczenia objawowego i podtrzymującego
  • W ciężkich przypadkach – hospitalizację na oddziale intensywnej terapii

6

Monitorowanie pacjentki z przedawkowaniem menotropiny

Pacjentki z podejrzeniem przedawkowania menotropiny wymagają ścisłego monitorowania następujących parametrów:7

  • Parametry życiowe (ciśnienie tętnicze, tętno, temperatura ciała, saturacja)
  • Bilans płynów (przyjmowanie i wydalanie)
  • Obwód brzucha (do oceny narastania wodobrzusza)
  • Masa ciała (codzienny pomiar)
  • Badania laboratoryjne:
    • Morfologia krwi (hematokryt jako marker hemokoncentracji)
    • Koagulogram (ocena ryzyka zakrzepowego)
    • Elektrolity surowicy
    • Stężenie białka całkowitego i albumin
    • Parametry nerkowe (mocznik, kreatynina)
    • Parametry wątrobowe

8

Leczenie objawowe

W przypadkach ciężkiego OHSS wywołanego przedawkowaniem menotropiny, należy wdrożyć następujące postępowanie terapeutyczne:9

  1. Przywrócenie prawidłowej objętości wewnątrznaczyniowej poprzez ostrożną płynoterapię
  2. Korekcja zaburzeń elektrolitowych
  3. Suplementacja albumin w przypadku ciężkiej hipoalbuminemii
  4. Profilaktyka przeciwzakrzepowa (heparyna drobnocząsteczkowa), szczególnie przy podwyższonym hematokrycie
  5. Odbarczenie jam ciała w przypadku znacznego wodobrzusza, płynu w opłucnej lub osierdziu
  6. Leczenie niewydolności nerek, jeśli wystąpi
  7. Wspomaganie oddychania w przypadku ARDS

Zapobieganie przedawkowaniu menotropiny

Kluczowe znaczenie w zapobieganiu przedawkowania menotropiny ma przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania preparatu Menopur zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego oraz indywidualizacja terapii w zależności od odpowiedzi jajników pacjentki na leczenie.10

Dawkowanie menotropiny powinno być dostosowane indywidualnie dla każdej pacjentki w zależności od reakcji jajników, co wymaga regularnego monitorowania ultrasonograficznego i oceny stężenia estradiolu. Jest to szczególnie istotne przy stosowaniu preparatów Menopur o wyższych stężeniach, takich jak Menopur 600 IU i Menopur 1200 IU, gdzie ryzyko przedawkowania i wystąpienia ciężkiego OHSS jest większe.11

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl