Lamblioza
Objawy
Giardiaza, wywołana przez pierwotniaka Giardia lamblia, jest chorobą pasożytniczą jelita cienkiego o szerokim spektrum klinicznym, od postaci bezobjawowej do ciężkiego, przewlekłego zespołu chorobowego. Objawy pojawiają się zwykle po 3-25 dniach (najczęściej 7-10 dni) od zakażenia i obejmują wodnistą, tłuszczową biegunkę (90% przypadków), bóle brzucha, wzdęcia, nudności, odbijanie o nieprzyjemnym zapachu oraz utratę masy ciała sięgającą 4,5-6,8 kg. U części pacjentów choroba może przybrać postać przewlekłą z utrzymującą się biegunką, zaburzeniami wchłaniania tłuszczów i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), nietolerancją laktozy (20-40% przypadków) oraz przewlekłym zmęczeniem. Czas trwania objawów u osób immunokompetentnych wynosi zazwyczaj 2-6 tygodni, natomiast u osób z obniżoną odpornością może być dłuższy, a w nieleczonych przypadkach nawet wielomiesięczny lub wieloletni.
Objawy giardiazy
Giardiaza (lamblioza) to choroba pasożytnicza jelita cienkiego wywołana przez pierwotniaka Giardia lamblia (nazywanego również G. intestinalis lub G. duodenalis). Zakażenie to może przebiegać z różnym nasileniem objawów – od postaci bezobjawowej do ciężkiego, przewlekłego zespołu chorobowego12.
Występowanie objawów
Objawy giardiazy występują u około 50% zakażonych osób, podczas gdy pozostali mogą być bezobjawowymi nosicielami pasożyta, mimo to zdolnymi do zarażania innych12. Szczególnie u dzieci, osób z obniżoną odpornością lub osób niedożywionych infekcja może przebiegać z cięższymi objawami34.
Okres inkubacji
Objawy giardiazy pojawiają się typowo po następującym czasie od zakażenia:12
- Najczęściej po 7-10 dniach
- Zakres: od 1 do 3 tygodni (3-25 dni)
Ostre objawy giardiazy
Ostre objawy giardiazy mogą pojawić się gwałtownie i obejmują:12
Objawy żołądkowo-jelitowe
- Biegunka – występuje u 90% objawowych pacjentów, początkowo wodnista, gwałtowna, następnie tłuszczowa12
- Stolce – charakterystycznie tłuste, o bardzo nieprzyjemnym zapachu, często pływające w toalecie z powodu zawartości tłuszczu12
- Bóle brzucha – skurcze i dolegliwości bólowe nadbrzusza i śródbrzusza12
- Wzdęcia i nadmierna produkcja gazów – z towarzyszącym nieprzyjemnym zapachem12
- Nudności i/lub wymioty – częściej nudności niż wymioty12
- Odbijanie – często o nieprzyjemnym, przypominającym zgniłe jaja zapachu1
- Zmniejszenie apetytu1
Objawy ogólnoustrojowe
- Zmęczenie i osłabienie – często narastające12
- Utrata masy ciała – może być znaczna, sięgająca 10-15 funtów (4,5-6,8 kg) u dorosłych1
- Stany podgorączkowe – występują rzadko12
- Odwodnienie – szczególnie niebezpieczne u dzieci i osób starszych1
U niektórych pacjentów objawy mogą mieć gwałtowny początek, z eksplozyjną, wodnistą biegunką, silnymi skurczami brzucha, cuchnącymi wiatrami, wymiotami, gorączką i ogólnym złym samopoczuciem. Te objawy mogą utrzymywać się przez 3-4 dni, po czym przechodzą w bardziej przewlekłą fazę choroby1.
Przewlekłe objawy giardiazy
U części pacjentów giardiaza może przejść w postać przewlekłą, charakteryzującą się:12
- Przewlekłą biegunką – utrzymującą się tygodniami lub miesiącami, mogącą nawracać12
- Zaburzeniami wchłaniania – szczególnie tłuszczów, węglowodanów oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K)12
- Znaczną utratą masy ciała – spowodowaną przewlekłą biegunką i zaburzeniami wchłaniania1
- Przewlekłym zmęczeniem – utrzymującym się mimo leczenia1
- Nietolerancją laktozy – rozwija się u 20-40% osób zakażonych Giardia i może utrzymywać się nawet po wyleczeniu infekcji12
Czas trwania objawów
Objawy giardiazy zwykle trwają:12
- Od 2 do 6 tygodni u osób immunokompetentnych
- Mogą utrzymywać się dłużej u osób z osłabionym układem odpornościowym
- W nieleczonych przypadkach mogą trwać miesiące, a nawet lata
Powikłania giardiazy
Powikłania krótkoterminowe
Natychmiastowe powikłania giardiazy mogą obejmować:12
- Odwodnienie – szczególnie niebezpieczne u niemowląt, małych dzieci i osób starszych12
- Zaburzenia elektrolitowe – wynikające z przedłużającej się biegunki1
Powikłania długoterminowe
Długoterminowe powikłania mogą obejmować:12
- Zespół jelita drażliwego po infekcji – objawy podobne do IBS mogące utrzymywać się przez lata po wyleczeniu infekcji12
- Przewlekłą lub nawracającą biegunkę – mogącą utrzymywać się mimo eradykacji pasożyta1
- Reaktywne zapalenie stawów – rzadkie powikłanie wynikające z reakcji autoimmunologicznych12
- Przewlekłą nietolerancję laktozy – mogącą utrzymywać się miesiącami po wyleczeniu12
- Deficyty witamin – szczególnie witaminy B12, kwasu foliowego i witaminy A z powodu zaburzeń wchłaniania12
Powikłania u dzieci
U dzieci giardiaza może powodować dodatkowe powikłania:12
- Opóźnienie rozwoju fizycznego – spowolnienie wzrostu i przyrostu masy ciała12
- Zaburzenia rozwoju umysłowego – mogące prowadzić do opóźnień rozwojowych1
- Niedożywienie – spowodowane przewlekłymi zaburzeniami wchłaniania12
Przebieg choroby
Czynniki wpływające na przebieg
Przebieg giardiazy i nasilenie objawów mogą być różne w zależności od:12
- Stanu układu odpornościowego – osoby z obniżoną odpornością często doświadczają cięższego przebiegu12
- Wieku pacjenta – dzieci i osoby starsze są bardziej narażone na powikłania1
- Stanu odżywienia – osoby niedożywione mogą doświadczać cięższego przebiegu1
- Indywidualnej reaktywności organizmu – niektóre osoby mogą mieć genetyczną predyspozycję do cięższego przebiegu1
- Szczepu Giardia – różne szczepy mogą powodować różne nasilenie objawów1
Zakończenie choroby
Nawet po wyleczeniu giardiazy niektórzy pacjenci mogą doświadczać utrzymujących się objawów:12
- Nawroty – objawy mogą ustępować i powracać, szczególnie bez odpowiedniego leczenia12
- Objawy podobne do zespołu jelita drażliwego – mogące utrzymywać się tygodniami lub miesiącami po eradykacji pasożyta12
- Zaburzenia wchłaniania – mogące utrzymywać się przez dłuższy czas z powodu uszkodzenia kosmków jelitowych12
Nietypowe objawy giardiazy
Oprócz typowych objawów żołądkowo-jelitowych, giardiaza może powodować również mniej typowe dolegliwości:12
- Objawy neurologiczne – drażliwość, zaburzenia snu, depresja1
- Reakcje alergiczne – pokrzywka, skurcz oskrzeli, rumień wielopostaciowy1
- Objawy ze strony dróg żółciowych – rzadkie zapalenie dróg żółciowych1
- Dyspepsja – objawy przypominające niestrawność, ból w nadbrzuszu1
Zgłaszanie się do lekarza jest wskazane szczególnie w przypadku:12
- Utrzymującej się biegunki ponad tydzień
- Objawów odwodnienia
- Znacznej utraty masy ciała
- Gorączki u niemowląt lub gorączki utrzymującej się ponad 3 dni
- Silnego bólu brzucha
- Krwi w stolcu
Szybkie rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia giardiazy skraca czas trwania objawów i zapobiega rozwojowi przewlekłych powikłań12.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.