Właściwości farmakokinetyczne acyklowiru

Acyklowir, substancja czynna leku Acyclovir Biofarm, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego zastosowanie kliniczne. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę procesów, jakim podlega lek w organizmie pacjenta, w tym wchłanianie, dystrybucję, metabolizm oraz eliminację.¹

Wchłanianie po podaniu doustnym

Acyklowir charakteryzuje się jedynie częściowym wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. W warunkach stanu stacjonarnego, po zastosowaniu dawkowania 200 mg co 4 godziny, średnie maksymalne stężenie w osoczu (CSSmaks) osiąga wartość 3,1 μM (0,7 μg/ml), natomiast minimalne stężenie (CSSmin) wynosi 1,8 μM (0,4 μg/ml).²

Przy zwiększeniu dawki do 400 mg co 4 godziny, CSSmaks wzrasta do 5,3 μM (1,2 μg/ml), a CSSmin do 2,7 μM (0,6 μg/ml). Dalsze zwiększenie dawki do 800 mg co 4 godziny skutkuje osiągnięciem CSSmaks na poziomie 8 μM (1,8 μg/ml) oraz CSSmin wynoszącego 4 μM (0,9 μg/ml).³

Parametry farmakokinetyczne po podaniu dożylnym

Po dożylnym podaniu acyklowiru obserwuje się charakterystyczne parametry farmakokinetyczne, które różnią się w zależności od dawki, wieku pacjenta oraz funkcji nerek:

U dorosłych pacjentów

U dorosłych okres półtrwania acyklowiru w osoczu po podaniu dożylnym wynosi około 2,9 godziny.⁴

Stężenia maksymalne (CSSmaks) po jednogodzinnej infuzji dożylnej zależą od dawki i wynoszą:

• przy dawce 2,5 mg/kg mc. – 22,7 μM (5,1 μg/ml)⁵
• przy dawce 5 mg/kg mc. – 43,6 μM (9,8 μg/ml)⁶
• przy dawce 10 mg/kg mc. – 92 μM (20,7 μg/ml)⁷

Stężenia minimalne (CSSmin) mierzone po 7 godzinach od infuzji wynoszą odpowiednio:

• przy dawce 2,5 mg/kg mc. – 2,2 μM (0,5 μg/ml)⁸
• przy dawce 5 mg/kg mc. – 3,1 μM (0,7 μg/ml)⁹
• przy dawce 10 mg/kg mc. – 10,2 μM (2,3 μg/ml)¹⁰

U pacjentów pediatrycznych

U dzieci powyżej jednego roku życia, przy dawkowaniu opartym na powierzchni ciała (250 mg/m² zamiast 5 mg/kg mc. oraz 500 mg/m² zamiast 10 mg/kg mc.), stężenia CSSmaks i CSSmin są porównywalne z wartościami obserwowanymi u dorosłych.¹¹

U noworodków i niemowląt do 3. miesiąca życia, leczonych acyklowirem w dawce 10 mg/kg mc. podawanej co 8 godzin w jednogodzinnej infuzji dożylnej, CSSmaks wynosi 61,2 μM (13,8 μg/ml), a CSSmin – 10,1 μM (2,3 μg/ml).¹²

W grupie noworodków i niemowląt otrzymujących większą dawkę – 15 mg/kg mc. co 8 godzin, obserwuje się proporcjonalny wzrost stężeń, z Cmax równym 83,5 μM (18,8 μg/ml) i Cmin wynoszącym 14,1 μM (3,2 μg/ml). W tej grupie wiekowej okres półtrwania acyklowiru w osoczu jest dłuższy i wynosi 3,8 godziny.¹³

Dystrybucja acyklowiru

Wiązanie z białkami osocza dla acyklowiru jest stosunkowo niewielkie i wynosi 9-33%. Ta cecha zmniejsza ryzyko interakcji wynikających z konkurencyjnego wypierania leku z miejsc wiązania przez inne substancje lecznicze.¹⁴

Acyklowir przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego, osiągając stężenie wynoszące około 50% stężenia w osoczu, co jest istotne w kontekście leczenia zakażeń ośrodkowego układu nerwowego.¹⁵

Metabolizm i eliminacja

Acyklowir jest wydalany głównie przez nerki w postaci niezmienionej. Klirens nerkowy acyklowiru przewyższa znacząco klirens kreatyniny, co wskazuje na udział mechanizmu wydzielania kanalikowego, oprócz przesączania kłębuszkowego, w procesie eliminacji leku.¹⁶

Głównym metabolitem acyklowiru jest 9-karboksymetoksymetyloguanina, która jest wydalana z moczem w ilości stanowiącej około 10-15% podanej dawki.¹⁷

Interakcje farmakokinetyczne

Podanie probenecydu w dawce 1 g na 60 minut przed zastosowaniem acyklowiru wpływa na jego parametry farmakokinetyczne, powodując wydłużenie okresu półtrwania o 18% oraz zwiększenie powierzchni pola pod krzywą zależności stężenia leku w osoczu od czasu (AUC) o 40%.¹⁸

Farmakokinetyka w grupach szczególnych

U pacjentów w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku całkowity klirens ustrojowy acyklowiru ulega zmniejszeniu wraz ze spadkiem klirensu kreatyniny, jednak zmiany okresu półtrwania leku w osoczu są nieznaczne.¹⁹

U pacjentów z niewydolnością nerek

U pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek średni okres półtrwania acyklowiru jest znacząco wydłużony i wynosi 19,5 godziny.²⁰

Pacjenci poddawani hemodializie

W trakcie hemodializy średni okres półtrwania acyklowiru ulega skróceniu do 5,7 godziny. Podczas zabiegu dializy stężenie acyklowiru w osoczu zmniejsza się o około 60%.²¹

* – po podaniu dożylnym; ** – mierzone po 7 godzinach